د سردار اختر منګل نیوکه؛ د بلوچستان وضعیت خراب دی او رسنۍ چپ دي

پاکستاني رسنیو راپور ورکړ، چې د بلوچستان ایالت په څو سیمو کې د بلوچ ازادۍ پوځ لخوا د یو وخت بریدونو وروسته په کویټه، سیبي او چمن کې مخابراتي خدمات وځنډول شول. ځینو رسنیو لیکلي چې ولایتي چارواکو مخابراتي خدمات ځنډولي.

دا عملیات په وروستیو کلونو کې د بلوچ بیلتون غوښتونکو لخوا یو له لویو بریدونو څخه و، د ۱۴۰۳ کال د حوت په میاشت کې د کویټې او پیښور ترمنځ د جعفر ایکسپریس په اورګاډي بریدونه ترسره کړې و.

د اې اېف پي د راپور له مخې، په وسلو او لاسي بمونو سمبال بریدګرو د شنبې په سهار په سویلي پاکستان کې شاوخوا دولس همغږي بریدونه ترسره کړل.

ددې بریدونو په موخو کې د زندان او د پولیسو مرکزونه شامل و.

په ورته وخت کې د بلوچستان روغتیا ادارې د ټپیانو د درملنې لپاره د ولایت په ټولو دولتي روغتونونو کې بېړنی حالت اعلان کړی دی.

د شنبې په ورځ د بلوچستان د روغتیا ایالتي وزیر بخت محمد کاکړ د روغتیا چارواکو او په ولایت کې روغتونونو ته امر وکړ چې د ټپیانو لپاره د طبي اسانتیاوو "سمدستي" چمتو کول ډاډمن کړي.

هغه له چارواکو څخه وغوښتل. چې ټپیانو ته د طبي خدماتو د چمتو کولو پروسه وڅاري.

د روغتیا وزیر د امر سره سم، د کوټې ښار په روغتیايي مرکزونو کې د عملیات خونې چمتو دي او ډیر ډاکټران لیږل شوي دي.

د بلوچ ازادۍ پوځ دمخه د خپلو عملیاتو د دوهم پړاو پیل اعلان کړی، چې د "عملیاتو اتل" په نوم یادیږي.

په یوه بیان کې د دې ډلې ویاند جیند بلوچ د بریدونو مرحله د «اشغالګر حکومت او د هغې د نظامي جوړښتونو» په وړاندې د "کلک مقاومت اعلان" په توګه بیان کړه.

په دې ډله په پاکستان کې بندیز دی او د متحده ایالاتو لخوا یو ترهګریز سازمان نومول شوی.

د بلوچ آزادۍ پوځ په وروستیو کلونو کې د څو بریدونو مسؤلیت په غاړه اخیستی او پاکستان وايي چې دا ډله د هند لخوا ملاتړ کیږي، دا ادعا ډیلي تل رد کړې ده.

پاکستان په وار وار ویلي، چې بلوچ بیلتون غوښتونکي، پاکستاني طالبان او نور یاغيان د پاکستان دننه د بریدونو لپاره د افغانستان خاوره کاروي خو د طالبانو چارواکو دا ادعاوې رد کړې دي.

د بلوچ ازادۍ پوځ د اګست په ۲۰۲۴ کې د "بلوچستان بیرته نیولو" لپاره د خپلو عملیاتو لومړۍ مرحله پیل کړه.

هغه وخت دې ډلې ادعا وکړه، چې لږترلږه ۱۳۰ پاکستاني امنیتي ځواکونه یې وژلي او د یوې پوځي اډې په ګډون یې د مهمو لوی لارې او تاسیسات تر خپلې ولکې لاندې راوستي دي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پشتین نن یکشنبه، د سلواغې پر ۱۱مه په ټولنیزو رسنیو کې لیکلي، چې خپلو کسانو خبر ورکړی چې د تېرا بازارونه او درمل پلورنځي بند دي او په کورونو کې میرمنې ښځینه ډاکترانو او درملو ته اړتیا لري ترڅو په دې اړه له بهره مونږ یو روغتیايي کیمپ ترتیب کړو.

منظور پشتین لیکلی:« پښتون ژغورنې غورځنګ ښځینه کمیټې د ښځینه ډاکټرانو ډله جوړ کړه او د اړتیا وړ درمل یې په ډېره اندازه له ځان سره واخیستل او د تېراه پر لور روان شول خو د پنجابي فوج نوکرانو دوی د تیراه نه مخکې د تالاشۍ په یوې پوسته کې ودرول او مخکې تېرېدو ته یې پرېنښودل که څه هم دوی ورته روغتیاپالانو کارډونه او درمل هم وښودل، خو بیا یې هم اجازه ورنه کړه.»
منظور پشتین نیوکه کړې ده، چې پنجاب یو ځل په تیراه کې اولسونه له سختیو سره مخ کړي او بل اړخ ته یې درملنې ته هم څوک نه پریږدي.

