یو ډیموکراټ نوماند په ټېکساس کې د ټرمپ ملاتړي جمهوري‌پال سیال ته ماتې ورکړه

دا په داسې حال کې ده، چې د یکشنې په ورځ د مصر په پلازمېنه قاهره کې د ښځو د حقونو ساتنې او پیاوړتیا په اړه نړۍوال کنفرانس ترسره شو. په دغه دوه ورځیني کنفرانس کې د غړو هېوادونو د ښځو چارو وزیرانو، د نړۍوالو سازمانونو استازو او حکومتي چارواکو ګډون کړی و.

د اسلامي همکاریو سازمان عمومي سرمنشي حسن ابراهیم طه د یاد کنفرانس پرمهال د ښځو د حقونو د خونديتوب او پیاوړتیا لپاره «په عقلي او روښانه ډول» د دین د کارولو پر اړتیا ټینګار وکړ. د نوموړي په وینا، د ښځو پیاوړتیا یوازې یو بشري حق نه دی، بلکې «په اسلامي ټولنو کې د دوامدار پرمختګ او ثبات بنسټیزه ستنه ده».

د اسلامي همکاریو سازمان سرمنشي په ټولو سکټورونو کې د ښځو د فعال ګډون د ډاډمنتیا لپاره د پالیسیو د پراختیا غوښتنه وکړه او د ښځو د حقونو د ملاتړ په برخه کې یې د یاد سازمان پر کلکې ژمنې هم ټینګار وکړ.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په لیندۍ میاشت کې ویلي و چې د ښځو پروړاندې د طالبانو پالیسۍ د افغانستان اقتصادي ته په کال کې تر څه باندې یو میلیارد ډالرو پورې زیان اړوي.

یاده دې وي، چې د افغانستان په ګډون لږ تر لږه ۷۵ اسلامي هېوادونو د اسلامي همکاریو سازمان غړي دي. که څه هم افغانستان له ۱۳۴۸ کال راهیسې د یاد سازمان غړی دی، خو د معلوماتو له مخې، د طالبانو استازي په یاده غونډه کې ګډون نه درلود.

اکسیوس د یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي په حواله راپور ورکړی، چې د ډونالډ ټرمپ ادارې د ځینو چینلونو له لارې ایران ته پیغام لېږلی چې د احتمالي هوکړې لپاره لېدنې او مذاکراتو ته چمتو دی.

همدارنګه یادې رسنۍ د دوو سیمه‌ییزو سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې ترکیه، مصر او قطر هڅه کوي ترڅو د روانې اوونۍ تر پایه د ترکیې په پلازمېنه کې د سټیو ویټکاف او عباس عراقچي ترمنځ یوه لېدنه برابره کړي.

د یادو درېیو هېوادونو د چارواکو له ډلې یوه یې اکسیوس ته ویلي: «دا پروسه روانه ده. موږ خپله بشپړه هڅه کوو».

یادو درېیو هېوادونو مخکې د ټرمپ ادارې سره د غزې د اوربند په تړون کې هم همکاري کړې ده او اوس هڅه کوي، چې د امریکا او ایران ترمنځ مذاکرات پیل کړي، څو په سیمه کې د جګړې د پېښیدو مخه ونیول شي.

په ورته مهال وای‌نټ ورځپاڼې راپور ورکړی، چې ترکیې وړاندیز کړی څو د ایران ټول غني شوي یورانیم خپلې خاورې ته ولېږدوي. د دې طرحې موخه دا ده چې واشنګټن ته ډاډ ورکړل شي چې ایران به اټومي وسلو ته لاسرسی نه پیدا کوي. د ایران د یوارنیم ساتلو ته روسیې هم چمتوالی ښودلی، خو ترکیه باور لري چې د اردوغان او ټرمپ د نږدې اړیکو له امله واشنګټن ښايي پر ترکیې ډېر باور وکړي.

خو تهران تر اوسه د خپلو یورانیمو د انتقال په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د اکسیوس د راپور له‌مخې، ډونالډ ټرمپ تر اوسه پر ایران د برید کولو او نه کولو په اړه کومه پرېکړه نه ده کړې او ډیپلوماټیکې لارې پرانېستل شوې دي، خو د امریکا لپاره دا څرګنده نه ده، چې خامنه‌يي به خپلو ډیپلوماټانو ته اجازه ورکړي چې له امریکا سره داسې هوکړې ته ورسېږي چې واشنګټن ته د منلو وړ وي او که نه.

د اکسیوس د سرچینو له‌مخې، قطر، مصر او ترکیه هم‌مهاله د دواړو لوریو سره په اړیکه کې دي، څو د مذاکراتو لپاره قناعت ترلاسه کړي.

په ورته مهال د ایران د بهرنیو چارو وزیر سي‌اېن‌اېن سره په خبرو کې ویلي، چې «دوست هېوادنه» د ایران او امریکا ترمنځ د باور جوړونې په هڅو بوخت دي.

