د خیبر پښتونخوا په کوهاټ کې د پولیسو پر یوه موټر په وسلهوال برید کې د یوه پاکستاني افسر په ګډون ۴ پولیس وژل شوي او درې نور ټپيان دي. د راپورونو له مخې؛ تر برید وروسته وسلهوالو د پولیسو موټر سوځولی دی.
د کوهاټ د پولیسو مشر رسنیو ته ویلي، چې دغه پېښه د شکردرې پر سړک شوې او ټپیان یې نږدې روغتون ته لېږدولي دي. نوموړي زیاته کړې، چې تر برید وروسته یې نور ځواکونه هم سیمې ته لېږلي دي.
د کوهاټ امنیتي مسوولینو زیاته کړې، چې وسلهوال تر برید او د موټر تر سوځولو وروسته له سیمې تښتېدلي دي. د دوی په وینا؛ په سیمه کې د وسلهوالو پر وړاندې چاڼیز عملیات پيل شوي دي.
لاتر اوسه کومې وسلهوالې ډلې د دغه برید مسوولیت نهدی منلی.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د ملګرو ملتونو د سیاسي چارو لپاره د سرمنشي مرستيالې روزمارې ډېکارلو سره په ټیلیفوني خبرو کې د پاکستان وروستي هوايي بریدونه چې پهکې ملکي وګړي په نښه شوي غندلي او د دغه پېښو د بشپړې څېړنې غوښتنه یې کړې ده.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ متقي په دغه ټیلیفوني خبرو کې د پاکستان له لوري په تېرو څلورو کلونو کې پر افغانستان د هوايي بریدونو دوامداره پېښو ته اشاره کړې او ویلي یې دي، چې په یادو بریدونو کې یوازې ملکي وګړي په نښه شوي.
هغه زیاته کړې، هېڅکله هم داسې وسلهوال نهدي وژل شوي چې پاکستاني لوری یې د حضور ادعا کوي چې دا د پاکستان له لوري پر افغانستان لګېدلي تورونه بېبنسټه ثابتوي.
متقي همداراز ویلي: «په افغانستان کې وسلهوالې ډلې شتون نهلري او د کورني او بهرني ډیپلوماتانو په ګډون ټول اړخونه کولای شي د وروستي هوايي برید ځای ته ولاړ شي او حالت له نږدې وارزوي».
په خبرپاڼه کې راغلي، د ملګرو ملتونو مرستيالې اغلې ډيکارلو په دې خبرو کې د ملکي وګړو پر مرګ ژوبلې ژوره غمرازي څرګنده کړې او ویلي یې دي چې د هوايي بریدونو موضوع به د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو او ټولو اړخونو سره راپورته کړي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې په دغه ټیلېفوني خبرو کې د دوحې د ناستو، کاري ډلو او نورو اړوندو موضوعاتو په اړه هم بحث او خبرې شوې.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق له خپل ازبک سیال سره د یوې انلاین غونډې پر مهال ویلي، چې د طالبانو په کوربهتوب زرګونه وسلهوال د ګاونډیو هېوادونو لپاره جدي امنیتي ګواښونه رامنځته کوي. هغه وایي، دامهال په افغانستان کې د ازبک وسلهوالو شمېر تر ۲۵۰۰ زیات دی.
هغه پر اېکس پاڼه لیکلي: «ما له خپل ازبک سیال سره د امنیتي ننګونو په اړه خبرې وکړې، چې د طالبانو لهخوا په افغانستان کې مېشت زرګونه ترهګرو د ګاونډیو هېوادونو لپاره ګواښونه رامنځته کړي دي».
هغه زیاته کړې، د راپورونو له مخې په افغانستان کې دامهال د ازبک وسلهوالو شمېر تر ۲۵۰۰ زیات دی چې ښايي تر تحریک طالبان پاکستان (TTP) وروسته دویمه لویه وسلهواله ډله وي.
تېره ورځ د روسیې د بهرنیو چارو وزارت هم په خپل تازه راپور کې ویلي و، چې په افغانستان کې شاوخوا ۲۰ تر ۲۳زره «ترهګر» حضور لري چې له دې ډلې تر نیمایي ډېر یې بهرنيان دي. په دغه راپور کې ویل شوي، داعش د افغانستان تر ټولو لویه ترهګره ډله ده چې شاوخوا ۳زره غړي لري.
