د سي‌ای‌اې پخوانۍ ماموره: افغانستان بیا د نړۍوال تروریزم په مرکز بدلېږي

د ډنمارک د کډوالۍ ادارې اعلان کړی، چې ۵۷ افغانان د جرم د ترسره کولو او د پناه غوښتنې د رد کېدو له امله له ډنمارک څخه د اېستلو له ګواښ سره مخ دي. تر دې مخکې جرمني او اتریش هم د افغان کډوالو د اېستلو په موخه له طالبانو سره اړیکې نیولې وې.

ډنمارکي چارواکو ټینګار کړی، چې له طالبانو سره همکاري د یادې ډلې د رسمیت پېژندلو معنا نه‌لري او خبرې یې یوازې کونسلي همکاریو پورې محدودې دي.

د ناروې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال انډریاس موټسفلډټ کراویک ویلي، چې په اوسلو کې د طالبانو سفارت په اصل کې د ډنمارک او ایسلنډ لپاره هم خدمات وړاندې کوي. هغه ټینګار کړی، چې ناروې د دغه هېوادونو او د طالبانو د سفارت ترمنځ په دوه اړخیزو اړیکو کې اغېزمن رول نه‌لري.

کراویک دا هم نه‌ده رد کړې، چې اوسلو به د افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو طرحه عملي کړي. هغه وویل، چې دغه موضوع باید د ناروې د عدلیې او عامه امنیت وزارت وڅېړي. هغه زیاته کړه، چې د ناروې د کډوالۍ چارواکي په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت او ناامنو هېوادونو ته د پناه‌غوښتونکو د نه ستنولو اصل ارزوي.

جاوېد امیرخیل په خپله فېسبوک‌پاڼه پر پکتیکا او ننګرهار د پاکستان د وړمې شپې (شنبه د کب ۲مه) د هوايي بریدونو په غبرګون ویلي، د پاکستان په دې بریدونو کې یوازې کورونه نه‌دي نړېدلي، بلکې «انسانیت او وقار» تر پښو لاندې شوی دی. د هغه په وینا، هغه ماشومان چې لا په زانګوګانو کې زنګېدل د باروتو په لمبو کې لولپه شول.

د امیرخېل په باور، افغانان د پردیو سیاستونو قرباني شوي او وايي: «زه د یوه هنرمند او د دې خاورې د بچي په توګه د نړۍ له لویو قدرتونو او نړۍوالو سازمانونو څخه په جدي توګه غواړم چې نور په افغانستان کې له هغو لوبو تېر شي چې هېڅ پای نه‌لري! دا خاوره د لابراتوار په څېر مه کاروئ او د خپلو ګټو لپاره د بې دفاع انسانانو وینه مه تویوئ»

دغه افغان سندرغاړی همداراز وايي: «دا جګړه زموږ نه‌ده، خو قرباني یې له بده مرغه موږ بې‌ګناه ولسونه یو... له نړۍ غواړم چې د افغانانو د ژوند ارزښت وپېژني. موږ هم د نورو انسانانو په څېر د ارام ژوند او د خپلو ماشومانو د خنداوو حق لرو».

هغه په پای کې هیله څرګنده کړې: «په وطن دې نور د مينې او انسانيت لمر راوخېژي، چې لوڼې مو په‌کې زده‌کړې وکړي، لويان او ځوانان مو پرته د هېچا له ډاره په خپله خوښه ژوند وکړي».

پر پکتیکا او ننګرهار ولایتونو د پاکستان د تېرې شپې بریدونو ته د پخواني ولسمشر حامد کرزي په ګډون ګڼو سیاستوالو او د نظر خاوندانو غبرګونونه ښودلي دي؛ ځینو د طالبانو مشروعیت تر پوښتنې لاندې راوستی، خو ځینو نورو بیا د طالبانو له نوم اخیستو پرته د واکمنې ادارې ملاتړ کړی او هغوی یې د یادو بریدونو ځواب ویلو ته هڅولي دي.

