طالبان وایي دامهال ۱۰زره بې‌سرپرسته ماشومان د دوی په روزنتونونو کې ساتل کېږي

همدارنګه د پاکستاني طالبانو تحریک شاوخوا ۵ تر ۷زره غړي، القاعده ۴۰۰ تر ۱۵۰۰، د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ۳۰۰ تر ۱۲۰۰، د ازبکستان اسلامي غورځنګ چې اوس یې نوم د ترکستان اسلامي حزب ته بدل شوی ۱۵۰ تر ۵۰۰ او جماعت انصارالله ۱۵۰ تر ۲۵۰ غړي په افغانستان کې لري.

د راپور له مخې؛ یوازینۍ ترهګره ډله چې د طالبانو رژیم پر وړاندې فعالیت کوي، د داعش خراسان څانګه ده، چې په افغانستان کې یې روزنیزو کمپونه، اډې او ځینې پټې شبکې فعالې ساتلې دي.

دغه څانګه تر ډېره د افغانستان په ختیځ، شمال او شمال ختیځ کې فعالیت لري او اوږدمهاله موخه یې د منځنۍ اسیا نفوذ او د یوه اسلامي خلافت جوړول دي. خو راپور وايي، چې د بریدونو شدت او پراختیا ته په کتو د داعش خراسان څانګه د طالبانو رژیم لپاره جدي ګواښ نه‌جوړوي.

روسیه څرګندوي، چې د داعش موخه د طالبانو د حکومت په وړتیا د خلکو باور کمول او د عام نظم د ټینګښت په وړتیا کې د ستونزو رامنځته کول دي. په راپور کې ویل شوي، القاعده د افغانستان دویمه لویه ترهګره ډله ده چې له دغه هېواده د روزنیزو کمپونو د جوړولو او له نورو ترهګرو ډلو سره د اړیکو پراختیا لپاره کار اخلي.

راپور ښيي، چې د القاعده ځینې بنسټیز تاسیسات په غزني، لغمان، کونړ، ننګرهار، نورستان، پروان او روزګان ولایتونو کې شته. راپور زیاتوي، د طالبانو مخالفې وسله‌والې ډلې کوچنۍ، نامنظمې او خورې ورې دي چې د طالبانو رژیم لپاره جدي ګواښ نه جوړوي. د راپور له مخې؛ هغه ډلې چې د جګړې لپاره تر ټولو ډېرې چمتو دي، د افغانستان ملي مقاومت جبهه او د افغانستان د ازادۍ جبهه ده چې په ترتیب سره د احمد مسعود او یاسین ضیا تر مشرۍ لاندې فعالیت کوي.

په راپور کې راغلي، د طالبانو وسله‌وال مخالفین په هدفي بریدونو او ناڅاپي بریدونو تکیه کوي چې وروسته بېرته شاتګ کوي؛ د وسله‌والو مخالفینو جغرافیایي ساحه محدوده ده او د افغانستان د ملي مقاومت جبهې اصلي ځواکونه په پنجشېر، بدخشان او بغلان کې د طالبانو له‌خوا کلابند شوي دي.

افغانستان د نشه‌يي توکو تولیدونکی هېواد

راپور کاږي، چې له ټولو هڅو سره، سره افغانستان لاهم د نشه‌يي توکو تولیدونکی هېواد پاتې دی. که څه هم د سنتي نشه‌یي توکو تولید کم شوی؛ خو د مصنوعي نشه‌يي توکو پراختیا د اندېښنې وړ ده.

روسیې د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو او جرمونو د دفتر د راپور په حواله ویلي، چې د ۲۰۲۴کال تر پایه پورې په افغانستان او ګاونډیو هېوادونو کې د میت‌امفیتامین کشف د ۲۰۲۳کال د دریمې ربعې پرتله ۵۰ سلنه زیات شوي دي.

راپور وايي، میت‌امفیتامین اوس د افغانستان تر ټولو زیات کشف شوي نشه‌يي توکي دي چې له هېواده بهر موندل شوي دي.

