د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، په تېرې سلواغې میاشت کې د اوسپنې پټلۍ له لارې ۷۲۶زره او ۵۶۰ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرنونو له لارې شوي دي.
د دغه وزارت لهخوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، له دې ډلې د حیرتان بندر له لارې ۴۶۵زره او ۵۴۸ټنه، د اقینې بندر له لارې ۶۱زره او ۷۳۹ټنه، د تورغونډۍ بندر له لارې ۱۱۳زره او ۲۱۷ ټنه او د خواف–هرات له لارې ۸۶زره او ۵۶ ټنه انتقالات شوي دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې په ټولیز ډول په دغه انتقالاتو کې واردات او صادرات دواړه شامل وو. خبرپاڼه زیاتوي، د یادو انتقالاتو یوه برخه صادرات جوړوي چې یوازې تېره میاشت ۲زره او ۳۵۳ ټنه صادرات شوي دي. د صادراتو ډېره برخه وچه مېوه، کاني ډبرې او د انارو جوس جوړوي.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت ټینګار کړی، چې د لا زیاتو انتقالاتو لپاره به مناسب شرایط برابر کړي او سوداګرو ته به نورې اسانتیاوې هم رامنځته کړي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت ویاند سمیعالله ابراهیمي وايي، چې له ګاونډيو هېوادونو نه ستانه شوي، له خپلو کورنیو لا درکه شوي او له کوڅو او سړکونو یې تر ۱۰زره ډېر ماشومان راټول کړي او له نامعلوم برخلیک څخه یې ژغورلي دي.
هغه ویلي، دغه ماشومان په روزنتونونو کې ساتل کېږي او د ژوند ټول امکانات ورته برابر شوي دي. سمیع الله ابراهیمي زیاته کړې، چې په تېرو څه باندې څلورو کلونو کې د بېسرپرسته، د ګاونډیو هېوادونو څخه د راستنو شویو او له کوره د لادرکه شویو ماشومانو اړوند تر ۵۰زره زیاتې قضیې ثبت او ورته رسېدنه شوې ده.
نوموړي ویلي، چې د یادو ماشومانو خوندیتوب، د حقونو ساتنه او له کورنیو سره د بیا يو ځای کېدو بهیر یې منظم پر مخ ځي. ابراهیمي ټینګار کړی، چې د یادو ماشومانو روزنې او پالنې ته هم پاملرنه کېږي.
هغه زیاته کړې: «د بېسرپرسته ماشومانو قضیو ته جدي پاملرنه کېږي؛ څو یاد ماشومان د هېواد له هرې سیمې راټول، روزنتونونو ته ولېږدول شي او له نامعلوم برخلیک څخه وژغورل شي».
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په تازه راپور کې ویلي، په افغانستان کې شاوخوا ۲۰ تر ۲۳زره ترهګر حضور لري چې له دې ډلې تر نیمایي ډېر یې بهرنيان دي. په راپور کې ویل شوي، داعش د افغانستان تر ټولو لویه ترهګره ډله ده چې شاوخوا ۳زره غړي لري.
همدارنګه د پاکستاني طالبانو تحریک شاوخوا ۵ تر ۷زره غړي، القاعده ۴۰۰ تر ۱۵۰۰، د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ۳۰۰ تر ۱۲۰۰، د ازبکستان اسلامي غورځنګ چې اوس یې نوم د ترکستان اسلامي حزب ته بدل شوی ۱۵۰ تر ۵۰۰ او جماعت انصارالله ۱۵۰ تر ۲۵۰ غړي په افغانستان کې لري.
د راپور له مخې؛ یوازینۍ ترهګره ډله چې د طالبانو رژیم پر وړاندې فعالیت کوي، د داعش خراسان څانګه ده، چې په افغانستان کې یې روزنیزو کمپونه، اډې او ځینې پټې شبکې فعالې ساتلې دي.
دغه څانګه تر ډېره د افغانستان په ختیځ، شمال او شمال ختیځ کې فعالیت لري او اوږدمهاله موخه یې د منځنۍ اسیا نفوذ او د یوه اسلامي خلافت جوړول دي. خو راپور وايي، چې د بریدونو شدت او پراختیا ته په کتو د داعش خراسان څانګه د طالبانو رژیم لپاره جدي ګواښ نهجوړوي.
روسیه څرګندوي، چې د داعش موخه د طالبانو د حکومت په وړتیا د خلکو باور کمول او د عام نظم د ټینګښت په وړتیا کې د ستونزو رامنځته کول دي. په راپور کې ویل شوي، القاعده د افغانستان دویمه لویه ترهګره ډله ده چې له دغه هېواده د روزنیزو کمپونو د جوړولو او له نورو ترهګرو ډلو سره د اړیکو پراختیا لپاره کار اخلي.
