نبیل: هغه افغانان چې له سپاه پاسداران سره یې اړیکې وې اوس له نړۍوال تعقیب سره مخ دي

د پاکستان جیونیوز راپور ورکړی، چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت چارواکو د سنا مجلس د بهرنیو چارو دایمي کمېټې ته په خپلو څرګندونو کې ویلي، چین هم په افغانستان کې د ترهګرۍ په اړه اندېښنې لري او د افغانستان په اړه د دواړو هېوادونو دریځ یو ډول دی.

یادو چارواکو ویلي، چې د اسلام اباد او کابل ترمنځ اړیکې په موقت ډول خرابې دي، خو پاکستان پرېکړه کړې، چې د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلېز (سي‌پیک) پروژه افغانستان ته هم وغځوي.

د یادو چارواکو په خبره، چین هڅه کوي،چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ خرابې اړیکې ورغوي.

همدارنګه یادو چارواکو ویلي، چې د سیمه ییزو همکاریو فورم د هند د نه‌همکارۍ له امله په ټپه ولاړ دی او له همدې امله پاکستان له نورو سیمه‌ییزو هېوادونو سره د اړیکو پر جوړولو تمرکز لري.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستاني پوځ تر منځ له څو ځلي جګړې وروسته د دواړو هېوادونو تر منځ ځمکنۍ لارې له شاوخوا درېیو میاشتو راهیسې بندې دي او سوداګریز بهیر هم په ټپه ولاړ دی.

په دوحه کې د طالبانو سفارت د پنجشنبې په ماخوستن (د سلواغې ۹مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، د فرانسې له شارژدافیر فابریس سیباستین سره په دې ناسته کې پر اقتصاد محوره تګلارې، روغتیایي خدمتونو او د راستنېدونکو کډوالو پر اړتیاوو نظریات تبادله شوي. همدا راز ویل شوي، چې ټاکل شوې یاد فرانسوي ډېپلوماټ د ډیپلوماټیکو اړیکو او نورو همکاریو په تړاو په راتلونکي کې افغانستان ته سفر وکړي.

په یوې بله ناسته کې د طالبانو یاد سفیر د افغانستان لپاره د هالنډ له سفیرې لتیشیا وان اش سره په هېواد کې پر بشري مرستو، روغتیايي چارو او د ستنېدونکو افغان کډوالو پر ستونزو او اړتیاوو خبرې کړې دي. خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړو لورو پر ډیپلوماټیکو اړیکو هم سره بحث کړی دی.

افغانستان چې له سخت بشري ناورین سره مخ دی، په دې وروستیو کې له ایران او پاکستان څخه د کډوالو له ستنېدو سره سم دا کړکېچ لا پسې ژور شوی دی. طالبان که څه هم د دې کړکېچ د مدیریت او کډوالو ته د مرستو رسولو ادعاوې کوي، خو په بېلابېلو ناستو کې لیدل کېږي، چې دغه ډله له نړۍواله څخه د ستنېدونکو افغان کډوالو لپاره مرستې غواړي. له تازه ستنېدونکو سره د ملګرو ملتونو په ګډون نړۍوالو مرستندویه سازمانونو مرستې کړي، خو کافي‌ نه دي بلل شوي.

د طالبانو ډېره تکیه هم پر نړۍوالو مرستو ده او امریکا په دې وروستیو کې خبرداری ورکړی، چې افغانستان ته د لېږل کېدونکو بشري مرستندو د بندیدو په تړاو غور کوي. ادعا دا ده، چې له دغو مرستو یې یوه برخه د طالبانو لاسونو ته ورغلې دي.

هغه زیاته کړې، چې دا لایحه د قانون کېدو پړاو ته نږدې شوې ده. رېش ټینګار وکړ، چې طالبان دا مهال د امریکا هغو مرستو ته لاسرسی لري چې افغانستان ته استول کېږي او دا کار د هغو امریکايي سرتېرو له قربانیو سره په ټکر کې دی چې دې هېواد کې وژل شوي دي.

هغه د دې لایحې د تصویب پر وړاندې د «خنډونو» یادونه هم وکړه. د سنا د بهرنیو اړیکو د کمېټې د مشر اشاره د ډيموکراټانو مخالفت ته وه، ځکه هغوی اندېښنه لري، که د امریکا مرستې بندې شي، نو دا به په افغانستان کې پر اړمنو خلکو ناوړه اغېز وکړي.

د ډيموکراټانو دا اندېښنه نړۍوالو مرستندویه بنسټونو هم تایید کړې ده. د ملګرو ملتونو د نفوس صندوق (UNFPA) د روان کال د غبرګولي په میاشت کې اعلان وکړ، که د امریکا مرستې راکمې شي، نو ۶ اعشاریه ۳ مېلیونه افغانان به له بنسټیزو روغتیايي خدمتونو بې‌برخې شي.

یاد سازمان خبرداری ورکړی، چې د مرستو کمېدل به په ځانګړي ډول ښځې او نجونې له ژوند ژغورونکو خدمتونو محرومې کړي. له بلې خوا، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر د مرستو د بندولو په ملاتړ کې ویلي، چې طالبانو له دغو مرستو ناوړه ګټه اخیستې ده.