عرقچې زیاته کړې:«که چیرې د امریکا د مذاکراتو ټیم د ښاغلي ټرمپ په وینا عمل وکړي او د یوې عادلانه هوکړې په لټه کې وي چې تضمین ورکړي چې ایران به اټومي وسله ترلاسه نه کړي، نو د نورو خبرو اترو امکان شتون لري».

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د قطر د بهرنیو چارو وزیر تهران ته سفر وکړ او تېرو دوو ورځو کې د مصر ولسمشر له پزشکیان او د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هم د ایران د بهرنیو چارو وزیر سره ټلیفوني خبرې اترې کړې دي او له ایران څخه یې غوښتنه کړې، چې له امریکا سره خبرو اترو ته کېني.

خو د ایران او امریکا ترمنځ د مذاکراتو د هڅو تر سیوري لاندې د ایران مذهبي مشر د امریکا پر وړاندې کلک موقف نیولی.

خامنه‌يي ویلي: «امریکایان باید په دې پوه شي چې که دا ځل جګړه پیل شي، نو دا جګړه به په سیمه‌ییزې شخړې واوړي».

وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر ایران د پوځي اقدام ګواښونه وکړل، امریکا خپل سمندري ځواک په منځني ختیځ کې ځای پر ځای کړی دی.

د رویټرز د راپور له‌مخې، امریکا اوس مهال په سیمه کې ۶ لویې ویجاړونکې بېړۍ، یوه الوتکه وړونکې بېړۍ او ۳ نورې جنګي بېړۍ ځای پر ځای کړي، چې له امله یې د جګړې احتمال زیات شوی دی.

پر همدغه مهال د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌يي د امریکا یادو پوځي تحرکاتو ته په غبرګون ویلي: « د ایران ملت به له دغو ګواښونو ونه وېریږي. موږ د جګړې پیلوونکي نه یو او پر هېڅ هېواد د برید نیت نه‌لرو، خو که هر څوک پر موږ برید وکړي، داسې ګوزار به پرې وشي چې مخکې یې تمه نه‌لرله».

سره له دې چې د دواړو لوریو ترمنخ ترینګلتیا اوج ته رسېدلې، خو د مذاکراتو څرک هم تر سترګو کېږي.

ډونالډ ټرمپ تېره ورځ خبریالانو ته ویلي و، چې ایران له واشنګټن سره پر جدي خبرو بوخت دی او هیله یې ښودلې ده، چې یوې داسې هوکړې ته ورسېږي چې ایران په‌کې اټومي وسلې ونه‌لري.

د چارواکو په وینا، دا برید د پاولوهراد ولسوالۍ په یوه ملکي مېشته سیمه کې شوی، ټپیان روغتونونو ته لېږدول شوي او د ځینو روغتیایي وضعیت نازک ښودل شوی دی.

د دنیپروپېتروفسک د ولایتي ادارې مشر اولېکساندر هانژا، ویلي چې برید په څرګند ډول ملکي وګړي په نښه کړي او دا ډول بریدونه د نړیوالو بشري قوانینو ښکاره سرغړونه ده. نوموړي زیاته کړې چې د پېښې په اړه پلټنې روانې دي.

دا برید په داسې حال کې شوی چې په وروستیو اونیو کې روسیې د اوکراین پر ملکي ترانسپورتي لارو خپلو بریدونو ته زور ورکړی دی. تر دې وړاندې هم د اوکراین په بېلابېلو سیمو کې پر مسافر وړونکو بسونو او اورګاډو بریدونه شوي، چې درنې مرګ‌ژوبلې یې لرلې دي.

د راپورونو له مخې، دغه پوله په ۱۴۰۳ کال کې د اسراییل له خوا وتړل شوه او تر دې دمه بنده پاتې وه.

د فلسطین د تخنیکي کمېټې مشر، علي شعث په ټولنیزو رسنیو کې ویلي چې دغه پوله به د دوشنبې له ورځې دواړو خواوو ته پرانیستل شي.

ګارډین ورځپانه وایي، چې پر بشري مرستو بار موټرونه له تېرې ورځې څخه د رفح ښار دروازې ته نږدې په کتارونو کې ولاړ وو، چې غزې تړانګې ته له ننوتلو وړاندې د اسراییلي چارواکو له خوا وکتل شي.

اسراییلي امنیتي چارواکو رسنیو ته ویلي چې په ورځنۍ توګه یوازې ۱۵۰ فلسطینیانو ته د وتلو اجازه ورکول کېږي، خو یوازې ۵۰کسانو ته د ننوتلو اجازه شته.

د راپورونو له مخې، د تګ لګښت، اوږدې اداري او امنیتي پروسې د دې سبب شوې چې یوازې محدود شمېر فلسطینیان د رفح له پولې ووځي.

د رفح پولې بشپړ پرانېستل دامریکا د منځګړیتوب له لارې د اوربند د لومړۍ مرحلې برخه ده چې د تلې میاشتې په منځنیو ورځو کې عملي شوې. اسراییل تر هغه د پولې له پرانیستلو ډډه کوله چې ټول ژوندی او وژل شوي یرغمل کسان یې بیرته ورستانه شي.