ایراني رسنیو راپور ورکړی، چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د چهارشنبې په ماښام جنیوا ته له رسېدو وروسته د عمان د بهرنیو چارو له وزیر بدر البوسعیدي سره په کتنه کې د اټومي هوکړې په اړه د ایران وړاندیز وسپاره.
د یادولو وړ ده چې د ایران د بهرنیو چارو د وزیر عباس عراقچي په مشرۍ مذاکراتي پلاوی نن، د چهارشنبې په ماښام سویس ته ورسېد.
وړاندې اکسیوس د یوه امریکايي چارواکي او دوو نورو باخبره سرچینو په حواله راپور ورکړی و، چې سټیو وېټکاف په یوه خصوصي ناسته کې ویلي، چې امریکا غواړي له تهران سره هر ډول نوې اټومي هوکړه باید دایمي وي.
ایران انټرنشنل ته له یوې باوري سرچینې رسېدلي معلومات ښيي، چې پر ایران د پوځي برید د ګواښ او د کړکېچ له زیاتېدو وروسته، اوس له علي خامنهيي سره ملاقات کوونکي چارواکي په تړلو سترګو د هغه پټنځای ته وړل کېږي. دا کار د دې لپاره کېږي، چې د نوموړي ټنځای افشا نهشي.
د سپاه پاسداران يوه غړي چې نه يې غوښتل نوم يې څرګند شي، په دې اړه ايران انټرنشنل ته ويلي چې د اسلامي جمهوريت د عالي امنيت شورا منشي علي لاريجاني له هغو چارواکو څخه دی چې په وروستيو کې په تړلو سترګو د خامنهيي پټنځای ته بېول شوی و. هغه د عمان له سفر او د دغه هېواد له چارواکو سره له کتنې مخکې د خامنهيي د ليدنې لپاره ورغلی و.
د سلواغې په مياشت کې او له اسراییل سره تر ۱۲ ورځنۍ جګړې وروسته د دويم ځل لپاره د اسلامي جمهوريت د لوړپوړو پوځي او امنيتي چارواکو د ارزونو لهمخې چې د امريکا د بريد احتمال زيات شوی، خامنهیي په تهران کې په يوه ځانګړي ځمکتل کې چې پېچلې او يو له بل سره تړلې تونلونه لري، پټ شوی دی.
د دغو معلوماتو لهمخې، د هغه درېيم زوی مسعود خامنهيي ورځنۍ دفتري چارې پر مخ وړي او د هغه بل زوی مجتبی خامنهيي له حکومتي چارواکو سره اړيکې ساتي. په وروستيو اوونيو کې دا اندېښنه زياته شوې، چې کېدای شي د يو پوځي بريد پر مهال علي خامنهیي او د اسلامي جمهوريت نور لوړپوړي مشران په نښه شي.
د ۱۲ ورځنۍ جګړې پر مهال هم د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ځله ټينګار کړی و، چې د اسلامي جمهوريت د مشر د پټنځای په اړه معلومات لري، خو تر اوسه د هغه د نښه کولو نيت نه لري. ټرمپ د تېرې غبرګولي میاشتې په ۲۷مه د ۱۲ ورځنۍ جګړې په منځ کې په خپلې ټولنيزې شبکې ټروټ سوشال وليکل، چې د علي خامنهيي د پټې هستوګنې له ځایه خبر دی، خو اوس مهال د هغه د وژلو نيت نه لري.
هغه وليکل: «موږ په بشپړه توګه خبر يو چې په اصطلاح "لوی مشر" چېرته پټ دی؛ هغه يو اسانه هدف دی، خو په خپل اوسني ځای کې خوندي دی. لږ تر لږه تر اوسه د هغه د لهمنځه وړلو نيت نه لرو». ټرمپ همدارنګه د ۱۲ ورځنۍ جګړې له پای ته رسېدو وروسته د چنګاښ په شپږمه په همدې ټولنيزه شبکه کې په يوې بلې ليکنه کې وليکل، چې هغه خامنهيي له يو ډېر بد او له سپکاوي ډک مرګ څخه ژغورلی دی.
