امریکا په ایران کې د اعتراضونو په تړاو ۶ ایراني نظامي چارواکي او یو پانګه‌وال تحریم کړل

وروسته له هغې چې سویلي افریقا په غزه کې د اسراییل د نسل‌وژنې قضیه د نړیوالې محکمې عدالت ته وړاندې کړه، د دواړو هېوادونو اړیکې ترینګلې شوې. اسراییل دا قضیه بې‌بنسټه بللې او رد کړې یې ده.

د سویلي افریقا د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ چې د اسراییل سفیر اریل سیدمن، ته یې د «ډېپلوماټیکو اصولو او کړنلارو د سرغړونې» له امله، چې پکې په ټولنیزو رسنیو کې د سویلي افریقا د ولسمشر سیریل راما فوسا سپکاوی هم شامل دی، د دې هېواد پرېښودو امر کړی دی.

د سویلي افریقا په خبرپاڼه کې دا هم ویل شوي چې سیدمن د اسراییل د لوړپوړو چارواکو د سفرونو په اړه د سویلي افریقا چارواکو ته په «خبر نه ورکولو» تورن دی.

د سویلي افریقا د بهرنیو چارو وزارت ویاند کریسپین فیري وویل: «موږ هیله لرو چې د اسراییل سفارت له موږ سره په درناوي تعامل وکړي او داسې څوک راولېږي چې په احترام چلند وکړي او ډېپلوماسي وساتي او تعقیب یې کړي. همدا هغه کار دی چې موږ یې د ترسره کولو نیت لرو.»

د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت هم اعلان وکړ چې د سویلي افریقا استازی به د اسراییل پر ضد په نړیوال ډګر کې د «دروغجنو بریدونو» او د اسراییل د سفیر پر وړاندې د «یو اړخیز او بې‌اساس اقدام» له امله وشړي.

د سویلي افریقا قانون‌جوړونکو په ۲۰۲۳ کال کې د غزې د جګړې له امله په پرتوریا کې د اسراییل د سفارت د تړلو او د ډېپلوماتیکو اړیکو د ځنډولو په ګټه رایه ورکړه، خو دا پرېکړه هېڅکله عملي نه شوه.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت خبرپاڼه زیاتوي، په دې لیدنه کې دواړو لوریو د تهران او انقرې ترمنځ د اړیکو «ډېر ښه» بهیر د بېلابېلو برخو له پلوه وڅېړه او پر دې یې ټینګار وکړ، چې دواړه هېوادونه هوډ لري چې خپلې اړیکې په ټولو ډګرونو کې لا ټینګې او پراخې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر د ترکیې د دولت او ولس له دریځونو مننه وکړه، په ځانګړي ډول یې د ولسمشر اردوغان هغه څرګندونې وستایلې چې د ایران د ملي حاکمیت ملاتړ او د بهرنیو لاسوهنو رد یې په‌کې کړی و. نوموړي همداراز د اسلامي او سیمه‌ییزو هېوادونو ترمنځ د یووالي او همغږۍ پر پیاوړتیا ټینګار وکړ، څو د اسراییل پر وړاندې سره په ګډه ودرېږي.

خبرپاڼه کې وړاندې راغلي، عراقچي د ایران وروستي بدلونونه تشریح کړل او ویې ویل چې تاوتریخوالي ته مایل او ترهګریز عناصر د سوله‌ییزو لاریونونو له فضا څخه ناوړه ګټه اخلي. هغه د سیمې له هېوادونو وغوښتل، چې د ایران د کورنیو مسایلو په اړه د لوېدیځو–عبري رسنیو له یو اړخیزو او ناسمو روایتونو څخه ځان خبر وساتي او په پوره هوښیارۍ ورسره چلند وکړي.

عراقچي د ایران د اټومي موضوع په اړه د ترکیې د مسوولانه دریځ ستاینه وکړه او څرګنده یې کړه، چې تهران تل له هغه خبرو اترو هرکلی کړی چې د متقابل درناوي پر بنسټ ولاړې وي او د ایران د ولس مشروع حقونه او اندېښنې په رسمیت پېژني.

