د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت وایي، په روان کال کې د ټول هېواد په کچه د وریجو ۴۴۷زره مټریک ټُنه حاصلات ترلاسه شوي چې د تېر کال پرتله دوه سلنه زیاتوالی ښيي. د یاد وزارت په وینا؛ دغه حاصلات د بېلابېلو ولایتونو له ۱۳۵زره هکټاره ځمکې ترلاسه شوي دي.
د دغه وزارت ویاند مولوي شرمحمد حاتمي وایي، روان کال د وریجو کښت د تېر پرتله ۴،۶ سلنه زیات شوی دی.
د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت مشر عبدالحق همکار وايي، د برېښنایي تجهیزاتو تولیدونکې ترکي کمپنۍ له مشر ګونای ګسای سره یې د اوبو برېښنا په برخه کې د پانګونې، د تجهیزاتو ترمیم او عصري ټېکنالوژۍ پر مټ د نوې کېدونکې برېښنا نويو سیسټمونو نصب په اړه خبرې کړې دي.
د طالبانو برېښنا شرکت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په دې لیدنه کې د ترکي کمپنۍ مسوولینو په افغانستان کې د اوبو څخه د برېښنا تولید، د توربینونو ترمیم او نصب او د تخنیکي کارکوونکو ظرفیت لوړونې په برخو کې د پانګونې ژمنه کړې ده.
طالبان وخت ناوخت داسې مهال د برېښنا په برخه کې د پانګونې خبره کوي، چې د پلازمېنې په ګډون د افغانستان ګڼ ښارونه د برېښنا له نشتوالي سر ټکوي. کابل مېشتې وایي، د ورځې برېښنا نهوي او د شپې هم یوازې د درېیو ساعتونو لپاره برېښنا لري.
دغه چارې ځینې کاروباریان هم له ګڼو ستونزو سره مخ کړي دي. د یاد شرکت چارواکو که څه هم ژمنه کړې، چې د برېښنا د کمښت د ستونزې حل لپاره هلې ځلې کوي؛ خو د کابل ښار ځینې اوسېدونکي بیا د برېښنا له زیاتې پرچاوۍ شکایت کوي.
افغانستان نږدې ۸۰ سلنه برېښنا له ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ایران نه واردوي، چې په یادو هېوادونو کې د اړتیا پرمهال افغانستان ته د برېښنا په کچه کې د پام وړ کموالی راځي.
د افغانستان د کرنې او مالدارۍ د سړې خونې مسوولین وایي، چې افغان او ترکي سوداګر په کور دننه د سړو خونو د تجهیز او نورو تولیدي برخو کې د ۱۵ مېلیون ډالرو په ارزښت پانګونې ته لېوالتیا ښودلې. دوی وایي، دغه پانګونه د کروندګرو او کورني محصلاتو د خوندیتوب په برخه کې مهمه ده.
د افغانستان د کرنې او مالدارۍ خونې د نړۍوالو اړیکو مشر امید حیدري ویلي، چې افغان او ترکي سوداګر په ګډه د کابل په صنعتي پارک کې دغه پانګونه کوي. نوموړي هیله ښودلې، چې په روان کال کې به د سړو خونو د جوړېدو په برخه کې خپلې ټاکلې موخې ته ورسېږي.
حیدري زیاته کړې:«دا د افغان کروندګرو لپاره ښه خبر دی، په دې سره دوی کولای شي په ازاد ډول سړو خونو ته لاسرسی ومومي او د محصولاتو د ضایع کېدو مخه ونیسي». تر دې وړاندې طالبانو په کرنیزه برخه کې د سړوخونو په جوړولو کې سوداګرو ته پنځه کلن مالیاتي معافیت هم اعلان کړی و.
له بل پلوه د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت د تولیداتو خونه وایي، چې روان لمریز کال کې په افغانستان کې ۱۵۰ معیاري سړې خونې جوړې شوې دي. د یاد وزارت په وینا؛ دغه سړې خونې له ۲۰ څخه تر ۵زره ټنو پورې د ساتنې ظرفیت لري.
د پولیټیکو د نظرپوښتنې پایلې ښيي، چې د ډونالډ ټرمپ د رایهورکوونکو بنسټ چې د «ماګا» یا «امریکا بېرته ستره کړو» په نوم پېژندل کېږي او تر دې دمه یې له بهرنیو جګړو سره د امریکا د ښکېلتیا مخالفت کاوه، اوس په زیاتېدونکي ډول د ایران په ګډون پر نورو هېوادونو د پوځي بریدونو ملاتړ کوي.
د دې نظرپوښتنې لهمخې، د ټرمپ ۶۵ سلنه پلویان د امریکا لهخوا پر لږ تر لږه یو احتمالي هدف هېواد د پوځي اقدام ملاتړ کوي. په دغو هېوادونو کې ایران، ګرینلنډ، کیوبا، کولمبیا، چین او مکسیکو شامل دي.