همدارنګه د پاکستاني طالبانو تحریک شاوخوا ۵ تر ۷زره غړي، القاعده ۴۰۰ تر ۱۵۰۰، د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ۳۰۰ تر ۱۲۰۰، د ازبکستان اسلامي غورځنګ چې اوس یې نوم د ترکستان اسلامي حزب ته بدل شوی ۱۵۰ تر ۵۰۰ او جماعت انصارالله ۱۵۰ تر ۲۵۰ غړي په افغانستان کې لري.
د خیبر پښتونخوا هریپور ولسوالۍ چارواکو رسنیو ته ویلي، چې په تېرو شپږو میاشتو کې له دغه ولسوالۍ په خپله خوښه د ستنېدونکو افغان کډوالو شمېر کې زیاتوالی راغلی او دغه شمېر تر ۹۰ سلنې لوړ شوی.
د راپورونو له مخې؛ د دغه ستنېدونکو شمېر د روان ۲۰۲۶کال د فبرورۍ تر ۲۳مې نېټې ۵۷زره او ۳۶۶ تنو ته رسېدلی او اوس یوازې ۶زره او ۱۸۱ کسان په پنډغالو کې پاتې دي.
د هریپور مرستيال کمېشنر وسيم احمد په وینا، «په خپله خوښه د کډوالو د ستنېدو بهیر په منظمه توګه د اړونده ادارو په همغږۍ روان دی». هغه زیاته کړې، چې د ولسوالۍ اداره به د ځینو سیمو نقشه جوړه کړي؛ څو د ستنېدونکو او پاتې کډوالو شمېر په کره توګه روښانه شي.
د رسمي شمېرو له مخې؛ په درېیو پنډغالو پنیان، باسو مایرا او پډهانا کې د افغان کډوالو ټولیز شمېر ۶۳زره او ۵۴۷ کسانوو ته رسېدلی و؛ په داسې حال کې چې ۱۳زره په ښارونو او کلیوالو سیمو کې په کرایه شویو کورونو کې اوسېدل. اوس یوازې ۴زره او ۹۹۹ کسان په پنیان پنډغالي کې پاتې دي، باسو مایرا کمپ په بشپړ ډول تش شوی او په پډهانا پنډغالي کې یوازې ۶۱۵ د «پي.او.ار» کارت لرونکي او ۲۳ د اېسيسي کارت لرونکي پاتې دي.
هغه دارنګه ویلي، چې په پنډغالو کې جوړ شوي روغتیایي مرکزونه او ښوونیزې ادارې اوس د صوبايي حکومت تر ادارې لاندې فعالیت کوي او د ځایي خلکو خدمت ته دوام ورکوي. د چارواکو په وینا؛ هغه افغانان چې لا هم په پنډغالو کې پاتې دي، تر اختر وروسته ژر تر ژره خپل هېواد ته د ستنېدو لپاره چمتو دي. یوازې د يکشنبې په ماښام ۳۱۵ افغانان په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي.
ورته مهال په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) وياند قيصر اپريدی وايي، د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې د تورخم او نورو بېلابېلو لارو دوه مېلیونه او ۷۵زره افغان کډوال خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
د بلوچستان په پنجګور ولسوالۍ کې د ډزو دوو بېلابېلو پېښو پرمهال د دوو افغان ښځو په ګډون اته کسان وژل شوي او درې نور ټپیان دي. ځایي چارواکو ویلي، دغه وژل شویو افغان مېرمنو په قاچاقي لاره پاکستان ته د ننوتو هڅه کوله.
د پنجګور مرستيال کمېشنر کبیر زركون د پېښې په اړه رسنیو ته وويل: «لومړۍ پېښه د پنجګور ښار له ۶۰ کیلومترۍ واټن پر چېدګي سیمه کې رامنځته شوې، چېرې چې وسلهوال موټرسايکل سپرو پر دوه تېرېدونکو موټرونو ډزې وکړې».
هغه زیاته کړه: «په دغه پېښه کې شپږ کسان ووژل شول. وسلهوالو دواړه موټرونه وسوځول او د پېښې له ځایه وتښتېدل». دارنګه د پنجګور په پروم سیمه کې د پاکستان امنیتي ځواکونو د دوو موټرونو د درېدو هڅه وکړه؛ خو یو موټر د تېښتې هڅه وکړه او امنیتي ځواکونو پرې ډزې وکړې. په دغه ډزو کې دوه افغان ښځې ووژل شوې او درې نور ټپیان شول.