هغه د علي خامنهيي هغو څرګندونو ته په اشارې سره چې د اوربند وروسته له يوې پټ ځمکتل لاندې خونې څخه ثبت او خپرې شوې وې وويل، چې د بنديزونو د لرې کولو لپاره د ده هڅې چې پر ايران يې سخت اغېز کړی او نور اړوند موضوعاتو کولای شول د ايران د چټک، بشپړ او هر اړخيزې بيا رغونې لپاره ډېر زيات فرصت برابر کړي، خو دا بهير درېدلی دی.
ټرمپ ليکلي: «ولې خامنهيي دومره ښکاره او ناپوهانه اعلان کړی چې له اسرایيل سره په جګړه کې بريالی شوی، حال دا چې خپله هم پوهېږي دا خبره دروغ ده او له حقيقت سره اړخ نه لګوي؟ هغه چې ځان باايمانه سړی بولي، بايد دروغ ونه وايي. هېواد يې ويجاړ شوی، درې شرير اټومي مرکزونه يې لهمنځه تللي دي».
د امريکا ولسمشر زياته کړه: «زه په کره توګه پوهېدم چې هغه چېرته پټ دی او ما اجازه ورنهکړه چې اسرایيل يا د امريکا متحده ايالاتو وسلهوال ځواکونه چې بې له شکه د نړۍ تر ټولو ستر او ځواکمن پوځ دی، د هغه ژوند واخلي».
ټرمپ په پای کې وليکل: «ما هغه له يو ډېر بد او له سپکاوي ډک مرګ څخه وژغوره؛ ايا نه ده پکار چې ووايي: مننه، ولسمشر ټرمپ!».
د برازیل د اور وژنې ادارې ویلي، چې په میناس ګیرایس ایالت کې د سېلابونو او ځمکې ښویېدنې له امله د مړو شمېر ۴۰ تنو ته لوړ شوی او لسګونه نور لا هم لادرکه دي.
د برازیل د مناس ګیرایس ایالت د اور وژنې ادارې ویلي، چې د سېلابونو او ځمکې ښویېدنې له امله د یاد ایالت د جویز ډي فورا او اوبا په ښارونو کې شاوخوا ۳۶۰۰ کسان بېځایه شوي دي او ۲۷ کسان لا هم ورک دي.
د برازیل فدرالي حکومت ویلي، چې مناس ګیرایس ایالت ته یې د روغتیايي کارکوونکو او متخصصینو په لېږلو سره د بشري مرستو رسول ګړندي کړي دي.
ورته مهال د جویز ډي فورا ښاروالۍ ویلي، چې په دغه ښار کې وروستي بارانونه، سېلابونه او د ځمکې ښویېدنه د دغه ښار په تاریخ کې تر ټولو خونړۍ پېښې دي
د اکسیوس وېبپاڼې د راپور لهمخې، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ځانګړي استازي سټیو ویټکاف ویلي، چې د امریکا حکومت غواړي له ایران سره هره اټومي هوکړه باید تلپاتې بڼه ولري.
د دغه راپور لهمخې چې د چهارشنبې په ورځ خپور شوی، سټیو وېټکاف د سېشنبې په ورځ په یوه شخصي ناسته کې څرګنده کړې ده چې د ډونالډ ټرمپ اداره ټینګار کوي، هر هغه احتمالي تړون چې له ایران سره کېږي، باید د وخت له کوم محدودیت پرته عملي شي. اکسیوس دا څرګندونې د یوه امریکایي چارواکي او دوو نورو باخبرو سرچینو له قوله خپرې کړې دي.
په همدې وخت کې، د ایران د حکومت لهخوا پر لاریون کوونکو د تاوتریخوالي ډک چلند له امله ولسمشر ټرمپ پر تهران خپل فشارونه لا زیات کړي دي. راپورونه ښيي، چې متحده ایالاتو په سیمه کې د خپلو سمندري ځواکونو پراخ حضور پیاوړی کړی او ورسره یې دا ګواښ هم کړی چې که د ایران د اټومي پروګرام په اړه د اوږدمهالو شخړو د هواري لپاره کومې هوکړې ته ونه رسېږي، نو پوځي بریدونو ته به لاس واچوي.
