په ایران کې د جنورۍ د اعتراضونو د لومړني اعدام حکم صادر شوی

کارپوهان وايي چې ایران د هوايي خوندیتوب کمزوری ریکارډ لري او څو ځله د الوتکو د لوېدو پېښې پکې شوې دي.

ډېری دغه الوتکې د۱۹۷۹ کال تر انقلاب مخکې پېرودل شوې او د اصلي پرزو د نشتوالي له امله خوندي نه دي.

تېره اونۍ هم د ایران د هوايي ځواک یوه جنګي الوتکه «اېف–۴» د همدان ولایت په لوېدیزه سیمه کې د روزنیزې الوتنې پر مهال ولوېده، چې یو پيلوټ پکې ووژل شو.

ټرمپ د دوشنبې په ماښام پر ټروټ خواله رسنۍ لیکلي، جنرال کېن چې د ایران د اټومي پروګرام پر وړاندې یې د برید مشري کړې وه باور لري که پوځي اقدام وشي؛ نو دغه جګړه «په اسانۍ ګټلی شي».

نوموړي هغه رسنۍ چې دغه راپورونه یې خپاره کړي «د جعلي خبرونو رسنۍ» وبللې او ویې لیکل، چې جنرال کېن هېڅکله د ایران پر وړاندې د اقدام نه‌کولو خبره نه‌ده کړې. د ټرمپ په وینا؛ جنرال کېن یوازې د بریا په څرنګوالي پوهېږي او که امر ورکړل شي د عملیاتو مشري به وکړي.

د امریکا ولسمشر یو ځل بیا ټینګار وکړ، چې غوره ګڼي له ایران سره هوکړې ته ورسېږي؛ خو خبرداری یې ورکړ که هوکړه ونه شي، «هغه ورځ به له بده مرغه د هغه هېواد او خلکو لپاره یې ډېره بده ورځ وي».

نیویارک ټایمز ورځپاڼه له هغو رسنیو څخه ده، چې د سپینې ماڼۍ د یوې ځانګړې غونډې په اړه یې راپور ورکړی دی. دغه غونډه (د سلواغې په ۲۹مه) د ټرمپ، د هغه د مرستیال، د بهرنیو چارو او دفاع وزیرانو، د سي‌‌ای‌اې رییس او د پوځ د ګډو ځواکونو د لوی درستیز په ګډون ترسره شوې وه.

د اسراییل او حماس ترمنځ د اوربند تړون د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د وړاندیز شوې طرحې پر بنسټ ټینګ شو. د یادې طرحې په لومړي پړاو کې یوشمېر اسراییلي او فلسطیني بندیان هم خوشې شوي وو.

الجزیرې ټلوېزیوني شبکې راپور ورکړی، چې د جګړې له پیل راهیسې تراوسه پورې پر غزې د اسراییل په بریدونو کې ۷۲زره او ۷۳ فلسطینیان وژل شوي دي. په راپور کې راغلي، چې د اسراییل په هوایي او ځمکنیو بریدونو کې بیا د فلسطین ۱۷۱زره او ۷۴۹ وګړي ټپیان شوي هم دي.

په دې مرګ ژوبله کې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.

د راپور له مخې؛ د امريکا پوځي پلان جوړوونکو خبرداری ورکړی، چې د تهران پر پوځي او ستراتيژيکو شتمنيو هر ډول بريد ښايي پرېکنده او يوځلنی ګوزار ونه اوسي؛ بلکې ښایي شخړه لاپسې پراخه او په منځني ختيځ کې اوږدمهاله منازعې ته لاره هواره کړي.

سرچينو ويلي، د امريکايي چارواکو وروستي بحثونه تر ډېره د احتمالي غچ اخيستونکو اقداماتو پر ګواښونو او دغه احتمال متمرکز وو چې محدوده بريدونه به ونه شي کولای د ايران د حکومت پوځي وړتياوې کمزورې کړي.

د راپور په ټکو، دغه وضعيت ښايي امريکا په سیمه کې له یوې پراخې شخړې سره مخ کړي.

د سوریې دولتي خبري اژانس وايي، دغه پېښه د دوشنبې په ورځ (د کب ۴مه) د رقه ښار په لوېدیځ کې پر یوې پوستې د داعشیانو له برید وروسته رامنځته شوې او په ځوابیه ډزو کې یو داعشي هم وژل شوی دی.

داعشیانو له دغې پېښې وروسته سمدستي د برید مسوولیت منلی دی او همداراز یې د شنبې په ورځ هم ادعا کړې وه، چې د دغه هېواد په شمالياو ختیځه برخه کې پر دولتي ځواکونو دوه بریدونه کړي او په‌کې یو سرتېری او یو ملکي کس وژل شوي وو.

له دې سربېره نن سهار وختي (سې‌شنبه د کب ۵مه) د سوریې په ختیځ کې د دېرالزور ولایت په میادین ښار کې نامعلومو وسله‌والو د پوځ پر یوې اډې برید وکړ او یو سترتېری وژل شوی، خو د دغه برید مسوولیت هېڅ ډلې نه‌دی منلی.

دغه بریدونه په داسې حال کې دي، چې داعش همدا دوه ورځې مخکې د سوریې دولت پر ضد د نویو عملیاتو له پیله خبر ورکړ.

د یادونې وړ ده، چې سوریه تېر کال د داعش پر ضد د مبارزې لپاره د امریکا په مشرۍ له اېتلاف سره یوځای شوه او درېیو سوریايي امنیتي سرچینو رویټرز ته ویلي، چې امریکایي ځواکونو د دوشنبې په ورځ (د کب ۴مه) د دغه هېواد په شمال ختیځ کې له خپلې تر ټولو لویې پوځي اډې څخه د وتلو بهیر پیل کړی. دغه امریکايي ځواکونه شاوخوا یوه لسیزه مخکې د داعش پر وړاندې د مبارزې لپاره سوریې ته استول شوي وو.