سهیل اپریدي په تیرا کې د ملکي وګړو وژنه د پاکستان امنیتي ځواکونو «بې‌کفایتي» بللې

سرچینو افغاستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د شنبې په ورځ ناوخته د خېبرپښتونخوا په تیرا دره کې له نامعلوم لوري څخه د هاوان څو مرمۍ د ملکي کسانو پر کورونو او د خلکو په ګڼه ګوڼه کې لګېدلي دي، چې له امله یې ۱۲ کسانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

سرچینو ویلي، چې د هاوان یوه مرمۍ پر یوه موټر لګېدلې چې له امله یې پنځه کسان مړه شوي او ۷ تنه نور ټپیان شوي دي.

د دغې پېښې په غبرګون کې د سیمې اوسېدونکو پراخ لاریون پیل کړی او د هاوان مرمۍ د لګېدو له امله د یوه وژل شوي کس مړی یې د اعتراض په توګه په باړه بازار کې پر سړک اېښی دی.

لاریون کووونکي وايي، حکومت دې په خېبرپښتونخوا کې د ثبات او خلکو ساتنې په برخه کې خپل مسوولیت په سمه توګه ترسره کړي او په یاده سیمه کې دې د ملکي بې‌ګناه کسانو د وژلو مخه ونیسي.

د خېبرپښتونخوا حکومت تر اوسه د یادې پیښې په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د سرچینو په وینا، د سروې اسناد راټول او د ضلعې ادارې او قانون پلي کوونکو ارګانونو ته سپارل شوي دي. راپورونه ښيي چې په سروې شویو سیمو کې هغه ځایونه شامل دي چې افغانان پکې اوسیږي یا کاروبارونه لري.

ویل کېږي، په دغه سروې‌ کې هغه کسان هم شامل دي چې د جعلي پاکستاني پېژندپاڼو د جوړولو شک پرې کیږي.

د سروې شویو سیمو په نوملړ کې زریاب کالوني، افغان کالوني، نوازاباد، یوسف‌اباد، کارپوریشن کالوني، فیصل کالوني او غریب‌اباد شاملې دي.

چارواکو ویلي چې عملیات به ښايي د شپې ناوخته یا سهار وختي ترسره شي، څو د هر ډول احتمالي مقاومت مخه ونیول شي.

هغوی ټینګار کړی چې له ناقانونه مېشتو کسانو سره به قانوني چلند کېږي او هغه کسان چې د قانوني استوګنې اسناد لري، له عملیاتو مستثنا دي.

په ورته وخت کې، یو شمېر راپورونه څرګندوي چې له پاکستانه د افغانانو ستنېدل جبري بڼه لري او د ایستلو پر مهال ځینو کسانو ته د پیسو، جامو او ضروري توکو د انتقال اجازه نه ده ورکړل شوې. همداراز، په ځینو پېښو کې د پولیسو د فزیکي چلند راپورونه هم خپاره شوي دي. خو پاکستاني چارواکي وایي، اړوندو ادارو ته سپارښتنه شوې چې د افغانانو د ایستلو پر مهال به د بشري حقونو له اصولو سره سم او انساني چلند کوي.

د خیبر پښتونخوا د ګمرک مشر غلام مصطفی افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي چې یاد موټر له افغانستان نه پاکستان ته د راتګ پر مهال د تلاشي په ځای کې ودرول شوی او د پلټنې پر مهال څرګنده شوې چې دغه سپین زر په مهارت سره د موټر په ټایرونو کې ځای پر ځای شوي وو.

چارواکي وایي، د نیول شویو سپینو زرو ارزښت شاوخوا ۴۸ میلیونه پاکستانۍ روپۍ اټکل شوی دی.

د سیمه‌ییزو سرچینو په وینا، یاد بار وړونکی موټر د کډوالو یوه کورنۍ افغانستان ته رسولې وه او د بېرته راستنېدو پر مهال یې هڅه کوله دغه اندازه سپین زر په ناقانونه توګه پاکستان ته انتقال کړي. په دې تړاو موټر چلوونکی نیول شوی او پلټنې ترې روانې دي.

د امنیتي سرچینو په وینا، یو موټرسایکل سپاره ځانمرګي بریدګر خپل له چاودېدونکو توکو ډک موټرسایکل د امنیتي ځواکونو له زغروال موټر سره ټکر کړی چې ورپسې زوروره چاودنه رامنځته شوې ده.

سرچینې زیاتوي، په وژل شویو کسانو کې یو لوړپوړی پوځي قومندان هم شامل دی. ټپیان سمدستي نږدې روغتون ته لېږدول شوي.

امنیتي ځواکونو سیمه کلابنده کړې او د پېښې د څرنګوالي په اړه یې پلټنې او د لټون عملیات پیل کړي دي.

د افغانستان د قومونو او قبایلو چارو وزارت پخوانی سرپرست وزیر عبدالغفور لېوال وایي، ماشومان په مورنۍ ژبه د زده‌کړو حق لري او که له دې حق څخه محروم وي؛ نو دا له ښوونځي څخه د شړلو په معنا ده. همدا راز د پښتو ژبې یو شمېر پالونکي نیوکه کوي، چې په پښتونخوا کې د پاکستاني حکومت له لوري په قصدي توګه تعلیمي ادارو کې د پښتو ژبې مخه نیول شوې او دې ژبې ته په ښوونځیو او پوهنځیو کې هېڅ راز ونډه نه‌ده ورکړل شوې.

نیوکې کېږي، چې پښتونخوا کې له همدې کبله میلیونونه پښتانه ماشومان او ځوانان پر خپله مورنۍ ژبه له زده‌کړو محروم کړای شوي دي.

د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو پوهنځي د پښتو څانګې پخوانی استاد ډاکټر محبوب شاه محبوب د دې ورځې په مناسبت وایي، چې په تېرو شلو کلونو کې د پښتو ژبې د بډاینې لپاره د افغانستان دننه خورا ډېر زیات کار شوی وو او د ظرفیتونو تر څنګ د ژبې بډاینې لپاره زرګونه ټوکه کتابونه ولیکل شول. هغه وویل: «هم د کمیت او هم د کیفیت له اړخه په تېرو شلو کلونو کې د پښتو ژبې لپاره ډېر کار شوی دی».

د نوموړي په خبره، د پښتنو په ټولو سیمو کې نږدې ۶۰سلنه وګړي لا هم په خپله مورنۍ ژبه له زده‌کړو محروم دي.

فرانسه کې د‌ پوهنتون یوه استاده بیا وایي، د ټولنیز رسنیو په دودېدو او رامنځته کېدو سره هم پښتو ژبې ډېره وده کړې او خلک یې هڅولي چې په پښتو ژبې لیک و لوست وکړي.

یونېسکو بیا ویلي، چې په نړۍ کې ۴۰سلنه ماشومان په مورنۍ ژبو له زده‌کړو محروم دي.

د یادونې وړ ده، چې یونېسکو په ۱۹۹۹ کال کې له ژبو او کلتوري هویت څخه د ملاتړ په موخه د فبرورۍ ۲۱مه د مورنۍ ژبې د ورځې په توګه ونوموله.