خو د تېر جمهوري نظام د کورنیو چارو پخواني سلاکار ادریس ستانکزي یادو لیدلورو ته په غبرګون کې پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي: «د جمهوریت هر چارواکی او مامور چې په هره بهانه د طالبانو دفاع او ننګه کوي، بې‌شرفه او غدار دی».

په ورته مهال، طالبانو هم د افغانستان په ختیځ کې د پاکستان هوايي بریدونه د افغانستان پر ملي حریم څرګند تېری او د نړۍوالو قوانینو او ګاونډیتوب اصولو خلاف اقدام بللی دی او دوی همداراز وايي، چې په دغو بریدونو کې ۱۸ کسان وژل شوي دي.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د یکشنبې په ورځ (د کب ۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د فاریاب په خان چهارباغ او قرمقول ولسوالیو کې له ۳ زره او ۴۳ کورنیو سره هرې کورنۍ ته ۲۹۰۰ افغانیو ورکړل شوې دي. دغه اداره وايي، دا مرستې چې ټولټال ۸ میلیون او ۸۲۴ زره او ۷۰۰ افغانۍ کېږي د یوې هنګري موسسې له لوري برابرې شوې وې.

له دې سره سم، د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغاني سره میاشت ټولنه وايي، د پکتیکا په نعمت‌اباد ولسوالۍ کې پر ۴۰۰ بې‌وزلو کورنیو ۳۸ اعشاریه ۲ ټُنه خوراکي توکي وېشل شوې دي.

هرې کورنۍ ته ۹۵ اعشاریه ۵ کیلوګرامه اوړه، غوړي، وریجې، بوره، لوبیا، مالګه، خرما او چای ورکړل شوي دي.

د تېر جمهوري نظام یاد چارواکي پر پکتیکا او ننګرهار ولایتونو د‌ پاکستان د هوايي بمباریو په غبرګون ویلي، چې د دا ډول پېښو پر وړاندې د ملي موقف غوره کول د طالبانو د پالیسیو د تایید په معنا نه دي.

نوموړي زیاته کړې: «پاکستان په‌خپله د ترهګرۍ ملاتړی دی او اوس هم ترهګریزې ډلې پياوړې کوي او د خپلو موخو لپاره ترې ګټه اخلي. نو دا یوه روښانه مسله ده؛ موږ باید د پاکستان د مداخلو او بریدونو پر وړاندې د خپلو ملي ګټو او ملي حاکمیت د خوندي کولو په خاطر یو ملي دریځ ولرو او دا کړنې وغندو».

نوموړي په خپلو خبرو کې ویلي، چې د ځینو کسانو له لورې په افغانستان کې د پاکستان د لاسوهنې مشروع ګڼل، سمه سیاسي مبارزه نه ده.

شاه محمود میاخېل زیاته کړې: «د افغانستان ستونزه په ښکنځلو، احساساتو او لاف وهلو نه حل کېږي او د افغانانو د اوسنيو ستونزو د حل لاره د لويي جرګي ترسره کول دي».

میاخېل زیاته کړې، چې پاکستان او ایران دواړو په تېرو څو لسیزو کې «دوه مخې پالیسي» کارولې ده او اوس هم د ترهګریزو ډلو ملاتړ کوي؛ تر هغه چې د یادو هېوادونو اوسنۍ پالیسۍ دوام ولري، نو هم به دا هېوادونه او هم به سیمه د ناامنیو ښکار وي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړي، چې د افغانستان په دوو ختیځو ولایتونو کې د پاکستان له هوايي بریدونو وروسته له هېواد څخه بهر ځیني سیاسي څېرې او د نظر خاوندان په دوو ډلو وېشل شوي‌، یوه ډله د طالبان د رژیم د له‌منځه وړلو لپاره د پاکستان بریدونه مشروع ګني، خو ګن سیاستوال او د نظر خاوندان بیا وایي چې د افغانستان کورنۍ مسله باید په خپلو منځونو کې حل شي او د پاکستان دا ډول لاسوهنه د نړۍوالو اصولو خلاف کړنه ده.