د قطر د بهرنیو چارو وزیر په تهران کې د ایران د ملي امنیت شورا له منشي سره کتلي دي

د هند د بهرنیو چارو وزیر جی‌شنکر ویلي، چې په یاده غونډه کې پر سوداګرۍ، انرژۍ، نویو ټکنالوژیو، ترانزیټي نښلون، د ترهګرۍ پر وړاندې د «صفر زغم» پالیسۍ، مهارتونو، نوښتونو، د ظرفیت لوړونې او ارزښتناکو اړیکو ټینګار شوی دی.

نوموړي ویلي، چې په یاده غونډه کې یې د «ډیلي اعلامیه» او د ۲۰۲۶- ۲۸ کلونو لپاره اجراییوي پروګرام هم تصویب، چې له‌مخې به یې د هند او عربي هېوادونو د ملګرتیا په پیاوړتیا کې مثبت رول ولوبوي.

له دې سره سم، د هند لومړي وزیر نرېندرا موډي هم د عربي هېوادونو د بهرنیو چارو له وزیرانو سره کتلي دي.

موډي هیله څرګنده کړې، چې د هند او عربي هېوادونو ترمنځ به د ټکنالوژۍ، انرژۍ، سوداګرۍ او نوښتونو په برخو کې پراخه همکاري به د دواړو لورو لپاره نوي فرصتونه رامنځته کړي.

لاریونوالو د هغو سرتېرو ستاینه وکړه، چې د افغانستان په جګړه کې یې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د ډنمارک ۴۴ سرتیري د ناټو په چوکاټ کې په افغانستان کې وژل شوي دي.

د فرانسې خبري اژانس د ډنمارک د پخوانیو سرتېرو د ټولنې او پولیسو په حواله د لاریونوالو شمېر له ۸ تر ۱۰ زرو پورې ښودلی دی.

د لاریون پر مهال ځینو ډنمارکیانو د ناټو د خدمت مډالونه هم پر سینه ټونبلي وو او په کوپنهاګن کې یې د امریکا سفارت مخې ته د یوې دقیقې لپاره چوپتیا هم غوره کړه.

یادو لاریونوالو د امریکا سفارت مخکې د ډنمارک هغه بیرغونه ځوړند کړل، چې په افغانستان کې د وژل شویو سرتېرو نومونه پرې لیکل شوي وو.

د ډنمارک د اردو تقاعد شوی ډګرمن نیلز کریسټیان کوفوډ چې په افغانستان کې یې دنده ترسره کړې وايي: «د دې ټولو بیرغونو تر شا یو انسان، یو سرتیری او یو ځوان ولاړ دی».

د افغانستان د جګړي یو بل پخوانی سرتېری لارسن چې په یاد لاریون کې یې برخه اخیستې وايي: «ما خپل یو نږدې ملګری او همکار له لاسه ورکړی. له همدې امله د ښاغلي ټرمپ څرګندونو سخت ودردولم او فکر کوم هغه زما ټولو جنګیالیو ملګرو ته د بښنې پوروړی دی».

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ورځې وړاندې له فاکس‌نیوز سره په مرکه کې ویلي وو، چې په افغانستان کې د متحدو هېوادونو سرتیري «له جګړې یو څه شاته پاتې وو».

د نوموړي دا خبرې د اروپايي هېوادونو له لوري له سختو غبرګونونو سره مخ شوې دي.

ډونالډ ټرمپ د شنبې په ورځ (د سلواغې ۱۱مه) په دې مرکه کې زیاته کړه: «وروستی ځل یې چې مذاکره وکړه، اړ شو چې اټومي سایټونه یې له‌منځه یوسو».

ډونالډ ټرمپ پر ایران د امریکا د احتمالي برید په اړه د فارس خلیج حوزې د عربي هېوادونو د بې اطلاعۍ په اړه وویل: «موږ نشو کولی نقشه هغوی ته ووایو».

