طالبان وایي چې کابل کې یې د نشه‌یي توکو ۱۸ کسیز بانډ نیولی دی

د کډوالو ستونزو د رسېدنې کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار تورخم، د کندهار سپین بولدک، د هرات اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۳۱۸ کورنۍ چې ۱۷۵۳تنه دي د تورخم له لارې، ۲۰کورنۍ چې غړي یې ۱۰۲د سپین بولدک له لارې،۸ کورنۍ چې ۲۵تنه دي د ورېښمو پله له لارې، او ۴کورنۍ چې ۱۱تنه غړي یې وو د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

یاده دې وي چې په دې ورستیو کې له ګاونډي هېوادونو ایران او پاکستان څخه زرګونه افغان کډوال مجبور شوي چې خپل هېواد ته ستانه شي. دا جبري ستنېدنې د اقتصادي ستونزو، امنیتي وضعیت او د کډوالو د ملاتړ د نشتوالي له امله ترسره شوي، چې د ستنېدونکو ژوند ته یې ګڼې ننګونې رامنځته کړې دي.

دغه بازار د اوونۍ په دوو ورځو، یعنې د شنبې او یکشنبې په ورځو، فعال وي او د بدخشان د شغنان، نسي، اشکاشم، مایمي او خواهان ولسوالیو اوسېدونکي ورته ورځي. خلک کولی شي له دې بازار څخه خوراکي او نور لومړني توکي په ارزانه بیه ترلاسه کړي.

راپور زیاتوي، دا بازار د امو پله ته څېرمه موقعیت لري او د افغانستان او تاجکستان ترمنځ تر ټولو نږدې سرحدي نقطه بلل کېږي.

د نسي ولسوالۍ د طالبانو ولسوال ویلي، چې دغه بازار د خلکو د اسانتیا لپاره یوه ښه وسیله او د دواړو هېوادونو د ښو اړیکو نښه ده.

دا په داسې حال کې ده، چې په وروستیو کې د تاجکستان او افغانستان په سرحدي سیمو کې د ناامنۍ راپورونه هم ورکړل شوي دي. څه موده وړاندې، د راپورونو له مخې، څو چینایي وګړي د وسله‌والو له خوا وژل شوي وو.

تاجکستان د افغانستان په شمال کې پروت هېواد دی او د امو سیند په اوږدو کې له افغانستان سره شاوخوا ۱۳۵۰ کیلومتره ګډه پوله لري.

په زابل کې د طالبانو د والي دفتر رییس قدرت‌الله بدري وایي، دغه ښارګوټی شاوخوا ۴ زره او ۳۳۰ جریبه پراخوالی لري او د ۵ زره راستنو شویو کورنیو لپاره ځانګړی شوی.

نوموړي زیاته کړې: «په ښارګوټي کې روغتیایي مرکزونه، جومانونه، ښوونځي، مدرسې، درالعلوم، تفریحي پارکونه، لوبغالي او سوداګریز مرکزونه جوړ شوي، او له طرزالعمل سره سم به هر راستنه شوې کورنۍ ته یوه ۵ بسویي ځمکه ورکړل شي.»

زابل کې د طالبانو کډوالو چارو رییس مولوي عبدالعلي جهادیار بیا وایي: «موږ هڅه کوو، چې د کډوالو ستونزې په وخت حل او د هغوی ژوند اسانتیاوې برابرې کړو.» نوموړي دغه ښارګوټی د مهاجرینو د ژوند د ښه والي او د ټولنیز ثبات لپاره مهم وباله.

طالب چارواکو دغه ښارګوټی مهم وبله او ډاډ یې ورکړ چې د ټولې پروژې عملي کول به د سیمې د اقتصادي او ټولنیز پرمختګ لپاره ګټور تمام شي.

په دې ورستیو کې له ګاونډي هېوادونو ایران او پاکستان څخه زرګونه افغان کډوال مجبور شوي چې خپل هېواد ته ستانه شي. دا جبري ستنېدنې د اقتصادي ستونزو، امنیتي وضعیت او د کډوالو د ملاتړ د نشتوالي له امله ترسره شوي، چې د ستنېدونکو ژوند ته یې ګڼې ننګونې رامنځته کړې دي.

نړیوال سازمانونه او د ملګرو ملتونو کډوالو ادارې (UNHCR) دغه ستنېدنې جدي بحران ګڼلی او د افغانستان او نړیوالې ټولنې څخه یې غوښتنه کړې چې د راستنېدونکو لپاره د خوندي ژوند، مناسب سرپناه، روغتیایي خدماتو او بنسټیزو اسانتیاوو زمینه برابره کړي.

ملګرو ملتونو دغه ادارې په ایکس لیکلي، چې په افغانستان کې یې د ۹۰ زره کاروبارونو ملاتړ، د ۶.۴ میلیون خلکو لپاره د بنسټيزې اړتیا ښه‌والی او د ۴.۸ میلیون افغانانو لپاره د نوي کېدونکې انرژۍ لاسرسی پراخ کړی دی.

دیو این ډي پي اجرایوي مشر سرودریکس ویلي، چې دا پروګرامونه د خلکو اقتصادي ځواکمنتیا او د ژوند معیار لوړولو لپاره مهم ګامونه دي.

نوموړي زیاته کړې، چې د دغو اقداماتو له لارې هڅه کېږي چې افغانان له اقتصادي ستونزو ملاتړ ترلاسه کړي او د انرژۍ او بنسټيزو اړتیاوو په برخه کې لا ډېرې اسانتیاوې ولري.

د هرات ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د سلواغې ۱۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دوه کسان یې د سپینو زرو د ۱۳ خښتو د قاچاق په تړاو نیولي دي.

په خبرپاڼه کې د یادو سپینو زرو د وزن او همداراز قاچاق کېدونکي لوري یا هېواد په تړاو څه وضاحت نه‌دی ورکړل شوی، خو له هرات څخه تر ډېره ایران ته او له ایران څخه هرات ته قاچاق کېږي.

د هرات د امنیه قومندانۍ مسوولینو د یادو سپینو زرو د ارزښت په تړاو هم څه نه‌دي ویلي، خو زیاته کړې یې ده: «د هرات امنیتي ځواکونه د قاچاق، سازمان‌ شویو جرمونو او نورو ناقانونه فعالیتونو پر وړاندې په بشپړ قاطعیت سره مبارزه کوي او هېڅکله به اجازه ورنه‌کړي چې د ټولنې امنیت او ثبات زیانمن شي».