افغان هندوانو او سېکانو د خپلو غصب شویو ځمکو ستونزې له طالبانو سره شریکې کړې

د راپور له مخې، طالبانو په ځینو مواردو کې د دغو وسایلو زېرمې ضبط کړې دي، چې له امله یې بیې لوړې شوې او لاسرسی ورته کم شوی دی.

په دغه تازه راپور کې راغلي چې روغتیايي کارکوونکو ته هم خبرداری ورکړل شوی چې د کورنۍ تنظیم په اړه معلومات یا خدمات وړاندې نه کړي.

راپور همدارنګه څرګندوي چې طالبانو په روغتونونو او روغتیايي مرکزونو کې جنسیتي تفکیک عملي کړی دی. په ډېرو ولایتونو کې ښځې او نجونې اړې دي چې خدمات په جلا ځایونو کې ترلاسه کړي او ښځینه کارکوونکې هم له نارینه همکارانو جلا کړل شوې دي.

د راپور له مخې، که یوه ښځینه ناروغه د نارینه ډاکټر مشورې ته اړتیا ولري، باید له ځان سره محرم ولري او د طالبانو ټاکل شوی حجاب رعایت کړي. جنسیتي تفکیک د ښځینه متخصصانو کار هم له خنډ سره مخ کړی دی.

په راپور کې د ښځینه کارکوونکو کمي ته اشاره شوې او ویل شوي چې د ښځو لپاره د طبي زده کړو د بندیز له امله، روغتیايي سیستم ته د نویو ښځینه کارکوونکو داخلېدل درېدلي دي.

د راپور په یوه برخه کې راغلي چې د ښځو او نجونو د تګ راتګ پر ازادۍ محدودیتونو روغتیايي خدماتو ته د هغوی لاسرسی محدود کړی دی.

ریچارډ بېنیټ لیکلي چې دا شرط په خپلواکه او محرم ډول روغتیايي خدماتو ته د ښځو د لاسرسي وړتیا سخته کمزورې کوي. راپور زیاتوي چې نارینه محرم باید ښځینه کارکوونکې تر کاري ځایه بدرګه کړي او په ځینو مواردو کې باید ورسره نږدې پاتې شي.

راپور همدارنګه د ښځو او نجونو د حیض د حفظ‌الصحې ستونزو ته اشاره کړې او ویلي یې دي چې د حفظ‌الصحې د کڅوړو د وېش د پروګرامونو کمېدو د بې‌ځایه شویو او راستنېدونکو ښځو او نجونو وضعیت لا ستونزمن کړی دی.

د دولتي ادارو یو شمېر مامورینو د چارشنبې په ورځ، د کب په شپږمه، افغانستان انټرنشنل ته په یو لیک کې ویلي چې تر اوسه یې د سلواغې میاشتې معاش نه دی ترلاسه کړی. هغوی ټینګار کړی چې په تېرو میاشتو کې یې هم معاشونه په ځنډ ترلاسه کړي او له جدي اقتصادي ستونزو سره مخ دي.

د دغو مامورینو په لیک کې راغلي: «په داسې سختو اقتصادي شرایطو کې او په داسې حال کې چې د روژې میاشت را رسېدلې ده، ډېری دولتي کارکوونکي ان د ژوند لومړنیو اړتیاوو په برابرولو کې پاتې راغلي دي.» د هغوی په وینا، د ډېری دولتي مامورینو معاش د ۸ زره او ۱۵ زره افغانیو ترمنځ دی چې ډېر وخت د یوې کورنۍ د میاشتنیو لګښتونولپاره بسنه نه کوي.

دغه مامورین وایي چې په دولتي ادارو کې په طالبانو پورې تړلو کسانو د معاش اوسط شاوخوا ۷۰ زره افغانۍ دی. هغوی د طالبانو د غړو او عادي مامورینو ترمنځ «لوی توپیر» توپیري چلند بللی او د معاشونو ځنډ یې بې‌عدالتي ګڼلې ده.

دولتې کارکوونکو څرګنده کړې چې د مامورینو معاش ورکول نه احسان دی او نه امتیاز، بلکې د هغوی قانوني او مسلم حق دی. هغوی له طالبانو غوښتي چې د دولتي کارکوونکو د معاشونو په برخه کې بېړنی، روڼ او عادلانه اقدام وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د دولت یو شمېر کارکوونکو د سلواغې پر ۱۲مه هم افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو چې طالبان منظم معاشونه نه شي ورکولای.

د راپور له مخې، دا پېښه د سې‌شنبې په ورځ، د کب پر پنځمه، د ایران د سیستان او بلوچستان ولایت په سراوان ولسوالۍ کې شوې ده.

