پر ډیورنډ تړلې لارې؛ د خیبر پښتونخوا عواید ۵۳ سلنه کم شوي
پاکستاني رسنیو د خیبر پښتونخوا ځایي چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې د نږدې څلورو میاشتو راهیسې پر ډیورنډ کرښه د پاکستان او افغانستان ترمنځ د تړلو لارو له امله د خیبر پښتونخوا ایالت عواید ۵۳ سلنه کم شوي دي.
چارواکي وايي، د عوایدو دغه کمښت د سوداګریزو فعالیتونو د ټکني کېدو څرګنده نښه ده. د خیبر پښتونخوا سر وزیر د مالیاتو سلاکار مزمل اسلم او د فدرالي سوداګرۍ وزیر جام کمال ته په لېږلي لیک کې ویلي، چې پر ډیورنډ کرښه د لارو دوامداره تړل پاتې کېدو د دغه ایالت پر اقتصاد، عوایدو او د خلکو پر کارو بار ناوړه اغېزه کړې ده.
هغه د صوبايي او فدرالي چارواکو ترمنځ د بېړنۍ غونډې غوښتنه کړې؛ څو د ستونزې د حل لپاره عملي لارې چارې ولټوي. د لیک له مخې، که څه هم د مالیې راټولولو پر وړاندې رسمي خنډ د تېر کال په نومبر میاشت کې لرې شوی و؛ خو پر ډیورنډ کرښه د سوداګرۍ د شته ستونزو له امله عواید بېرته عادي حالت ته نهدي راګرځېدلي او سوداګریز فعالیتونه لاهم په ټپه ولاړ دي.
د خیبر چارواکي وايي، د پاکستان ډېری صادرات افغانستان ته د تورخم او غلام خان بندر له لارو لېږدول کېږي؛ خو د خرلاڅي او انګور اډې له لارې سوداګري په دوامداره توګه کمه شوې ده. د دوی په خبره؛ د خیبر پښتونخوا سرحدي لارې د پاکستان د ټولو صادراتو نږدې ۸۰ سلنه جوړوي، چې بند پاتې کېدل یې د پاکستان پر اقتصاد منفي اغېزه کوي.
د خیبر پښتونخوا حکومت خبرداری ورکړی، که د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه ژر تر ژره بېرته پیل نهشي؛ نو د خیبر پښتونخوا اقتصاد، سوداګریز فعالیتونه او د زرګونه خلکو د کار او روزګار وضعیت به لا زیانمن شي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
