په قطر کې د افغانستان د تاریخ او فرهنګ نندارتون پرانېستل شوی

صالح پر اېکس پاڼه لیکلي، د طالبانو دغه چلند ښيي چې نړۍوالې نغدي مرستې په ځانګړي ډول د امریکا پیسې د یادې ډلې لپاره زمینه برابروي؛ څو د هېواد ډېری ملي عواید پر خپلو جوړښتونو ولګوي، ځکه «طالبان ډاډه دي، چې نور بنسټیز لګښتونه به د بهرنیو مرستو له لارې پوره کېږي».

امرالله صالح یادونه کړې، چې د طالبانو د ۲۰۲۵کال شاوخوا ۲۰۰ میلیارده افغانۍ عواید نږدې درې میلیارده امریکايي ډالرو سره برابرېږي. هغه ټینګار کړی، چې د امریکا نغدي مرستې باید ژر تر ژره ودرول شي.

د نړۍوال بانک په تازه راپور کې ویل شوي، چې د طالبانو ادارې د ۲۰۲۵کال په لومړیو ۹ میاشتو کې شاوخوا ۹۶.۹ مېلیارده افغانۍ په امنیتي چارو لګولې دي. د راپور له مخې؛ په ورته موده کې پراختیایي لګښتونه ۱۵.۷ مېلیارده افغانیو ته رسېدلي دي.

د طالبانو یاد وزارت د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) ویلي، چې د غور په مرکز کې یې پر یوه کور د عملیاتو پر مهال درې تنه د ۵۰۰زره افغانیو او د دوه مېلیونو په ارزښت د غلا شویو سروزرو سره نیولي.

دغه وزارت زیاته کړې، چې «د جوزجان په فیض‌اباد ولسوالۍ کې درې تنه بیا د قتل، په هرات او غزني کې یې دوه، دوه کسان د غلا په تور، په سرپل کې دوه تنه د وژنې او دوه تنه یې په جوزجان کې د اخلاقيٍ په فساد په تور نیولي دي».

د طالبانو کورنیو چارو وزارت وایي، په پکتیا کې یې دوه تنه له یو میل کلاشینکوف، ۴ شاجورونو، مرمیو، لاسي بمونو او نور مهماتو سره نیولي چې غوښتل یې نورو سیمو ته یې په ناقانونه توګه انتقال کړي.

دغه وزارت په یوې جلا خبرپاڼه کې لیکلي، چې په فراه ولایت کې یې ۶ تنه د ۷۱ لېټرو شرابو سره نیولي. د طالبانو په خبره؛ نیول شوي کسان به تر لومړنیو څېړونو او پوښتنو وروسته عدلي او قضايي ادارو ته ور وپېژندل شي.

دغه سازمان زیاته کړې، چې په نیول شویو کسانو کې افغان خبریال صمیم فروغ فیضي او تصویر اخیستونکی عطاء‌الرحمان شېرزاد هم شامل دي. یاد سازمان د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) په یوه خبرپاڼه کې لیکلی، چې وړاندې هم پاکستاني پولیسو د افغان رسنیو درې غړي په اسلام‌اباد کې له خپلو کورنیو سره یو ځای نیولي وو.

دغه سازمان اندېښنه ښودلې، چې په دغه هېواد کې افغان خبریالان او د رسنیو کارکوونکي له جدي امنیتي ګواښونو، خپلسرو نیونو او جبري اخراج سره مخ دي. دوی زیاته کړې: «په افغانستان کې د جمهوري نظام تر سقوط وروسته لسګونه افغان خبریالان د خپلو مسلکي فعالیتونو، سانسور، امنیتي ګواښونو او سیاسي فشارونو له امله اړ شول چې پاکستان ته پناه یوسي؛ خو له بده مرغه، هغوی په دغه هېواد کې له تېرو څو کلونو راهیسې له ناامنۍ، بې‌ثباتۍ او له وېرې ډک ژوند سره مخامخ دي».

