کینبرا: اسټرالیا به د طالبانو ډیپلوماتان، قونسلګرۍ او حتی استازي ونه مني

د ګډ امنیتي تړون سازمان چارواکو اعلان کړی، چې تاجکستان ته د وسلو، پوځي تجهیزاتو او تخنیکي امکاناتو د لېږد په اړه خبرې اترې عملي پړاو ته داخلې شوې دي. دغه طرحه د افغانستان سره پر ګډه پوله د تاجکستان د دفاعي وړتیاوو لوړولو په موخه د اجنډا برخه ګرځول شوې ده.

د یاد سازمان عمومي منشي تالاتبیک مسادیکوف د دغه پروګرام د لومړي پړاو د پیل په یادولو سره وویل، د غړو هېوادونو ترمنځ به ډېر ژر د هغو تجهیزاتو او وسلو پر وروستي نوملړ هوکړه وشي چې تاجکستان ورته اړتیا لري.

هغه ټینګار وکړ، چې د دغه اقدام اصلي موخه د پوله ساتو ځواکونو پیاوړتیا او د سیمې د ثبات او امنیت ساتنه ده. تاجکستان له افغانستان سره ۱٬۳۴۴ کیلومتره ګډه پوله لري.

پر دغه پوله په وروستیو میاشتو کې یوشمېر چینايي وګړي هم په نښه شوي وو. دغه بدلونونو د احتمالي امنیتي ګواښونو په اړه د سیمې هېوادونو اندېښنې زیاتې کړې دي. که څه هم مسکو طالبان په رسمیت وپېژندل؛ خو د پخواني شوروي اتحاد ګن غړي هېوادونه او د افغانستان نور ګاونډیان لاهم د دغه هېواد د وضعیت او امنیتي پایلو په اړه اندېښنې څرګندوي.

هغې پر اېکس پاڼه کاږلي: «زه غواړم د امریکا له حکومت سره په ښکاره خبرې وکړم، که په راتلونکو اونیو کې له هرې لارې طالبانو ته د امریکا لویې نغدې پیسې واستول شي، موږ به د دغه مالي لېږد ټول جزییات راټول او په عامه توګه خپاره کړو».

نوموړې زیاته کړې: «د امریکا ولس نور د دښمن د تمویل ملاتړ نه‌کوي. پرېږدئ چې د سنا بهیر بشپړ شي او بالاخره طالبان له مالي ملاتړ بې‌برخې شي؛ کنه موږ به دا روښانه کړو چې تاسې فاسد یاست او په قصدي ډول د خلکو له ارادې څخه سرغړونه کوئ».

اغلې اډامز دا هم ویلي، چې د امریکا حکومت د خپلو مالیه ورکوونکو مېلیارډونه ډالر طالبانو او په یو ډول نورو ترهګرو ډلو ته لېږلي دي. هغې د داعش خراسان، القاعدې، تحریک طالبان پاکستان «ټي‌ټي‌پي»، د ایران سپاه پاسدارانو په ګډون د نورو ترهګرو ډلو نومونه هم یاد کړي او ویلي یې دي، چې په غیر مستقیم ډول د امریکا له پیسو دوی ټولو ګټه اخیستې ده او دا یې یو نه بښونکی عمل ګڼلی.

نوموړې دغه څرګندونې وروسته له هغې کړې، چې د امریکا د سنا د بهرنیو اړیکو کمېټې طالبانو ته «د امریکا د مرستو بندولو» لایحه تصویب کړه. دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړې څارونکې ادارې (سیګار) د تېر کال د لېندۍ میاشتې په وروستي راپور کې ویلي و، چې امریکا د طالبانو تر واکمنۍ وروسته په ټولیز ډول له ۳ اعشاریه ۸۳ مېلیارد ډالرو ډېرې بشري او پراختیايي مرستې افغانستان ته برابرې کړې دي.

د ازبکستان د ملي احصايې کميټې د راپور له مخې؛ له افغانستان سره د دغه هېواد د سوداګرۍ کچه د ۲۰۲۳کال پرتله هم د پام وړ زياته شوې او له ۸۶۷.۵ مېلیون ډالرو څخه اوسنۍ کچې ته رسېدلې ده.