د ځایي چارواکو په وینا؛ په دواړو موټرو کې افغان وګړي سپاره وو او په ناقانونه توګه یې غوښتل پاکستان ته داخل شي. ځایي چارواکو ویلي، ټپیان او جسدونه روغتون ته انتقال شوي؛ په داسې حال کې چې نور افغان وګړي د دوی د امنیتي ځواکونو لهخوا نیول شوي دي.
د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر مُحسن داوړ له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په مرکه کې پر افغانستان د پاکستان د برید په غبرګون کې وايي، د پاکستان د هغې پالیسۍ خلاف دی چې غواړي افغانستان وران کړي. د هغه په باور افغان طالبان لا هم د پاکستان په لاس او کنټرول کې دي.
د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر مُحسن داوړ له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې پر افغانستان د پاکستان بریدونو ته په غبرګون کې وايي، اسلاماباد په پاکستان کې د نا امنیو په مخنیوي کې د ناکامۍ له امله پر افغانستان بمبار کوي او عام بېګناه ولس وژني.
مُحسن داوړ وايي: «دلته [پاکستان کې] بد امني ده او ولس د دغو نا امنیو پوښتنه کوي، نو دوی له پوښتنو څخه د ځانونو د پټولو لپاره دغه شان کارونه کوي او بمبارونه کوي او هلته [افغانستان کې] عام خلک وژني».
داوړ د پاکستاني چارواکو د هغو ادعاو په ردولو سره چې ګواکې په وروستیو بمباریو کې یې ترهګر وژلي وايي، اوس معلومه شوه چې په افغانستان کې عام وګړي وژل شوي دي.
هغه زیاتوي: «دلته [پاکستان کې] په خپله میډیا کې دا بیانیې جوړوي چې موږ هلته [افغانستان کې] دهشتګرد ووژل، خو اوس معلومه شوه او ملګرو ملتونو هم وویل، چې عام وګړي وژل شوي دي».
د نوموړي په باور، پاکستان په خپل تاریخ کې د افغانستان د ورانولو هڅه کړې او زیاتوي: «پاکستان چې د افغانستان د ورانولو هڅه مخکې هم کوله د جمهوري حکومت د ورانولو هڅه کوله موږ له هماغې ورځې د دوی خلاف وو او بیا کوم خلک چې د ټوپک په زور یې کېنول موږ د هغې هم خلاف وو، ځکه دوی د ولس رایه نهلري».
د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر په دې مرکه کې څرګنده کړه، چې افغان طالبان او ټيټيپي اوس هم د پاکستان په لاس او کنټرل کې دي او په ډاګه وايي: «په پاکستان کې د طالبانو مسله که دا اوس هم د پاکستان ریاست کنټرول کول غواړي دا په کابل کې په تخت کې چې دي دا هم د دوی په لاس او کنټرول کې دي او دلته هم [پاکستان کې] دغه خلک چې لګیا دي دا هم».
د هغه په باور، د پاکستان پوځ ۲۰ کاله افغان طالبان وساتل او د کابل تخت ته یې ورسول او په وینا یې، دغه چاره د پاکستاني جنرلاانو تر اغېز پالیسۍ لاندې ترسره شوې ده.
مُحسن داوړ وايي، یو شمېر افغان طالبان همدا اوس هم په پاکستان کې لوی لوی ځایونه لري.
تر دې مخکې د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دُراني هم له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې پر افغانستان د پاکستان پر شویو بریدونو ناخوښي څرګنده کړې وه.
اصف دُرانی: زه د پاکستان له هوايي بریدونو خوښ نه یم | افغانستان انټرنشنل پښتو
هغه په دې مرکه کې ویلي، اوس داسې فکر نهکوي چې افغان طالبان دې د اسلاماباد دوستان وي.
طالبان: پر ننګرهار د پاکستان په بریدونو کې ۵ جسدونه لا هم تري تم دي | افغانستان انټرنشنل پښتو
دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې پاکستان وړمه شپه د ننګرهار او پکتیکا پر یو شمېر سیمو هوایي بمبارۍ وکړې او له امله یې لسګونه ملکي وګړو ته مرګژوبله واوښته او ۵ جسدونه لا تراوسه هم تري تم دي. طالبانو هم د دغو بریدونو د غچ اخیستنې ګواښونه کړي دي.