هغه د ایران او امریکا تر منځ مذاکراتو ته په اشارې وویل: «وبه‌ګورو چې ایا کولی شو یو کار وکړو. ګنې بیا به وګورو چې څه پېښېږي... موږ یوه لویه جنګي بېړۍ لرو چې هلته ځي، په ونزوېلا کې له بېړۍ هم لویه ده او لا یې هم لرو».

له دې سره سم، د ایران د ملي امنیت د عالي شورا منشي علي لاریجاني په خپله اېکس پاڼه لیکلي، د مذاکراتو لپاره جوړښتي چارې د پرمختګ په حال کې دي. هغه پرون مسکو ته تللی وو او هلته یې د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره هم کتلي وو.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر پرون په ترکیې کې په یوې خبري غونډه کې اعلان وکړ، تهران چمتو دی چې له امریکا سره د اټومي مذاکراتو مېز ته وګرځي. هغه همداراز په ډاګه کړه، ایران به «هېڅکله» د خپلو توغندیزو پروګرامونو په تړاو مذاکره ونه‌کړي.

د امریکا ولسمشر په دې وروستیو کې اټومي وسلو ته د ایران د لاسرسي پر مخنیوي له ټينګار سربېره هیله‌مندي وښوده، چې تهران ژر تر ژره د مذاکرې مېز ته وګرځي او د یوې عادلانه او منصفانه هوکړې په تړاو مذاکره وکړي.

هغه همداراز ټینګار کړی: «وخت له لاسه د وتلو په حال کې دی او مساله په بشپړ ډول عاجله ده».

د پاکستان په بلوچستان ایالت کې د بلوچ ازادۍ پوځ له‌خوا هممهاله په څو سیمو کې تر بریدونو وروسته د یاد هېواد د دفاع وزیر خواجه اصف ویلي، چې دا بریدونه «د حقونو لپاره مبارزه نه، بلکې دا له بهرنۍ ملاتړه برخمنه ترهګري ده او موخه یې د بلوچستان د خلکو په نښه کول دي».

نوموړي بلوچ د ازادي پوځ «عناصر» بللي دي او وايي:«دا عناصر نه پرمختګ زغمي او نه سوله، له همدې امله دوی کارګران، مساپر او عادي وګړي په نښه کوي او غواړي پرمختیايي پروژې او د کار فرصتونه له‌منځه یوسي».

نوموړي ادعا کړې، چې د بلوچ ازادۍ پوځ د جرمي شبکو، د نشه‌يي توکو له اقتصاد، باج اخیستنې او قاچاق څخه مالي مرستې ترلاسه کوي.

خواجه اصف ویلي، چې پاکستان به د یادې ډلې پر وړاندې سخت اقدامات وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د بلوچ ازادۍ پوځ نن د شنبې په ورځ پر یوه وخت په کویټه، سیبۍ، چین او نورو سیمو کې بریدونه وکړل. په یادو بریدونو کې دواړو لورو ته د اوښتو تلفاتو په اړه ضد او نقیص راپورونه ورکړل شوي دي.

رویټرز خبري اژانس د دوو اسراییلي چارواکو له قوله راپور ورکړی چې اسراییل په دغو پېښو کې هېڅ ډول لاسوهنه نه ده کړې. د راپور له مخې، د اسراییلیو امنیتي چارواکي هم د دغه هېواد ملي راډیو ـ تلویزیون ته په مرکه کې د اسراییل د ښکېلتیا ادعاوې رد کړې دي.

په ورته وخت کې، یو پوځي چارواکي ویلي: «موږ نه پوهېږو چې ایا امریکا په دې پېښو کې دخیل وه که نه.»

تر اوسه ایراني چارواکو د دغو چاودنو د لاملونو په اړه جزیات نه دي خپاره کړي، خو راپورونه وايي چې دا پېښې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې رامنځته شوې دي. د موضوع په اړه لا هم څېړنې روانې دي او د سیمې د امنیتي وضعیت په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي.