د ښاروالۍ نرخ پاڼې نه د سرغړونې له امله؛ طالبانو تېره اونۍ په غزني کې ۵۰۰ هټۍ تړلې دي

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. راپور زیاتوي، له دې ډلې ۱۵۸۲ کډوال د تورخم له لارې، ۸۰ د اسلام‌کلا له لارې، ۶۴۰ د ورېښمو پله له لارې او ۱۲۲ نور د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې ۹۴زره کډوالې کورنۍ له ایران، پاکستان او ترکیې نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د دغه وزارت په وینا؛ په دغه موده کې ۲۵۴زره او ۲۱۸ کسان له کورنیو پرته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاته کړې، چې په ورته موده کې ۳زره او ۶۴۸ بندیان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو خوشې شوي دي.

د راپورونو له مخې؛ د دغه ستنېدونکو شمېر د روان ۲۰۲۶کال د فبرورۍ تر ۲۳مې نېټې ۵۷زره او ۳۶۶ تنو ته رسېدلی او اوس یوازې ۶زره او ۱۸۱ کسان په پنډغالو کې پاتې دي.

د هریپور مرستيال کمېشنر وسيم احمد په وینا، «په خپله خوښه د کډوالو د ستنېدو بهیر په منظمه توګه د اړونده ادارو په همغږۍ روان دی». هغه زیاته کړې، چې د ولسوالۍ اداره به د ځینو سیمو نقشه جوړه کړي؛ څو د ستنېدونکو او پاتې کډوالو شمېر په کره توګه روښانه شي.

د رسمي شمېرو له مخې؛ په درېیو پنډغالو پنیان، باسو مایرا او پډهانا کې د افغان کډوالو ټولیز شمېر ۶۳زره او ۵۴۷ کسانوو ته رسېدلی و؛ په داسې حال کې چې ۱۳زره په ښارونو او کلیوالو سیمو کې په کرایه شویو کورونو کې اوسېدل. اوس یوازې ۴زره او ۹۹۹ کسان په پنیان پنډغالي کې پاتې دي، باسو مایرا کمپ په بشپړ ډول تش شوی او په پډهانا پنډغالي کې یوازې ۶۱۵ د «پي.او.ار» کارت لرونکي او ۲۳ د اې‌سي‌سي کارت لرونکي پاتې دي.

هغه دارنګه ویلي، چې په پنډغالو کې جوړ شوي روغتیایي مرکزونه او ښوونیزې ادارې اوس د صوبايي حکومت تر ادارې لاندې فعالیت کوي او د ځایي خلکو خدمت ته دوام ورکوي. د چارواکو په وینا؛ هغه افغانان چې لا هم په پنډغالو کې پاتې دي، تر اختر وروسته ژر تر ژره خپل هېواد ته د ستنېدو لپاره چمتو دي. یوازې د يکشنبې په ماښام ۳۱۵ افغانان په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي.

ورته مهال په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) وياند قيصر اپريدی وايي، د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې د تورخم او نورو بېلابېلو لارو دوه مېلیونه او ۷۵زره افغان کډوال خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

د پنجګور مرستيال کمېشنر کبیر زركون د پېښې په اړه رسنیو ته وويل: «لومړۍ پېښه د پنجګور ښار له ۶۰ کیلومترۍ واټن پر چېدګي سیمه کې رامنځته شوې، چېرې چې وسله‌وال موټرسايکل سپرو پر دوه تېرېدونکو موټرونو ډزې وکړې».

هغه زیاته کړه: «په دغه پېښه کې شپږ کسان ووژل شول. وسله‌والو دواړه موټرونه وسوځول او د پېښې له ځایه وتښتېدل». دارنګه د پنجګور په پروم سیمه کې د پاکستان امنیتي ځواکونو د دوو موټرونو د درېدو هڅه وکړه؛ خو یو موټر د تېښتې هڅه وکړه او امنیتي ځواکونو پرې ډزې وکړې. په دغه ډزو کې دوه افغان ښځې ووژل شوې او درې نور ټپیان شول.

د ځایي چارواکو په وینا؛ په دواړو موټرو کې افغان وګړي سپاره وو او په ناقانونه توګه یې غوښتل پاکستان ته داخل شي. ځایي چارواکو ویلي، ټپیان او جسدونه روغتون ته انتقال شوي؛ په داسې حال کې چې نور افغان وګړي د دوی د امنیتي ځواکونو له‌خوا نیول شوي دي.

همایون افغان وايي، د نوې نل لیکې چارې به هم ژر پيل شي: «د ټاپي نل لیکې لپاره ۹۷ کیلومتره لاره اوار شوې او نوې نل لیکه ساحې ته رسېدلې ده. له دې وروسته به د دغه نل لیکې د غځولو چارې هم پيل شي او په ورځ کې به ۵۰۰ متره نل لیکه غځېږي».

د هغه په وینا؛ ټاکل شوې چې د ۲۰۲۶کال تر پایه د هرات مسیر چې ۱۵۳ کیلومتره دی بشپړ شي او عملا به دغه برخه ګټې اخیستنې ته وسپارل شي. د طالبانو او ترکمنستان چارواکو ټينګار کړی، چې د ټاپي پروژې کارونه یې له لومړیتوبونو څخه دي.

دغه پروژه په ۱۳۹۴کال کې د افغانستان، پاکستان، ترکمنستان او هند د مشرانو له لوري د ترکمنستان په مرو ښار او وروسته په ۱۳۹۶کال کې د یادو هېوادونو د چارواکو له لوري د افغانستان په هرات ولایت کې پرانېستل شوه.

ښاغلي اپريدي په خيبر کې رسنيو سره په خبرو کې ويلي: «د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې د تورخم او نورو بېلابېلو لارو دوه مېلیونه او ۷۵زره افغان کډوال خپل هېواد ته ستانه شوي دي».

هغه زياته کړې: «په همدې موده کې له ۲۰۰زرو ډېر افغان کډوال په جبري ډول خپل هېواد ته ستانه کړای شوي دي. دغه شمېرې د ډيورنډ په کرښه له دروازو ثبت شويو معلوماتو پر بنسټ راټولې شوې دي».

د هغه په وینا؛ د ستنېدونکو کډوالو لپاره د سرپناه، لومړنيو خدماتو او خوراکي توکو چمتووالی د سیمه‌ییزو ادارو او نړۍوالو سازمانونو په همکارۍ روان دی؛ خو لاهم ګڼ شمېر ستنېدونکي د بې‌ثباتۍ، کار او د زده‌کړو له پراخو محدوديتونو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویلي، هغو کسانو ته چې له اوږدې مودې راهیسې کډوال پاتې شوي؛ خپل هېواد ته د ستنېدنې په صورت کې به د ژوند بنسټيزو چارو برابرول يوه لویه ننګونه وي.

ښاغلي اپريدي ټينګار وکړ: «ستنېدنه بايد په خوندي، داوطلبانه او باعزته ډول ترسره شي؛ تر څو ستنېدونکي له زياتو ستونزو او ګواښونو خوندي پاتې شي». د یادې ادارې د معلوماتو له مخې؛ د پاکستان له لوري د افغان کډوالو ستنېدنه په ځانګړي ډول د تورخم، چمن، سپين بولدک او د ډيورنډ نورو لارو ترسره کېږي.