حال‌وش لیکلي چې د ایران پولیسو له خبرداري پرته د یا د موټر د درولو هڅه کړې، د کډوالو موټر یې تعقیب کړی او پر موټر یې مستقیمې ډزې کړې دي.

په کورنیو چارو کې د پاکستان د دولت وزیر طلال چودري ویلي، امنیتي ځواکونه یې د هر ډول احتمالي برید د مخنیوي لپاره په لوړه کچه چمتو دي.

پاکستان ویلي چې د تېرې اونۍ په پای کې یې په افغانستان کې هغه هدفونه بمبار کړي چې د وروستیو ځانمرګو بریدونو مسوول ګڼل کېږي.

بل پلو یوناما د دغو بریدونو په تړاو په خپل رپوټ کې وویل چې د پاکستان په هوايي برید کې ۱۳ ملکي وګړي وژل شوي دي.

اسلام‌اباد کابل تورنوي چې وسله‌والو ته یې په خپله خاوره کې خوندي پټنځایونه ورکړي، خو طالبان دا تورونه ردوي او وايي، ناامني د پاکستان کورنۍ ستونزه ده.

د سې ‌شنبې په ورځ د دواړو هېوادونو ځواکونو د پولې په اوږدو کې ډزې تبادله کړې او هر لوري بل لوری د نښتې د پیل کولو په تور تورن کړی.

په ورته وخت کې، په پاکستان کې څو وسله‌وال بریدونه شوي دي. د خیبر پښتونخوا ایالت په کوهاټ ښار کې د پولیسو پر موټر برید کې پنځه پولیس او دوه ملکي وګړي وژل شوي او په یوه امنیتي پوسته ځانمرګي برید دوه پولیس وژلي دي.

پاکستاني چارواکي وايي، وروستیو پېښو دا اندېښنه پیاوړې کړې چې بریدګر له افغانستان سره اړیکې لري.

د رویټرز د رپوټ له مخې، د پاکستان امنیتي ځواکونو د لټون او استخباراتي عملیاتو کچه لوړه شوې او لسګونه مشکوک کسان، د هغوی همکاران او اسانتیا برابروونکي نیول شوي دي.

استخباراتي سرچینو خبرداری ورکړی چې په راتلونکو ورځو کې د وسله والو بریدونو د زیاتېدو امکان شته. د خبرتیاوو له مخې، ښاري مرکزونه، بازارونه، امنیتي ځواکونه او عبادت ځایونه احتمالي هدفونه کېدای شي.

یو استخباراتي چارواکي رویټرز ته ویلي چې د هېواد په کچه د پلټنو عملیات نږدې دوه برابره شوي دي. بل چارواکي زیاته کړې چې خیبر پښتونخوا او بلوچستان لا له وړاندې د بریدونو شاهدان دي او وېره شته چې د پنجاب او سند ایالتونه هم په نښه شي.

د څار نړیوالې ادارې د معلوماتو له مخې، له ۲۰۲۲ کال راهیسې په پاکستان کې د بریدونو شمېر هر کال زیات شوی دی. شمېرې ښيي چې په ۲۰۲۵ کال کې د بریدونو شمېر ۲۴۲۵ ته رسېدلی، په داسې حال کې چې دا شمېر په ۲۰۲۲ کال کې ۶۵۸ و. همداراز، د تحریک طالبان پاکستان اړوند بریدونه هم په همدې موده کې په چټکۍ زیات شوي دي.

د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، شاوخوا ۰،۹ میلیونه د زیږون پېښې د ماهرو روغتیايي کارکوونکو تر څارنې او مرستې لاندې شوې، چې دا کار د میندو او نوزېږو ماشومانو د ژوند ژغورلو په برخه کې مهم رول لري.

راپور زیاتوي، له ۲،۸ میلیونو څخه د زیاتو نس ناستې پېښو درملنه شوې او ۱،۵ میلیونه ښځو ته د امیندوارۍ پر مهال روغتیايي پاملرنه شوې ده.

په راپور کې راغلي چې ۲۷۰زره کسان د کرونا ناروغۍ پر ضد واکسین شوي دي، چې د ساري ناروغیو د مخنیوي او د ټولنې د خوندیتوب لپاره اغېزناک اقدام ګڼل کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې یونیسف د کب په دویمه ویلي و، د افغانستان په لرو پرتو سیمو، په ځانګړي ډول نوریستان کې، ډېر ماشومان د شدیدې خوارځواکۍ له خطر سره مخامخ دي. یونسف ټینګار کړی چې د ماشومانو د ژغورنې او د ژمي د سختو شرایطو د مهار لپاره بېړنۍ او پراخې نړیوالې مرستې ته اړتیا ده.