یاد کمېسیون د دوشنبې په ورځ (د کب ۴مه) ویلي، چې له دې ډلې د نيمروز د ورېښمو پله له لارې ۱۸، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۰، د کندهار د سپين بولدک له لارې ۶۱ او د ننګرهار د تورخم له لارې ۵۶۱ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې. طالبانو زیاته کړې، چې له دغه ستنو شویو کډوالو سره یې مرستې هم کړې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې له پاکستان او ایران نه د افغان کډوالو د جبري ستنولو لړۍ پراخه شوې. بل‌خوا په جلاوطنۍ کې د کډوالو د بشري حقونو د مدافعانو نړۍوال فدراسیون شهباز شریف ته په یوه لېږلي لیک کې له اسلام‌اباد نه غوښتنه کړې، چې د روژې او اختر په ورځو کې دې د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ وځنډوي.

ورته مهال د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ خبر ورکړی، چې د روان زېږدیز کال له پیل راهیسې تر دې دمه له پاکستان او ایران نه ۱۵۰زره کډوال افغانستان ته ستانه شوي. دغه ادارې په افغانستان کې بشري وضعیت د اندېښنې وړ ګڼلی.

هغه د دوشنبې په ورځ (د کب ۴مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، د افغانستان دایمي استازولۍ امنیت شورا ته پر افغان خاوره د پاکستان د وروستیو بریدونو او ملکي تلفاتو په اړه رسمی شکایت کړی.

نوموړي لیکلي، چې د حساب ورکولو او نړۍوالو قوانینو د رعایت غوښتنه یې کړې. هغه زیاته کړې: «موږ د دغه سرغړونو د سملاسي بندېدو، څېړنې، حساب ورکولو، د ځمکنۍ بشپړتیا درناوي، د ملګرو ملتونو منشور ته ژمنتیا او د نړۍوالو قوانینو بشپړ رعایت غوښتنه کوو».

د پاکستان هوايي ځواکونو شنبه شپه (د کب ۲مه) په یوه وخت کې د پکتیکا پر برمل او اُرګون ولسوالیو او همداراز د ننګرهار په خوګیاڼو، بهسودو او غني‌خېلو ولسوالیو بریدونه وکړل او د پاکستان د اطلاعاتو وزارت له بریدونو شاوخوا ۲ ساعته وروسته یې وویل، چې په افغانستان کې یې د «ترهګرو پر ۷ پټنځایونو» هوایي بریدونه کړي دي.

زموږ ماتې او راپرځېدنې په وار، وار تر ذره‌بیني عینکو راتېرې او د لویو قدرتونو د سیاسي هژمونۍ په نقشو کې یې وپلټوو.

په سیمه، بیا افغانستان کې د پاکستان نقش په سیاسي - استخباراتي لحاظ د لوېدیځ هژمونیکې ښکېلتیا پورې تړاو لري. معنا، شرقي او شمالي اسیا کې د لوېدیځ اغېز د ساتلو لپاره په افغانستان کې د کنټرول شوي هرج‌ومرج تاکتیک له لسیزو راهیسې کار ورکړی. مجاهدین یې د غیر متجانس استخباراتي کلسټر په بڼه ایجاد کړل، افغان‌دولت یې پرې راوپرځاوه او د ورځې په پای کې یې د همدې کنټرول شوي هرج‌ومرج د چاپېریال له بطنه طالبان وزېږول. په افغانستان کې یې د لوېدیځ ۲۰ کلن فزیکي حضور سره هم‌مهاله د جهادي اېکوسیستم دستګاه په پاکستان کې فعاله وساتله. د ترهګرۍ پر وړاندې په اصطلاح جګړه د هېواد په کلیو او بانډو کې تکتیکي کړای شوه؛ ترڅو په پاکستان کې ستراتېژیک جهادي چرخش ته افغان احساسات او انرژي تدارک شي.