د ایران د اټومي پروګرام پر سر د تهران او واشنګټن ترمنځ کړکېچ له تېرو څو کلونو راهیسې دوام لري او اوس د امریکا د نوي سیاست له امله دا ترینګلتیا یوې نوې مرحلې ته ننوتې ده.
د خبریالانو د خوندیتوب کمېټې ویلي چې په ۲۰۲۵ کال کې د رسنیو په برخه کې د کار پر مهال د ۱۲۹ خبریالانو او د رسنیو کارکوونکو وژنې ثبت شوې، چې دوه پر درېمه برخه یې د اسراییلي ځواکونو په بریدونو کې وژل شوي.
د رویټرز د رپوټ له مخې، دا دویم کال دی چې په پرلهپسې توګه د خبریالانو وژنې په تاریخ کې نوی ریکارډ جوړوي او همدارنګه دویم کال دی چې د وژل شویو خبریالانو دوه پر درېمه برخه د اسراییل په بریدونو کې وژل شوي.
د راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې د اسراییلي ډزو له امله ۸۶ خبریالان وژل شوي، چې زیاتره په غزه کې فلسطیني خبریالان دي، خو د یمن د حوثیانو د رسنیو په مرکز کې هم ۳۱ خبریالان وژل شوي، چې دا د کمېټې د ثبت شوېو پېښو له مخې دویمه مرګونې پېښه وه.
د راپور په وینا، اسراییل له۴۷ پېښو څخه د۸۱ سلنه قصدي وژنو یا «قتل» په توګه مسوول و. د دقیقو معلوماتو ترلاسه کولو ستونزې په غزه کې د راپور تصدیق ستونزمن کړی، نو ممکن اصلي شمېر لا زیات وي.
په ډیرو پېښو کې اسراییل منلې چې په غزه کې یې خبریالان په نښه کړي، خو ادعا کوي چې هغوی له حماس سره اړیکې لرلې. نړیوالې رسنۍ دا ادعاوې ردوي.
اسراییل بهرني خبریالان غزې ته نه پرېږدي، نو ټول هغه خبریالان چې په دې سیمه کې وژل شوي، فلسطینيان ول.
د راپور له مخې، د ۱۲۹ وژل شویو خبریالانو لږ تر لږه ۱۰۴ یې د شخړو له پېښو سره تړاو درلود.
د غزې او یمن ترڅنګ، د خبریالانو لپاره تر ټولو خطرناکې سیمې سودان (۹ وژل شوي) او مکسیکو (۶ وژل شوي) وې. څلور اوکرایني خبریالان روسي ځواکونو ووژل او درې خبریالان په فلپین هېواد کې وژل شوي.
د اسلاماباد سترې محکمې د پاکستان د تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان د اېکسپاڼې د تړلو په اړه قضیه کې له ټولو خواوو وروستي استدلالونه وغوښتل او اورېدنه یې د مئ میاشتې لومړۍ اوونۍ ته وځنډوله.
د سېشنبې په ورځ د اسلاماباد ستره محکمه کې قاضي ارباب محمد طاهر د هغې عریضې اورېدنه وکړه، چې پهکې د پاکستان د تحریک انصاف ګوند بنسټګر د اېکس حساب د تړلو غوښتنه شوې ده.
د عمران خان وکیل ټینګار وکړ، نه خپله موکل او نه ګوند د یادې قضیې په اړه کوم معلومات ترلاسه کړي. هغه له محکمې وخت وغوښت، چې لومړی له خپل موکل سره په زندان کې وګوري او وروسته رسمي ځواب وړاندې کړي.
محکمې له لنډو بحثونو وروسته اورېدنه د مئ میاشتې لومړۍ اوونۍ ته وځنډوله او له ټولو لورو یې وروستي استدلالونه وغوښتل.