د تېر جمهوري نظام د دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې وايي، له دین څخه د طالبانو تعبیر او تفسیر د نورو اسلامي هېوادونو او علماوو له تعبیر او تفسیر سره فرق لري. هغه وايي، د طالبانو «اصولنامه» د قدرت د تحکیمولو لپاره ده.
د طالبانو مشر ملا هبتالله اخوندزاده څو ورځې مخکې په یو ځانګړي فرمان کې د خپل نظام لپاره د جزا قانون د «محاکمو د جزایي اصولنامې» په نوم نافذ کړی، چې پهکې خلک پر څلورو طبقو وېشل شوي دي. دا قانون په یوې سریزه، درېیو بابونو، لسو فصلونو او ۱۱۹ مادو کې ترتیب شوی دی. دې اصولنامه کې جرمونه او د هغوی جزاوې درج شوې دي.
د تېر جمهوري نظام د دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل د دغې اصولنامې د محتوا او تطبیقي برخې په تړاو له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې وايي، په ټوله کې له دین څخه د طالبانو تعبیر او تفسیر د نورو اسلامي هېوادونو او عالمانو له تعبیر او تفسیر سره فرق لري او په وینا یې، دوی استدلال کوي چې په نورو ملکونو کې اسلامي قانون او اسلامي حکومتونه نهشته او «موږ چې څه وایو همدا سم دي».
شاه محمود میاخېل زیاتوي، له دین څخه د طالبانو تعبیر او تفسیر «د دوی فکر» دی او په وینا یې، د طالبانو په دغې «اصولنامه» کې پر «حقوقو» ډېر بحث نهکېږي او تر ډېره پر «وجایبو» ولاړه ده.
د میاخېل په باور، طالبان په دغې اصولنامه کې تر ډېره په «عالمګیري فتاوي» باندې استدلال کوي. هغه په ۱۷مه پېړۍ کې د مغولیانو په پېر کې جوړه شوې وه؛ هغه وخت کې تعزیرات پر اشرافو، علماوو او په ټوله کې خلک په طبقو وېشل شوي وو او همداراز طالبان پر «ردالمختار» ډېره تکیه لري؛ هغه په دمشق کې یو لوی عالم وو او هغه په خپله ویلي، چې احکام له وخت او شرایطو سره تغییر کوي.
میاخېل زیاتوي: «اصولنامه د قدرت د تحکیمولو او د خلکو د وېرولو لپاره ده چې څوک اعتراض ونهکړي او تر ډېره د حقوقو پر ځای پر وجایبو خبرې شوې دي او دا پهخپله لویه ستونزه ده».
هغه په دې مرکه کې په ډاګه کړې: «عمومي حالت د دې لپاره دی چې استبداد رامنځته شي، خلک په بېلابېلو لارو باندې تهدید شي او دا ټول د اسلام په نوم کېږي».
د نوموړي په باور، دغه اصولنامه د دې لپاره ده چې خلک ووېرول شي، څو پر «مشرانو» اعتراض ونهکړي؛ دا د نظام او ولس د ثبات لپاره ګټه نهلري.
د جمهوري نظام پر مهال د دفاع وزارت سرپرست وايي: «د ولس تنګول پهخپله انفجار دی، البته په انفجار کې داخلي جنګونه او د رژيمونو د سقوط مساله راځي».
شاه محمود میاخېل د دغې مرکې په پای کې څرګندوي، اوس باید د نظام د مشروعیت لپاره یوه پروسه رامنځته شي، څو ټول افغانان پهکې ځانونه وګوري او بیا وروسته پر قوانینو او نورو ورته مسایلو خبرې وشي.
د یادونې وړ ده، چې تر دې مخکې هم ګڼو افغان سیاستوال د طالبانو د مشر پر یادې جزایي کړنلارې یا اصولنامې سختې نیوکې کړې دي. د حقوقي او جزایي چارو کارپوهانو په وینا، دې قانون کې د طالبانو غړو او د دغې ډلې همفکره ملایانو ته ځانګړی ارزښت او همداراز د عامو وګړو پرتله ورته ځانګړي جزایي معافیتونه ورکړل شوي دي.
په کابل کې د ایران سفارت د یکشنبې په ماخوستن (د سلواغې ۱۲مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې په دې کتنه کې د دواړو هېوادونو د سرحدي مسایلو په تړاو خبرې شوې دي.
بېکدلي په سرحدي برخه کې د دواړو هېوادونو همکاري د ایران او افغانستان د «هر اړخیزو مناسباتو» د ټينګښت او تقویت عامل بللی دی.
د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت لا تراوسه د دغې لیدنې په تړاو څه نهدي ویلي.
د افغانستان او ایران تر منځ ګډ سرحد شاوخوا ۹۲۱ کیلومتره اوږدوالی لري او ایران پروسږکال د دغه سرحد د تړلو لپاره د دېوال جوړولو چارې پیل کړې او ویل کېږي چې پر شاوخوا ۱۰۰ کیلومتره یې جوړ کړی دی.
تهران د دغې چارې موخه ایران ته د «ترهګرو او نشهيي توکو د قاچاقچیانو» له ننوتلو مخنیوی په ګوته کړی او چارواکو یې ویلي، چې دا کار به په یوه اته کلنه موده کې بشپړه شي.
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په سرحدي سیمو کې د طالبانو او ایراني ځواکونو تر منځ هم څو ځلي نښتې هم شوي او له امله یې دواړو خواوو ته مرګ ژوبله هم اوښتې ده.