د دوی د شمېرو پربنسټ؛ په ۲۰۲۵کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه ۸۴ سلنه زیاته شوې، چې لامل یې د اقتصادي اړیکو ګړندي کېدل او د ازبکستان بازارونو ته د افغانستان نښلول ښودل شوی دی.

د ازبکستان د احصایې ملي کمیټې زیاته کړې، چې د دغه سوداګرۍ لویه برخه شاوخوا ۹۳.۸ سلنه له ازبکستان نه افغانستان ته صادرات جوړوي. د دغه صادراتو ارزښت په ۲۰۲۵کال کې ۱.۵ مېلیارد ډالرو ته رسېدلی، چې په‌کې خوراکي او صنعتي توکي او انرژي شامله ده.

ازبکستان په ۲۰۲۵کال کې له ۲۱۰ هېوادونو سره سوداګريزه راکړه ورکړه کړې، چې ارزښت یې ټول‌ټال ۸۱.۲ مېلیارډ ډالرو ته رسېږي.

تدروس ادهانومو پر روغتیايي کارکوونکو د بریدونو او شاوخوا پنځو ډاکټرانو د نیونې په اړه وویل: «زه د ټولو نیول شویو روغتیايي کارکوونکو د خوشې کولو غوښتنه کوم. طبي پرسونل هېڅکله باید د وېرونې یا ترهګرۍ سره مخ نه‌شي».

د روغتیا نړۍوال سازمان منلې، چې د جنورۍ په پيل کې د ایلام په ښار کې پر خمیني روغتون برید وشو او په دغه روغتیایي مرکز کې طبي خدمات او د درملنې اړین توکي ویجاړ شول.

د یاد سازمان مشر وویل، چې په تهران کې د سینا په روغتون کې اوښلن ګاز کارول شوی. هغه ټینګار وکړ، چې په وروستیو اونیو کې په ټول ایران کې څو روغتیایي مرکزونه زیانمن شوي، د ۱۰ بېړنیو مرکزونو له ۵۰ زیات طبي کاروونکي ټپيان شوي او له ۲۰۰ څخه ډېر امبولانسونه زیانمن شوي دي. ادهانومو خبرداری ورکړ، چې وروستی کړکېچن وضعیت د روغتیايي سیسټم پر کار ډېر فشار راوړی.

خو د تحریک انصاف ګوند مشرانو ته له عمران خان سره د لېدنې اجازاه لاهم نه‌ده ورکړل شوې.
دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ تېره ورځ د دغه اندېښنو په ځواب کې وویل، د پاکستان پخوانی لومړی وزیر چې په اډیاله زندان کې بند دی؛ د طبي درملنې لپاره د اسلام‌اباد (پیمز) روغتون ته وړل شوی و. نوموړي‌ د خان روغتیايي‌ حالت د ډاډ وړ ښودلی و.

خو سهیل اپریدي له رسنیو سره په خبرو کې ویلي: «زموږ مشر د شنبې په شپه په پټه له زندانه روغتون ته وړل شوی و. پوښتنه دا ده، چې ولې د هغه حالت تر دې حده خراب شوی چې روغتون ته وړل اړین ګڼل شوي او ولې د هغه ناروغي پټه ساتل شوې او ولې د هغه کورنۍ ته خبر ورنه کړای شو؟»

هغه زیاته کړې:« ولې د هغه شخصي ډاکټر را ونه غوښتل شو؟ د تحریک انصاف د بنسټګر ژوند له ګواښ سره مخ دی». دا لومړی ځل دی، چې عمران خان له اډیاله زندانه بهر وړل شوی. د پنجشنبې په ورځ د خیبر پښتونخوا سر وزیر سهیل اپریدی د خپلې کابینې ځینو غړو سره د اډیاله زندان مخې ته ځان ورساوه؛ څو د نوموړي د روغتیا په اړه ځان داډمن کړي.

هغه غوښتنه کړې، چې عمران خان ته دې د خپلې کورنۍ، د ګوند غړو او وکیلانو سره د لیدنې اجازه ورکړل شي؛ څو «د وضعیت د لا خرابېدو مخه ونیول شي». نوموړي ټینګار کړی، هر کس حق لري چې د خپل شخصي ډاکټر له‌خوا درملنه ترلاسه کړي.