دغه سازمان وایي، چې په پاکستان کې د پولیسو له‌خوا د افغان کډوالو د نیولو او د ویزو د نه تمدید له امله هره ورځ ګڼ افغان خبریالان د یوه ناڅرګند او خطرناک وضعیت سره مخ دي.

د افغان رسنیو ملاتړ سازمان د کډوالو لپاره له متحده ایالتونو، د ملګرو ملتونو له عالي کمېشنرۍ، اروپایي هېوادونو، د بې‌پولې خبریالانو سازمان او ټولو نړۍوالو او بشرپاله بنسټونو غوښتنه کوي، چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو او رسنیزو کارکوونکو د سملاسي خوندیتوب لپاره جدي او اغېزمن اقدامات وکړي.

هغه د روسیې دولتي خبري اژانس «تاس» سره په مرکه کې هیله څرګنده کړې، چې د طالبانو استازي ته به د شانګهای همکاریو سازمان په راتلونکو ناستو کې د ګډون بلنه ورکړل شي. هغه وویل: «افغانستان د شانګهای همکاریو سازمان یو ناظر هېواد دی او د دغه مقام له مخې باید په ناستو کې ګډون وکړي».

د شانګهای همکاریو سازمان په ۲۰۰۱کال کې جوړ شوی، چې روسیه، چین، هند، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، پاکستان، ایران او ازبکستان یې اصلي غړي دي. بلاروس په ۲۰۲۴کال کې دغه سازمان ته ورګډ شو. افغانستان او مغولستان د ناظرو هېوادونو په توګه په‌کې شامل دي.

سره له دې چې مسکو طالبان په رسمیت پېژندلي؛ خو تر اوسه یې په ۲۴مه غونډه کې چې د ۲۰۲۵کال (د لړم په ۲۷مه) په مسکو کې ترسره شوه، ګډون نه‌و کړی. مخکې هم د چین په غونډه کې د طالبانو استازی نه‌وو بلل شوی.

د راپور له مخې؛ د نه ګډون له امله ګل حسن د لېندۍ په میاشت کې د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي بختیار حکیموف سره وکتل او ترې یې غوښتنه وکړه، چې د افغانستان د ناظر مقام ته په پام سره د طالبانو استازی باید په غونډو کې ګډون وکړي.

شنونکي وایي، که طالبان په رسمي توګه په غونډو کې ګډون وکړي، دا به د دوی د نړۍوالو اړیکو لپاره یو مهم ګام وي؛ خو تر اوسه یوازې روسیې طالبان په رسميت پېژندلي دي.

د طالبانو روغتیا وزارت د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) ویلي، چې دغه کمپاین د هېواد د مرکزي، ختیځ، سوېل، لوېدیځ، سوېل ختیځ، شمال او شمال ختیځې حوزې د ۱۸ ولایتونو په ۱۷۲ ولسوالیو کې د فبرورۍ له ۲مې څخه تر ۵مې نېټې پورې پلی کېږي.

د دوی په خبره؛ دغه کمپاین به په کندهار، هلمند، روزګان او زابل کې د فبرورۍ له ۳مې تر ۶مې نېټې پورې ترسره شي او اړوند کمپاین به د فاریاب او بادغیس په څلورو ولسوالیو کې د فبرورۍ له ۹مې تر ۱۲مې پورې تر سره شي.

د طالبانو روغتیا وزیر نور جلال جلالي د دغه کمپاین د پیل پر مهال ویلي:« دوی له خپلو نړۍوالو شریکانو سره په ګډه ژمن دي، چې په افغانستان کې د پولیو وحشي ویروس مخیوی وکړي.»

د رسمي نړۍوالو راپورنو له مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې د پولیو ۹ مثبتې پېښې ثبت شوې. په‌ دې ډله کې په روزګان کې یوه، په هلمند کې درې، په بادغیس کې یوه، په نورستان کې یوه، په پکتیکا کې دوه او په فراه کې یوه پېښه ثبت شوې ده.

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې دوه هغه هېوادونه دي، چې پولیو لا تر اوسه په بشپړه توګه په‌کې له‌منځه نه‌ده وړل شوی.