پشتین ویلي، چې د نړیوالو بشري حقونو پر سازمانونو به څوک څه باور وکړي، چې د انساني حقونو د دومره ښکاره سرغړونو پر وړاندې هم غلي پاتې دي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر د تېرې شپې په ویډيوي پېغام کې ویلي و، چې د پاکستان پوځ غواړي د عملیاتو په نامه پښتانه وځپي او له خپلو سیمو یې وباسي. منظور پشتین د پښتونخوا له پښتنو غوښتي ول، چې په تیرا کې د پاکستاني پوځ د عملیاتو د مخنوي لپاره یو موټی شي او پرضد یې راپورته شي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د خېبرپښتونخوا د خېبر ولسوالۍ د تیرا درې یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل-پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې پوځ ورته سپارښتنه کړې وه، څو خپلې مېنې پرېږدې او له دغه سیمې څخه ژر تر ژره ووځي. بې‌ځایه شوې کورنۍ وایي، کاروبارونه یې خراب شوي او تش لاس راوتي دي.

د پاکستان پخواني سناتور حافظ حمدالله نن شنبه، د سلواغې ۱۱مه په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې په بلوچستان کې د مصنوعي سیاسي خلکو یو تش په نوم حکومت مسلط شوی دی، چې د خلکو ژوند، ملکیت، عزت او وقار خوندي نه دی.

نوموړي لیکلی:«له همدې امله، حکومت باید خپله ناکامي ومني او استعفا ورکړي.»

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د بلوچ بیلتونپالو لخوا د بلوچستان په ۱۲ بېلابېلو سیمو کې د یو وخت بریدونو وروسته په کویټه، سیبي او چمن کې مخابراتي خدمات قطع شوي دي.

پاکستان امنیتي ادارو منلې چې په دې بریدونو کې د پاکستان ۱۰ امنیتي ځواګونه وژل شوي دي.

دوی ادعا کړې چې په دې بریدونو کې شاوخوا ۵۰ تنه بلوچ بیلتونپاله وسلوال وژل شوي دي.

په ورته وخت کې، د بلوچستان د روغتیا ریاست د ټپیانو د درملنې لپاره د ایالت په ټولو دولتي روغتونونو کې بېړنی حالت اعلان کړی دی.

د بلوچ ازادۍ پوځ(بي ایل ای) دا عملیات د «اتل» په نامه یاد کړي دي.

په یوه اعلامیه کې د دې ډلې ویاند، جیند بلوچ د بریدونو دا مرحله د «اشغالګر حکومت او د هغې د پوځي جوړښتونو» په وړاندې د کلک مقاومت په توګه اعلان کړل.

یاده جرګه، چې نن شنبه د سلواغې په ۱۱مه جوړه شوې، پکې د جمعیت علمای اسلام، عوامي نشنل پارټي، پاکستان تحریک انصاف، مسلم لیګ، پاکستان پیپلز پارټي او جماعت اسلامي استازو ګډون درلود.

د جرګې ګډونوالو د تیراه د بې‌کوره شوو کورنیو پر ستونزو، د مرستو رسولو بهیر، د سیمې د بیارغونې او د خلکو د خپلو مېنو ته د بېرته ستنولو پر چارو بحثونه کړي او د پاکستان له حکومته یې د سمدستي او عملي ګامونو پورته کولو غوښتنه کړې.

په جرګه کې د جمعیت علمای اسلام ګوند استازي ویلي، چې د تیراه د خلکو بې‌کوره کېدل د اعلی وزیرپه خوښه او اجازې ترسره شوي او دې چارې سلګونه کورنۍ له جدي ستونزو سره مخ کړې دي. د هغوی په وینا، اعلی وزیر مسولیت لري چې د خپلو خلکو ستونزو ته رسېدنه وکړي.

همداراز د پاکستان تحریک انصاف ګوند استازو وویل: « د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر یوازې تش په نوم مشر دی او لازم قانوني صلاحیتونه نه لري». هغوی پر یووالي او د اختلافاتو پر له منځه وړلو ټینګار وکړ او زیاته یې کړه، که د تیراه د خلکو په بودجه او مرستو کې هر ډول درغلي وشي، نو دوی به یې پر وړاندې اقدام وکړي.

په غونډه کې د نورو سیاسي ګوندونو استازو او قومي مشرانو هم د تیراه د خلکو د ستونزو د حل لپاره پر عملي او جدي اقداماتو ټینګار وکړ.

بلوڅ بیلتون پالې ډلې ادعا کړې چې هیروف په نامه عملیات یې د بلوچستان ایالت د نوشکي، مستونګ او کوېټه په ګډون په لسو ښارونو کې د پاکستان پوځ پر ضد پیل کړي دي.

د راپورونو له مخې، په کویټه کې د دوو چاودنو وروسته د ډزو غږونه هم اورېدل شوي دي.

بلخوا، د پاکستان حکومت ویلي چې امنیتي ځواکونو پر وخت غبرګون ښودلی او اوس مهال وضعیت تر کنټرول لاندې دی.

تر اوسه د دواړو لورو له خوا د مرګ‌ژوبلې په اړه رسمي او کره شمېرې نه دي خپرې شوې، خو دولتي سرچینې وايي چې بریدونه شنډ شوي او امنیتي ځواکونو کنټرول بېرته ترلاسه کړی دی.