سېنټکام: په هرمز تنګي کې د ایران هر ډول غیرې خوندي اقدام به د زغملو وړ نه وي
د امریکا مرکزي قومندانۍ (سېنټکام) خبرداری ورکړی چې په هرمز تنګي کې د ایران د سپاه پاسداران لهخوا به هېڅ ډول غیرمحفوظ او غیرمسلکي اقدامات ونه زغمي. تر دې وړاندې ایران ویلي وو چې یکشنبه به یې ځواکونه په هرمز کې پوځي تمرینونه وکړي.
سېنټکام ټینګار کړی چې سپاه پاسداران باید په سمندر کې له هر ډول پاروونکو او تحریکوونکو کړنو ډډه وکړي.
د امریکا مرکزي قومندانۍ ویلي، د هرمز له تنګي هره ورځ له ۱۰۰ډېر تجارتي کښتۍ تېرېږي او د ایران دا ډول مشقونه باید خوندي، مسلکي او د نړیوالو سمندري اصولو سره سم ترسره شي، څو د نړیوالې سمندري تګراتګ ازاد بهیر له ګواښ سره مخ نه کړي.
سېنټکام خبرداری ورکړی چې د امریکايي ځواکونو، سیمهییزو شریکانو او تجارتي بېړیو ته نږدې هر ډول غیرمحفوظ او غیرمسلکي چلند د ټکر او خطر سبب کېدای شي.
په پای کې، سېنټکام ټینګار کړی چې د سپاه پاسداران له لوري به هېڅ ډول غیرمحفوظ اقدام ونه زغمي او د امریکايي سرتېرو، بېړیو او الوتکو د خوندیتوب لپاره به لازم اقدامات وکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې د ایران او امریکا ترمنځ اړیکې له اوږدې مودې راهیسې ترینګلې دي او په دې وروستیو کې د پوځي نښتې او د امریکا لهخوا پر ایران د احتمالي برید اوازې زیاتې شوې دي.
تر دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ د سلواغې پر ۱۰مه یو ځل بیا اعلان وکړ: «د امریکا د سمندري ځواکونو یوه لویه بېړۍ د ایران په لور د حرکت په حال کې ده او دا کښتۍ تر هغو لویې دي چې ونزویلا ته استول شوې وې».
د بشر حقونو د څار ادارې (Human Rights Watch) ټینګار کړی، چې د بیان او رسنیو ازادي نړیوال بشري حقونه دي. خو دا حقونه دا مهال په افغانستان، ایران او پاکستان کې مېشت افغان ژورنالستان له جدي ګواښونو، سانسور او امنیتي ستونزو سره مخ کړي دي.
یادې ادارې په ایکس لیکلي: «د بیان ازادي او ازاد فکر څرګندونه، چې پکې د رسنیو ازادي هم شامله ده، نړیوال بشري حقونه دي.» خو د بشري حقونو فعالان وایي، چې دا اصول په ځانګړي ډول د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې په پراخه کچه تر پښو لاندې شوي دي.
د راپورونو له مخې، لسګونه افغان خبریالان په افغانستان کې نیول شوي، وهل شوي او له رسنیزو فعالیتونو منع شوي، او زرګونه نور اړ شوي چې هېواد پرېږدي او ایران او پاکستان ته کډوال شي.
خو په ګاونډیو هېوادونو کې هم د افغان ژورنالستانو ستونزې پای ته نه دي رسېدلې. په ایران کې یو شمېر افغان خبریالان د قانوني اسنادو د نشتوالي، د کار محدودیتونو او د نیولو له وېرې ژوند کوي، او په پاکستان کې بیا ډېری افغان رسنیز فعالان د جبري ستنولو، اقتصادي فشار او امنیتي اندېښنو سره مخ دي.
د بشري حقونو مدافع بنسټونه خبرداری ورکوي، چې که د بیان ازادۍ ته نړیوال ملاتړ عملي بڼه و نه نیسي، د افغان ژورنالستانو غږ به لا نور هم چوپ او د بشري حقونو سرغړونې به بېځوابه پاتې شي.
په دغو تحریم شویو کسانو کې د ایران د کورنیو چار وزیر سکندر مومني، د سپاه پاسداران د اطلاعاتو سازمان مسوول مجید خادمي، په تهران کې د سپاه سیدالشهدا قومندان قربان محمد ولیزاده، په همدان کې د سپاه پاسداران قومندان حسین کمالي، په ګیلان کې د سپاه پاسداران قومندان حمید دمغاني، د کرامانشاه ولایت لپاره د لبنان د وسلهوالو ځواکونو قومندان مهدي حاجیان شامل دي.
د امریکا د خزانهدارۍ وزارت وايي، یاد کسان د زرګونه معترضینو د وژنې مسوولین دي او له اعتراض کوونکو سره یې تر ټولو ډېر بد چلند کړی او ان دا چې پر معترضینو یې د مخامخ ډزو امر هم کړی دی.
له دې سربېره یو ایران پانګهوال بابک مرتضی زنجاني هم تحریم شوی او د امریکا په وینا، یاد کس د ایران له نفتي موادو ترلاسه شوي میلیاردونه ډالره چې اصلا د ایران ولس حق کېږي، اختلاس کړي او همداراز هغه یې د سپاه پاسداران یو له مهمو مالي تمویلوونکو بللی دی.
د دغه وزارت د معلوماتو لهمخې، بابک مرتضی زنجاني چې د میلمستونونو، ټرانسپورټ، ټېکنالوژۍ، مالي خدماتي چارو او همداراز د نفتي موادو پر صادراتو بوخت دی په ۲۰۱۶ کال کې په نفتي موادو کې د میلیاردونو ډالرو د اختلاس له امله په اعدام محکوم شو، خو په ۲۰۲۴ کال کې یې په حکم کې تخفیف راغی او د سپاه پاسداران یو له مهمو مالي تمویلوونکو دی.
ایرانی پانګوال بابک مرتضی زنجاني
د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، د یادو کسانو ټولې هغه شتمنۍ چې په امریکا او یا هم د امریکایانو په واک کې دي کنګل شوي او هغه کسان او بنسټونه به چې ورسره په مستقیم او غېر مستقیم ډول اړیکې ولري له ورته چلند سره مخ شي.
د امریکا د خزانهدارۍ وزیر اسکاټ بنسټ ویلي: «د سوکاله ایران د جوړولو پر ځای، رژيم پرېکړه کړې چې د دغه هېواد نفتي عواید د اټومي او توغندیزو چارو پر پراخولو او په ټوله نړۍ کې د نیابتي ترهګرو ډلو پر ملاتړ ولګوي».
د یادونې وړ ده، چې دغه وزارت تېر کال هم د ایران په نفتي چارو کې ښکېل ۸۷۵ کسان تحریم کړي وو.