د ایراني حکومت خبرپاڼه کې د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان له قوله راغلي، چې هغه هم په دې لیدنه کې ډاډ څرګند کړ چې د ایران دولت او ولس به د ملي یووالي او ټینګښت په مټ پر شته ستونزو برلاسي شي. اردوغان د تاوتریخوالي د راکمولو او د ډیپلوماسۍ لارې ته د بېرته ستنېدو لپاره د انقرې هڅو ته په اشارې وویل، چې سیمه د ناامنۍ د لا زیاتېدو توان نه لري او د ایران د اټومي موضوع یوازینۍ حل‌لاره ډیپلوماسي ده. نوموړي همداراز اعلان وکړ، چې ترکیه په دې برخه کې د هر ډول نېکو هڅو او منځګړیتوب لپاره چمتو ده.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، قسد به له شمالي سنګرونو شاتګ کوي او د سوریې امنیتي ځواکونه به د حسکه او قامشلي ښارونو په مرکزونو کې ځای پر ځای شي. همدارنګه به د قسد له ځینو لواوو څخه د دولت تر چتر لاندې پوځي واحدونه جوړ شي.

قسد ویلي چې دواړه لوري د کُردانو د مدني او تعلیمي حقونو، د بې‌ځایه شویو د ستنېدو او د ځانګرې ادارې د بنسټونو د دولتي جوړښتونو سره د یوځای کېدو پر سر هم سلا شوي دي.

د سوریې د حکومت یو چارواکي ویلي چې دا هوکړه د دلو په ۹مه وروستۍ شوې او عملي کېدل یې سمدستي پیل شوي دي.

نوموړي ټینګار کړی چې د طالبانو له‌خوا د محکمو د کړنلارو وروستي اقدامات دا ښيي چې دا ډله د عدالت او بشري حقونو پر خلاف قوانین پلي کوي.

د بریتانیا ځانګړي استازي په وینا، یاد قوانین په ښکاره ډول د ښځو، قومي او مذهبي لږکیو، او همدارنګه د هغو کسانو پر وړاندې تبعیضي بڼه لري چې د طالبانو له‌خوا پر خلکو تپل شویو ټولنیزو اصولو سره سمون نه خوري.

هغه زیاته کړه چې دا ډول کړنې نه یوازې د نړیوالو بشري حقونو له اصولو سره په ټکر کې دي، بلکې د افغانستان د تلپاتې سولې او ثبات پر وړاندې هم جدي خنډونه رامنځته کوي.

د کرملین ماڼۍ ویاند دیمیتري پسکوف ویلي، چې ټرمپ په مستقیم ډول له ولادیمیر پوتین څخه غوښتي، څو د سولې د خبرو لپاره «مساعد شرایط» برابر شي او پوتین له دې غوښتنې سره موافقه کړې ده.

پسکوف ټینګار کړی، چې دا غوښتنه شخصاً د ټرمپ له‌خوا شوې او د روسیې ولسمشر منلې ده. د روسي رسنیو د راپورونو له مخې، پوتین د اوکراین له ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي سره د لیدنې چمتووالی ښودلی، خو ویلي یې دي چې دا لیدنه باید په مسکو کې ترسره شي.

په همدې وخت کې، د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي ویلي، هېواد به یې د سولې د ترلاسه کولو لپاره هېڅ فرصت له لاسه ور نه کړي. نوموړي په ایکس خواله رسنۍ کې په یوه ویډیويي پیغام کې ویلي: «موږ له خپلو شریکانو، په ځانګړي ډول له امریکا سره، د داسې اغېزمنو چوکاټونو او اړینو پایلو په اړه خبرې کوو.»

زیلینسکي هیله څرګنده کړې، چې اروپا او امریکا به وکولای شي د اوکراین د سولې په بهیر کې اغېزمن رول ولوبوي.