د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۹مه) په یوې مرکه کې ویلي، اساسي قانون یو نوی مفهوم دی او د طالبانو اداره د هبتالله اخونزاده پر فرمانونو ولاړه ده او اساسي قانون ته اړتیا نهلري. هغه د نجونو د زدهکړو په اړه پرلهپسې پوښتنو ته له ځواب ورکولو هم ډډه وکړه.
مجاهد د «پیام افغان ټلوېزیون» د خپرونې چلوونکي ته وویل: «په دې برخه کې خبرې کول راته ستونزمن دي، زه څه نهشم ویلی». په ژوندۍ ټيلیفوني خپرونه کې یو شمېر ښاریانو، چې ښځې او نارینه پهکې شامل وو، هم د نجونو د زدهکړو په اړه پوښتنې وکړې، خو مجاهد هېڅ یوې ته ځواب ورنهکړ.
تر دې وړاندې د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر ندا محمد ندیم ویلي وو، لکه څنګه چې تر بل امر پورې د نجونو او ښځو پر مخ ښوونځي او پوهنتونونه تړلي دي، همدارنګه تر بل امر (امر ثاني) پورې د نجونو د زدهکړو په اړه پوښتنه کول هم منع دي.
طالبانو له څه باندې څلورو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ښوونځي او پوهنتونونه د نجونو او ښځو پر مخ تړلي دي. د طالبانو اداره د نړۍ لهخوا له واردېدونکو فشارونو سربېره، تر اوسه د ټولو نجونو پر مخ د ښوونځیو د پرانېستلو لپاره مثبت ځواب نهدی ورکړی.
اساسي قانون؛ طالبانو ته بېارزښته چاره
ذبیحالله مجاهد له تېرو څلورو کلونو راهیسې په افغانستان کې د اساسي قانون د نشتوالي په اړه یوې پوښتنې ته په ځواب کې وویل: «قرآن او شریعت زموږ قانون دی». هغه زیاته کړه، دا مهال له سلو زیات فرمانونه د طالبانو د مشر هبتالله اخندزاده د توشېح په تمه دي.
مجاهد وویل، چې د اساسي قانون تدوین په وروستۍ یوه پېړۍ کې دود شوی، خو باید د اسلامي نظامونو مخینې ته هم پام وشي. هغه ټینګار وکړ: «موږ شریعت او قرآن لرو». خو نوموړي د اساسي قانون د ارزښت په اړه وویل: «دا ډېره ښه ده، چې یوه سریزه او څو کرښې ولرو، څو د ټولو لپاره وضاحت او روڼتیا رامنځته کړي».
د طالبانو د ویاند په خبره، په اوسني نظام کې خپلسري نشته او د طالبانو د مشرانو ترمنځ یې هر ډول اختلافات هم رد کړل. هغه وویل: «هغه څه چې امیرالمؤمنین یې ووایي، هماغه فرمان دی او عملي کېږي. تر اوسه هېڅ داسې فرمان نهدی صادر شوی، چې د شریعت خلاف وي او دا فرمانونه د قوانینو په توګه په رسمي جریده کې خپرېږي».
هغه همدارنګه زیاته کړه: «موږ به یو بنسټیز اساسي قانون جوړ کړو».
د مذهب بدلول
په ژوندۍ خپرونه کې یوه ښاري د طالبانو د محکمو د اصولنامې په اړه د مذهب بدلولو پوښتنه وکړه. ذبیحالله مجاهد وویل، چې د مذهب بدلول د ټولنې فکري یووالی لهمنځه وړي. هغه وویل: «د حنفي مذهب پیروي لازمي ده. د مذهب بدلول جواز نهلري او جرم ګڼل کېږي».
د هغه اشاره له حنفي مذهب څخه نورو مذاهبو ته د اوښتو په اړه وه، خو راپورونه شته، چې طالبانو په بدخشان کې د اسماعیلیه مذهب پیروان د مذهب بدلولو ته اړ کړي دي. مجاهد ټینګار وکړ: «څوک چې له حنفي مذهب څخه واوړي، دا سمه لاره نهده او د تفرقې سبب کېږي. کېدای شي په تشیع کې هم همداسې وي».
د بشري حقونو بنسټونو، په ځانګړي ډول د «رواداري» سازمان ویلي، چې د طالبانو د محکمو په هغه «جزايي اصولنامه» کې، چې تازه د هبتالله اخونزاده لهخوا توشیح شوې او د تطبیق لپاره استول شوې، د حنفي مذهب پیروان مسلمانان بلل شوي، خو د نورو مذاهبو او له «اهل سنت والجماعت» سره د مخالفو باورونو لرونکي کسان د «مبتدعینو» په نوم یاد شوي دي.
رواداري ویلي، دا ډول تبعیضي وېش په داسې هېواد کې، چې بېلابېلې مذهبي لږکي لري؛ لکه د دولسامامي شیعه، اسماعیلیه، اهل حدیث، سیکان او هندوان، په ښکاره ډول د دین او مذهب پر بنسټ د نه تبعیض اصل تر پښو لاندې کوي.
