محمد صادق: په افغانستان کې د ازبک وسله‌والو شمېر تر ۲۵۰۰ زیات دی

یاد وزارت د سې‌شنبې په ورځ (د کب ۵مه) ویلي، چې یاد کسان یې د ګڼ شمېر کوډو کتابونو او «غیر شرعي» تعویذونو سره یو ځای نیولي دي. نوموړي وزارت ویلي، چې دغه کسان به د نورو څېړونو په موخه عدلي او قضايي ادارو ته ور وپېژندل شي.

طالبانو له خلکو غوښتي، چې د داسې پېښو په له‌منځه وړلو کې ورسره همکاري وکړي او خبرداری یې ورکړی: «هېڅ چا ته به اجازه ورنه کړل شي؛ څو په ټولنه کې خرافاتي او غیر شرعي کړنې ترسره کړي».

د طالبانو د امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت تېره ورځ هم په غور، پروان او بامیان ولایتونو کې د ۷ کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و. یاد وزارت وایي، تېره میاشت یې د هېواد په بېلابېلو برخو کې ۳۰ کوډګر هم نیولي وو چې تر څېړنو ګروېږنو وروسته یې عدلي‌ادارو ته یې ور پېژندلي دي.

پر اېکس پاڼه د دغه شرکت په خپرې کړې خبرپاڼه کې راغلي، چې تېره میاشت د مساپر وړونکو او کارګو الوتنو له لارې ټول‌ټال ۴۱زره او ۸۸۸ مساپر او ۳۷۰ټنه سوداګريز توکي انتقال شوي دي. د خبرپاڼې له مخې؛ نړۍوالو سکټورونو کې ډیلی، اسلام‌اباد، دوبۍ، استانبول، انقره، جده او مسکو شامل دي او په کورنیو سکټورونو کې کابل، کندهار، هرات او مزارشریف شامل دي.

خبرپاڼه زیاتوي، د سوداګریزو توکو ډېره برخه ډیلي او دوبۍ ته انتقال شوې چې له دې ۳۷۰ټنو څخه ۲۰۵ټنه صادرات او ۱۶۵ټنه واردات دي. د صادراتو مهم توکي وچه مېوه، هينګ، زعفران او لاسي صنایع دي.

د اریانا افغان هوایي شرکت ویلي: «دغه لاسته راوړنه د اریانا د عملیاتو د ظرفیت لوړوالي، تخنیکي چمتووالي او د هېواد د هوايي ترانسپورت د بنسټیز پرمختګ څرګندونه کوي».

په غزني کې د طالبانو ښاروال ویلي، د ښاري نظم او د بیو کنټرول لپاره یې کمېټې ټاکلې او د تېرې یوې اونۍ پرمهال یې ۵۰۰ هغه هټۍ تړلې دي چې توکي یې د دوی له تاکلو شویو بیو لوړ پلورل.

نوموړي زیاته کړې: «د روژې په اوله مو کميټې جوړې کړې، چې له ښار څخه یې لیدنه وکړه. چا چې سرغړونه کړې تقریبا د ۵۰۰ په شاوخوا کې یې دوکانونه مهر لاک شوي؛ تر څو د نرخ نامې مطابق دوی باید خرید او فروش وکړي».

هغه زیاته کړې، چې په دې برخه کې به یې فعالیتونه جدي وي او‌ په منظم ډول یې په ښار کې د بیو د کنټرول په برخه کې څار دوام لري. هغه خلکو ته خبرداری ورکړی، چې د احتکار او د بیو د لوړولو څخه دې ډډه وکړي‌ او د دوی د جوړو شویو نرخ پاڼو اړوند دې توکي‌ وپلوري.

افغانستان انټرنشنل د یوشمېر ولایتونو څخه خبرونه ترلاسه کړي، چې ځينو هټۍوالو د روژې میاشتې له پیلېدو سره د خوراکي او غیرخوارکي توکو بیې لوړې کړې دي. د ښارونو اوسېدونکي د خلکو ناوړه اقتصادي وضعیت ته په کتو د سوداګرو او هټۍوالو احتکار او د بیو لوړول ناانصافي بولي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. راپور زیاتوي، له دې ډلې ۱۵۸۲ کډوال د تورخم له لارې، ۸۰ د اسلام‌کلا له لارې، ۶۴۰ د ورېښمو پله له لارې او ۱۲۲ نور د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې ۹۴زره کډوالې کورنۍ له ایران، پاکستان او ترکیې نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د دغه وزارت په وینا؛ په دغه موده کې ۲۵۴زره او ۲۱۸ کسان له کورنیو پرته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاته کړې، چې په ورته موده کې ۳زره او ۶۴۸ بندیان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو خوشې شوي دي.

د راپورونو له مخې؛ د دغه ستنېدونکو شمېر د روان ۲۰۲۶کال د فبرورۍ تر ۲۳مې نېټې ۵۷زره او ۳۶۶ تنو ته رسېدلی او اوس یوازې ۶زره او ۱۸۱ کسان په پنډغالو کې پاتې دي.

د هریپور مرستيال کمېشنر وسيم احمد په وینا، «په خپله خوښه د کډوالو د ستنېدو بهیر په منظمه توګه د اړونده ادارو په همغږۍ روان دی». هغه زیاته کړې، چې د ولسوالۍ اداره به د ځینو سیمو نقشه جوړه کړي؛ څو د ستنېدونکو او پاتې کډوالو شمېر په کره توګه روښانه شي.

د رسمي شمېرو له مخې؛ په درېیو پنډغالو پنیان، باسو مایرا او پډهانا کې د افغان کډوالو ټولیز شمېر ۶۳زره او ۵۴۷ کسانوو ته رسېدلی و؛ په داسې حال کې چې ۱۳زره په ښارونو او کلیوالو سیمو کې په کرایه شویو کورونو کې اوسېدل. اوس یوازې ۴زره او ۹۹۹ کسان په پنیان پنډغالي کې پاتې دي، باسو مایرا کمپ په بشپړ ډول تش شوی او په پډهانا پنډغالي کې یوازې ۶۱۵ د «پي.او.ار» کارت لرونکي او ۲۳ د اې‌سي‌سي کارت لرونکي پاتې دي.

هغه دارنګه ویلي، چې په پنډغالو کې جوړ شوي روغتیایي مرکزونه او ښوونیزې ادارې اوس د صوبايي حکومت تر ادارې لاندې فعالیت کوي او د ځایي خلکو خدمت ته دوام ورکوي. د چارواکو په وینا؛ هغه افغانان چې لا هم په پنډغالو کې پاتې دي، تر اختر وروسته ژر تر ژره خپل هېواد ته د ستنېدو لپاره چمتو دي. یوازې د يکشنبې په ماښام ۳۱۵ افغانان په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي.

ورته مهال په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) وياند قيصر اپريدی وايي، د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې د تورخم او نورو بېلابېلو لارو دوه مېلیونه او ۷۵زره افغان کډوال خپل هېواد ته ستانه شوي دي.