د یادو هېوادونو له ډلې، ایران د تر ټولو مهم او څرګند احتمالي هدف په توګه یاد شوی دی.
د نظرپوښتنې پایلې ښيي، چې د ټولو بهرنیو هدفونو په منځ کې تر ټولو لوړه کچه ملاتړ د ایران اسلامي جمهوریت په اړه ثبت شوی، چې دا شمېر د ماګا غورځنګ د پلویانو تر منځ ۶۱ سلنې ته رسېږي.
د جرمني لومړي وزیر فرېدرېش مېرڅ د ایراني معترضانو د خونړیو ځپنو په غبرګون ویلي، هغه رژیم چې یوازې د «څرګند تاوتریخوالي او د وېرې د فضا په رامنځته کولو» سره په هېواد کې واک چلولی شي، د خپل حاکمیت وروستیو ورځو ته رسېدلی دی.
هغه زیاته کړه، ښايي دا وضعیت یوازې څو اوونۍ نور دوام وکړي، خو دا ډول حکومت د هېواد د ادارې لپاره هېڅ ډول مشروعیت نه لري او د خلکو استازیتوب نهشي کولای.
د جرمني لومړي وزیر د چهارشنبې په ورځ د رومانیې له صدراعظم سره په ګډه ناسته کې د ایټالیا له هغه وړاندیز څخه ملاتړ وکړ، چې غواړي د ایران د اسلامي انقلاب ساتونکي ځواکونه (سپاه پاسداران) د اروپايي ټولنې د ترهګرو ډلو په لېست کې شامل شي. نوموړي وویل، لا هم د اروپایي ټولنې یو یا دوه غړي هېوادونه د دې پرېکړې لپاره بشپړ چمتووالی نه لري.
ټاکل شوې ده، چې د اروپايي ټولنې غړي هېوادونه د پنجشنبې په ورځ د ایټالیا د دې وړاندیز په اړه خپلمنځي خبرې اترې وکړي.
د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړې څارونکې اداره «سیګار» به تر راتلونکو دوو ورځو پورې په رسمي ډول وتړل شي. دغه بنسټ د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې له ۱۷ کلونو فعالیت وروسته به د جنورۍ میاشتې په پای کې خپل کار پای ته ورسوي.
سیګار چې په ۲۰۰۸ کال کې د امریکا د کانګرس لهخوا تاسیس شو، موخه یې په افغانستان کې د امریکا د مرستو او لګښتونو څارنه وه.
یادې ادارې د چهارشنبې په ورځ پر خپلې اېکسپاڼې په یوه پیغام کې له ټولو هغو کسانو مننه کړې، چې له سیګار سره یې همکاري کړې یا يي د هغوی فعالیتونه څارلي دي.
یادې ادارې اعلان وکړ، چې د جنوري ۳۱ مه نېټه به د دوی وروستۍ کاري ورځ وي.
وړاندې د سیګار مشر له ګانګرس څخه غوښتي و، چې له افغانستان سره د مرستو د کموالي له امله دې د یادې ادارې ماموریت پای ته ورسول شي.
سیګار په خپل وروستي راپور کې وړاندېز کړی و، چې فعالیتونه یې د ۲۰۲۵ کال په پای کې ختم او له ۲۰۲۶ مالي کال څخه وروسته دې د امریکا نړۍواله پراختيايي اداره (USID) په افغانستان کې د مرستو د څارنې مسوولیت پر غاړه واخلي.
سیګار په تېرو ۱۷ کلونو کې په افغانستان کې د بیارغونې پر پروسې څارنه کوله او په یاده موده کې یې په پراختیايي پروژو کې په ځلونو د اداري فساد، ناوړه ګټه اخیستنې او درغلیو څخه پرده پورته کړې ده.
دغه بنسټ په خپل وروستي راپور کې ویلي و، چې امریکا له افغانستان څخه تر وتلو وروسته هم د یاد هېواد تر ټولو لوی تمویلونکی پاتې شوی دی. د سیګار په وینا، امریکا یوازې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان سره ۳،۸ میلیارده ډالره مرسته کړې ده. یادې ادارې ادعا کړې، چې طالبانو له دغو مرستو ګټه پورته کړې ده.
خو بل لور ته د امریکا ولسمشر دونالډ ټرمپ له افغانستان او یو شمېر نورو هېوادونو سره مرستې وځنډولې. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي و، چې دا مرستې «ترهګرو طالبانو» ته رسېدې.
اخوا، د افغانستان د پخواني ولسمشر مرستیال امرالله صالح بیا همدا تېره ورځ ادعا وکړه، چې متحده ایالاتود جنورۍ پر۱۳مه طالبانو ته په کابل کې ۴۵ میلیونه ډالر نغد سپارلي دي. د صالح په وینا، متحده ایالاتو ژمنه کړې، چې د جنورۍ په میاشت کې به ټولټال ۹۰ میلیونه ډالره طالبانو ته وسپاري.