دولتي مامورین وایي چې د طالبانو مالیې وزارت تر اوسه معاشونه نه دي ورکړي
په کابل کې یو شمېر دولتي مامورینو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، هغه کمپاین چې پر ټولنیزو شبکو خپور شوی و او پکې ادعا کېده چې ټولو دولتي ادارو ته د معاشونو د ورکړې بهیر پیل شوی، حقیقت نه لري او تر اوسه د طالبانو د مالیې وزارت له خوا دوی ته د جدي میاشتې معاش نه دی ورکړل شوی.
دغو مامورینو، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نه غوښتل نومونه یې خپاره شي، افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل چې د طالبانو تر واک لاندې حکومت د بودجې د کسر له امله د دولتي کارکوونکو معاشونه تر نامعلومې مودې ځنډولي دي.
د دوی په وینا، د معاشونو د نه ورکولو له امله د ډېرو کورنیو اقتصادي ستونزې ورځ تر بلې زیاتېږي.
یوه دولتي مامور وویل: «پر ټولنیزو شبکو داسې ښودل کېږي چې ګواکې معاشونه ورکړل شوي، خو موږ لا هم په تمه یو. نه یوازې د جدي میاشتې، بلکې د پخوانیو میاشتو معاشونه هم پاتې دي، په دې سخت ژمي کې زموږ سترګې یوازې همدې معاش ته دي چې خپلې ستونزې پرې حل کړو».
له بلې خوا، یو شمېر ښوونکو هم ورته اندېښنې شریکې کړې دي.
د ښوونکو په وینا، درېیمه میاشت روانه ده چې معاشونه ورته نه دي ورکړل شوي او دې چارې د ژمي په سړه هوا کې د دوی ژوند له جدي ستونزو سره مخ کړی دی.
جان علي (مستعار نوم) چې د کابل په یوه دولتي ښوونځي کې ښوونکی دی وایي: «ژمی سخت دی، لګښتونه زیات دي، خو معاش نشته. نه شو کولای د کور اړتیاوې پوره کړو او دا وضعیت ورځ تر بلې خرابېږي.»
دولتي مامورین او ښوونکي وایي، سره له دې چې په وار وار یې خپلې ستونزې له اړوندو ادارو سره شریکې کړې دي، خو تر اوسه یې کوم عملي او روښانه ځواب نه دی ترلاسه کړی.
تر دې دمه طالبانو په رسمي ډول د معاشونو د نه ورکولو او یا هم د ټولنیزو شبکو د یاد کمپاین په اړه څرګندونې نه دي کړې.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