د یادې حافظې په راتازه کولو سره دغې پوښتنې ته ځواب اسانه کېږي، چې پاکستان ولې په داسې وخت کې چې په کابل کې د دوی په خوښه او مرسته رژیم حاکم دی پر افغانستان بریدونه کوي؟

ځواب دا دی چې:
لومړی په کنټرول شوي هرج‌ومرج چاپېریال کې د ډلو پر دریځ او ماهیت نه؛ بلکې د چاپېریال پر ماهیتي پایلې سنجش په کار دی. د ډلو دریځ، رول او اغېز په دغسې چاپېریال کې کنټرول شوی وي او د پایلې د ترلاسه کولو په موخه بیا - بیا مهنډسي، له‌منځه تللی او لارې ته سوق کېدلای شي؛ خو پایله هماغسې ثابته وي، لکه زموږ د هېواد ۵۰ کلن ناورین. د دغه چاپېریال د لا تشدید لپاره ظاهراً د پاکستاني طالبانو پرسر د طالبانو رژیم او پاکستان د اړیکو ترېنګلتیا نه تصادف دی، نه د نظریاتو - افکارو اختلاف، نه په اصطلاح نمک‌حرامي، نه طالب رژیم ته د واک د ساتلو اړتیا او مجبوریت او نه هم د طالبانو د پالیسیو او عمل‌کرد محصول.
دغه مدیریت شوې ترېنګلتیا د همدې چاپېریال اړتیا ده او دا نه یوازې د د دغه چاپېریال دوام سره مرسته کوي؛ بلکې د ډېورند او حتی امو سېند پرغاړه د نورو جهادي ډلو د لا پیاوړتیا، نویو نیابتي ډلو د راټوکېدلو او په لویه کې د سیمې له بې‌ثُباتۍ سره مرسته هم کولای شي. دا هغه څه دي، چې پاکستان یې د خپل ماموریت له‌مخې او د همدې کنټرول شوي هرج‌ومرج چاپېریال د دوام په موخه په ټولې سنجیدګۍ سره غواړي.
دویم، په دغسې چاپېریال کې پاکستاني او لوېدیځ لوریو ته تر جهادي ډلو پرته بل هیڅ مشروع او نیمه‌مشروع حاکمیت هغسې محصول په لاس نه‌شي ورکولای کوم چې د یادې لوبې اوږدېدو لپاره اړین وي.
درېیم، په کنټرول شوي هرج‌ومرج چاپېریال کې ظاهراً اوضاع د ګنګسیت او پراګندګۍ په بڼه عامه ذهنیت ته تداعي کېږي؛ خو د محصول/پایلې له اړخه اوضاع په منسجم ډول تر کنټرول لاندې ساتل کېږي. کټ‌مټ لکه دا مهال چې افغان رسنیز فعالان د ګنګسیت په فضا کې د دغه چاپېریال د عناصرو — چې ټول یې د لوبې له پایلې سره مرسته کوي — د ملاتړ او نه ملاتړ مباحثو کې بوخت ساتلي.

هغې پر اېکس پاڼه لیکلي، طالبان اغېزمن هوايي ځواک نه‌لري او د هغوی پوځي جوړښت تر ډېره د امریکا له مرستو تمویلېږي. هغې ویلي: «دوی یوازې ځکه پوځ لري چې امریکا د داعش پر ضد مبارزې په نوم مېلیاردونه ډالر ورکوي».

نوموړې ادعا کړې، چې په تېر یو کال کې داعش ډلې په زرګونه جنګیالي روزلي او نړۍواله ټولنه باید د دغه وضعیت په اړه جدي اقدام وکړي. هغې په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی: «افغانستان یو ځل بیا د نړۍوال تروریزم اډه ګرځي، باید مخکې له دې چې ناوخته شي اقدام وشي».

خو طالبانو بیا تل دغه ډول ادعاوې رد کړې دي، چې په افغانستان کې بشپړ امنیت ټینګ شوی او یادې ډلې د داعش ډله له‌منځه وړې ده.