راپور ښيي، چې د القاعده ځینې بنسټیز تاسیسات په غزني، لغمان، کونړ، ننګرهار، نورستان، پروان او روزګان ولایتونو کې شته. راپور زیاتوي، د طالبانو مخالفې وسلهوالې ډلې کوچنۍ، نامنظمې او خورې ورې دي چې د طالبانو رژیم لپاره جدي ګواښ نه جوړوي. د راپور له مخې؛ هغه ډلې چې د جګړې لپاره تر ټولو ډېرې چمتو دي، د افغانستان ملي مقاومت جبهه او د افغانستان د ازادۍ جبهه ده چې په ترتیب سره د احمد مسعود او یاسین ضیا تر مشرۍ لاندې فعالیت کوي.
په راپور کې راغلي، د طالبانو وسلهوال مخالفین په هدفي بریدونو او ناڅاپي بریدونو تکیه کوي چې وروسته بېرته شاتګ کوي؛ د وسلهوالو مخالفینو جغرافیایي ساحه محدوده ده او د افغانستان د ملي مقاومت جبهې اصلي ځواکونه په پنجشېر، بدخشان او بغلان کې د طالبانو لهخوا کلابند شوي دي.
افغانستان د نشهيي توکو تولیدونکی هېواد
راپور کاږي، چې له ټولو هڅو سره، سره افغانستان لاهم د نشهيي توکو تولیدونکی هېواد پاتې دی. که څه هم د سنتي نشهیي توکو تولید کم شوی؛ خو د مصنوعي نشهيي توکو پراختیا د اندېښنې وړ ده.
روسیې د ملګرو ملتونو د نشهیي توکو او جرمونو د دفتر د راپور په حواله ویلي، چې د ۲۰۲۴کال تر پایه پورې په افغانستان او ګاونډیو هېوادونو کې د میتامفیتامین کشف د ۲۰۲۳کال د دریمې ربعې پرتله ۵۰ سلنه زیات شوي دي.
راپور وايي، میتامفیتامین اوس د افغانستان تر ټولو زیات کشف شوي نشهيي توکي دي چې له هېواده بهر موندل شوي دي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ له ایران او پاکستان نه ۶۵۰ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي. په راپور کې راغلي، چې په همدې ورځ ۱۱۳۰ نورې کورنۍ بیا خپلو مېنو ته لېږدول شوې دي.
یاد کمېسیون د دوشنبې په ورځ (د کب ۴مه) ویلي، چې له دې ډلې د نيمروز د ورېښمو پله له لارې ۱۸، د هرات د اسلامکلا له لارې ۱۰، د کندهار د سپين بولدک له لارې ۶۱ او د ننګرهار د تورخم له لارې ۵۶۱ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې. طالبانو زیاته کړې، چې له دغه ستنو شویو کډوالو سره یې مرستې هم کړې دي.
دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې له پاکستان او ایران نه د افغان کډوالو د جبري ستنولو لړۍ پراخه شوې. بلخوا په جلاوطنۍ کې د کډوالو د بشري حقونو د مدافعانو نړۍوال فدراسیون شهباز شریف ته په یوه لېږلي لیک کې له اسلاماباد نه غوښتنه کړې، چې د روژې او اختر په ورځو کې دې د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ وځنډوي.
ورته مهال د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ خبر ورکړی، چې د روان زېږدیز کال له پیل راهیسې تر دې دمه له پاکستان او ایران نه ۱۵۰زره کډوال افغانستان ته ستانه شوي. دغه ادارې په افغانستان کې بشري وضعیت د اندېښنې وړ ګڼلی.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان استازی نصیر احمد فایق وایي، چې پر افغان ښځو، ماشومانو او ملکیانو د پاکستان د وروستيو هوایي بریدونو په اړه یې د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته رسمي شکایت کړی. نوموړي زیاته کړې، چې په شکایت کې یې د دغه سرغړونو د سملاسي درېدو او څېړنې غوښتنه کړې.
هغه د دوشنبې په ورځ (د کب ۴مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، د افغانستان دایمي استازولۍ امنیت شورا ته پر افغان خاوره د پاکستان د وروستیو بریدونو او ملکي تلفاتو په اړه رسمی شکایت کړی.
نوموړي لیکلي، چې د حساب ورکولو او نړۍوالو قوانینو د رعایت غوښتنه یې کړې. هغه زیاته کړې: «موږ د دغه سرغړونو د سملاسي بندېدو، څېړنې، حساب ورکولو، د ځمکنۍ بشپړتیا درناوي، د ملګرو ملتونو منشور ته ژمنتیا او د نړۍوالو قوانینو بشپړ رعایت غوښتنه کوو».
د پاکستان هوايي ځواکونو شنبه شپه (د کب ۲مه) په یوه وخت کې د پکتیکا پر برمل او اُرګون ولسوالیو او همداراز د ننګرهار په خوګیاڼو، بهسودو او غنيخېلو ولسوالیو بریدونه وکړل او د پاکستان د اطلاعاتو وزارت له بریدونو شاوخوا ۲ ساعته وروسته یې وویل، چې په افغانستان کې یې د «ترهګرو پر ۷ پټنځایونو» هوایي بریدونه کړي دي.