امریکا له افغانستان څخه تر وتلو وروسته تر اوسه له درې مېلیارده ډالرو زیاتې بشري مرستې افغانستان ته لېږلې دي. د امریکا د بهرنیو چارو پخواني وزیر انتوني بلېنکن منلې ده، چې له دغو مرستو څخه تر لس مېلیونه ډالرو ډېرې پیسې په مستقیم یا غیر مستقیم ډول طالبانو ته رسېدلې دي.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد له«پیام افغان ټلویزیون» سره په خپله تازه مرکه کې ویلي، چې طالبان غواړي له امریکا سره ښې اړیکې ولري، څو له عامه زیان څخه په امن کې واوسي.

نوموړي زیاته کړې: «موږ له امریکا سره د ښو اړیکو غوښتونکي یو، څو له عامه زیان څخه په امن کې واوسو».

نوموړي ویلي، افغانستان په اوسنیو شرایطو کې د پانګونې جذب ته اړتیا لري، له همدې امله امریکا هم کولای شي، چې د چین، روسیې او نورو هېوادونو په څېر په افغانستان کې حضور ولري.

مجاهد وايي: «زموږ هېواد داسې دی، چې باید پانګونه را جذب کړي، لکه چین چې دلته حضور لري، روسیه حضور لري، د سیمې نږدې هېوادونه حضور لري امریکا او اروپا هم باید حضور ولري، څو افغانستان د نړۍ د سوداګرۍ پر څلور لارې بدل شي. پانګونه وشي، کاري فرصتونه ایجاد شي، خو د افغانستان په امورو کې چې حکومتداري ده، داخلي مسایل دي هغه باید حفظ وي او هېڅ هېواد باید مداخله ونه‌شي کړای. سیاسي مداخله ونه‌کړي، خو له ټولو جهتونو سره د سیاسي اړیکو غوښتونکي یو».

مجاهد ویلي، طالبان داسې انګېري چې په افغانستان کې د امریکا غیر حاضري ښايي د یاد هېواد په ګټه نه‌وي او دوی غوښتنه کوي، چې په افغانستان کې خپل ډیپلوماټیک حضور فعال کړي.

مجاهد زیاته کړې: «د امریکا اوسنۍ پالیسي د باور وړ نه‌ده، ځکه سهار یوه پالیسي وي او بېګاه بله پالیسې وي. دویم دا دی، چې زموږ لید لوری همدا دی، ښايي امریکا هم دا انګېرلې وي، چې په افغانستان کې غیر حاضري به یې په ګټه نه‌وي. ښايي وروسته به په دې اړه فکر وکړي. څنګه چې په نورو هېوادونو کې ډیپلوماټیک حضور لري، دلته هم وکولای شي سفارت پرانیزي او ډيپلوماټيک تګ راتګ ولرو. موږ غواړو دا موضوعات حل شي، که امریکا وغواړي دا ښه کار دی او موږ به یې هم دغه ډول پالیسي ومنو او ښې اړیکې به ولرو».

له دې سره سم، ذبیح‌الله مجاهد د امریکا له‌خوا طالبانو ته د ۴۰ میلیوني ډالرو ورکړه ردوي او وايي، چې یاده ډله د چا پېسو ته اړتیا نه‌لري.

مجاهد وايي:«امریکا، ملګرو ملتونو او نورو هېوادونو، دوه درې کاله وړاندې استولې او دا پیسې موسساتو ته ورکول کېدې، وروسته امریکا پیسې بندې کړې او نورو هېوادونو کمې کړې. طالبانو ته تر اوسه هېچا یو ډالر پیسې هم نه‌دي ورکړي. او موږ اړتیا هم ورته نه‌لرو».

نوموړی د امریکا له‌خوا یادې ډلې ته د پېسو ورکړه پر داسې مهال ردوي، چې د تېر جمهوري حکومت د ولسمشر لومړي مرستیال په ځلونو ادعا کړې، چې امریکا طالبانو ته هره میاشت میلیونونه ډالره ورکوي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت ویلي چې د دغه روغتون پرانیستل د سرطان د درملنې په برخه کې یو مهم ګام دی.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي چې دا روغتون د ۷۰ بسترو ظرفیت لري او انکولوژۍ په برخه کې کلینیکي خدمتونه وړاندې کوي، چې پکې کیموتراپي، جراحي انکولوژي، رادیولوژي او لابراتواري خدمات شامل دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي، هیله څرګنده کړه چې د دې روغتون په پرانیستلو سره به د سرطاني ناروغانو لپاره معیاري خدمات برابر شي او د درملنې امکانات او کیفیت به ښه شي.

د عامې روغتیا وزارت زیاته کړې چې دا روغتون به د ناروغانو د درملنې تر څنګ، د سرطان د تشخیص او درملنې په برخه کې د افغان طبي پرسونل د روزنې مهم رول هم ولري.

د روغتیا نړیوال سازمان اجرایوي مشر، ایدوین سینیزا، د دغه روغتون پرانیستل په افغانستان کې د سرطان د درملنې لپاره یو مهم پړاو وباله.
هغه وویل: «د اوږدې مودې لپاره، په افغانستان کې د سرطان ناروغان له ګڼې ګوڼې ډکو روغتیايي مرکزونو، محدودو خدماتو او له کور څخه لرې، حتی له هېواده بهر د درملنې لپاره د اوږدو سفرونو له ترخو واقعیتونو سره مخ وو. نن موږ د دې واقعیت د بدلولو په لور یو مهم ګام اخلو.»

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت وايي چې د سرطاني ناروغانو د درملنې لپاره هند کابل ته ۲،۵ټنه د سرطان ضد درمل لېږلي دي.