پر افغانستان د پاکستان بریدونه د هر هغه افغان چې د وطنپرستۍ او ملتپالنې رګونه یې بدن کې غځېدلي وي؛ هم یې قهرولای او هم یې د زمانې په حال ژړولای شي. هوښیارانه چاره به دا وي، چې رېښه یې وپلټو.
زموږ ماتې او راپرځېدنې په وار، وار تر ذرهبیني عینکو راتېرې او د لویو قدرتونو د سیاسي هژمونۍ په نقشو کې یې وپلټوو.
په سیمه، بیا افغانستان کې د پاکستان نقش په سیاسي - استخباراتي لحاظ د لوېدیځ هژمونیکې ښکېلتیا پورې تړاو لري. معنا، شرقي او شمالي اسیا کې د لوېدیځ اغېز د ساتلو لپاره په افغانستان کې د کنټرول شوي هرجومرج تاکتیک له لسیزو راهیسې کار ورکړی. مجاهدین یې د غیر متجانس استخباراتي کلسټر په بڼه ایجاد کړل، افغاندولت یې پرې راوپرځاوه او د ورځې په پای کې یې د همدې کنټرول شوي هرجومرج د چاپېریال له بطنه طالبان وزېږول. په افغانستان کې یې د لوېدیځ ۲۰ کلن فزیکي حضور سره هممهاله د جهادي اېکوسیستم دستګاه په پاکستان کې فعاله وساتله. د ترهګرۍ پر وړاندې په اصطلاح جګړه د هېواد په کلیو او بانډو کې تکتیکي کړای شوه؛ ترڅو په پاکستان کې ستراتېژیک جهادي چرخش ته افغان احساسات او انرژي تدارک شي.
د یادې حافظې په راتازه کولو سره دغې پوښتنې ته ځواب اسانه کېږي، چې پاکستان ولې په داسې وخت کې چې په کابل کې د دوی په خوښه او مرسته رژیم حاکم دی پر افغانستان بریدونه کوي؟
ځواب دا دی چې:
لومړی په کنټرول شوي هرجومرج چاپېریال کې د ډلو پر دریځ او ماهیت نه؛ بلکې د چاپېریال پر ماهیتي پایلې سنجش په کار دی. د ډلو دریځ، رول او اغېز په دغسې چاپېریال کې کنټرول شوی وي او د پایلې د ترلاسه کولو په موخه بیا - بیا مهنډسي، لهمنځه تللی او لارې ته سوق کېدلای شي؛ خو پایله هماغسې ثابته وي، لکه زموږ د هېواد ۵۰ کلن ناورین. د دغه چاپېریال د لا تشدید لپاره ظاهراً د پاکستاني طالبانو پرسر د طالبانو رژیم او پاکستان د اړیکو ترېنګلتیا نه تصادف دی، نه د نظریاتو - افکارو اختلاف، نه په اصطلاح نمکحرامي، نه طالب رژیم ته د واک د ساتلو اړتیا او مجبوریت او نه هم د طالبانو د پالیسیو او عملکرد محصول.
دغه مدیریت شوې ترېنګلتیا د همدې چاپېریال اړتیا ده او دا نه یوازې د د دغه چاپېریال دوام سره مرسته کوي؛ بلکې د ډېورند او حتی امو سېند پرغاړه د نورو جهادي ډلو د لا پیاوړتیا، نویو نیابتي ډلو د راټوکېدلو او په لویه کې د سیمې له بېثُباتۍ سره مرسته هم کولای شي. دا هغه څه دي، چې پاکستان یې د خپل ماموریت لهمخې او د همدې کنټرول شوي هرجومرج چاپېریال د دوام په موخه په ټولې سنجیدګۍ سره غواړي.
دویم، په دغسې چاپېریال کې پاکستاني او لوېدیځ لوریو ته تر جهادي ډلو پرته بل هیڅ مشروع او نیمهمشروع حاکمیت هغسې محصول په لاس نهشي ورکولای کوم چې د یادې لوبې اوږدېدو لپاره اړین وي.
درېیم، په کنټرول شوي هرجومرج چاپېریال کې ظاهراً اوضاع د ګنګسیت او پراګندګۍ په بڼه عامه ذهنیت ته تداعي کېږي؛ خو د محصول/پایلې له اړخه اوضاع په منسجم ډول تر کنټرول لاندې ساتل کېږي. کټمټ لکه دا مهال چې افغان رسنیز فعالان د ګنګسیت په فضا کې د دغه چاپېریال د عناصرو — چې ټول یې د لوبې له پایلې سره مرسته کوي — د ملاتړ او نه ملاتړ مباحثو کې بوخت ساتلي.