یونیسف: په ۲۰۲۵ کال کې له ۲۰ میلیونو ډېرو افغانانو ته روغتیایي خدمتونه وړاندې شوي

د یادې خونې په خبرپاڼه کې راغلي چې دواړو لوریو د ګډو پروژو، پانګونو او د افغانستان او هند ترمنځ د دوه‌اړخیزو سوداګریزو اړیکو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.

هندي پانګوالو د کانونو، کرنې، انرژۍ، ودانیزو چارو، درمل جوړونې او معلوماتي ټکنالوژۍ په برخو کې د پانګونې فرصتونو د ارزونې یادونه کړې ده.

د معلوماتو له مخې، د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې رییس ټینګار کړی، چې د بهرنیو پانګوالو د جلب، د سوداګرۍ د اسانتیاوو برابرولو او د پانګونې د خنډونو د کمولو لپاره به خپلې همکارۍ ته دوام ورکړي.

نوموړي ویلي، چې د پانګوالو لپاره د مناسب چاپېریال رامنځته کول او د خصوصي سکتور ملاتړ د دوی له مهمو لومړیتوبونو څخه دي.

په انځورونو کې ښکاري، چې هندي سوداګر د هند له مسلمان پاړکي سره اړه لري، خو د هغوی د پانګې او سوداګرۍ د ډول په اړه د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې جزئیات نه دي ورکړي.

له دې وړاندې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي هم له هندي پانګوال انوش‌ستانه سره په لیدنه کې د ګرانبیه ډبرو او درملو په سکتور کې د پانګونې پر فرصتونو خبرې کړې وې.

د طالبانو او پاکستان د اړیکو له ترینګلتیا وروسته د نوي ډیلي او کابل ترمنځ اړیکې ښې شوې او د طالبانو دریو وزیرانو دغه هېواد ته سفرونه وکړل او هندي سوداګرو په افغانستان کې د درملو په برخه کې د پانګونې ژمنې وکړې.

طالبانو له پاکستان نه د درملو پر وارداتو بندیز لګولی او د لارو د بندېدو له امله له تېرو څو میاشتو راهیسې د دواړو هېوادونه ترمنځ سوداګري او راشه درشه بنده ده.

د خواجه‌اېف په وینا، په وروستیو کلونو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري زیاته شوې ده.

نوموړي ویلي په تېرو پنځو کلونو کې د سوداګرۍ راکړه ورکړه دوه نیم برابره ، یانې په ۲۰۲۱ کال کې له ۶۵۳ میلیونه ډالرو څخه په ۲۰۲۵ کال کې ۱،۶۸ میلیارد ډالرو ته رسېدلې ده. له دې جملې شاوخوا ۱،۵ میلیارد ډالره د ازبکستان صادرات جوړوي.

د ازبکستاني رسنیو د رپوټونو له مخې، دواړو لوریو د منځنۍ مودې لپاره نوی هدف ټاکلی چې د سوداګرۍ حجم ۵ میلیارد ډالرو ته ورسوي.

په خبرو کې هوکړه شوې چې له وړاندې د ترجیحي سوداګرۍ لاسلیک شوي تړون د پلي کولو لپاره هڅې زیاتې شي.

دغه تړون د ټاکل شویو توکو لپاره د سوداګریزو خنډونو کمولو او د غیر ضروري محصولاتو د لرې کولو له لارې بازار ته د لاسرسي اسانتیا برابروي.

له سوداګرو سره د پخوانیو سلا مشورو له مخې، که څه هم دغه تړون شاوخوا دوه میاشتې مخکې لاسلیک شوی، خو د پلي کېدو میکانیزمونه یې لا بشپړ فعال شوي نه دي. ازبک تولیدوونکو، په ځانګړي ډول د برېښنايي وسایلو او غاليو جوړوونکو، شکایت کړی چې افغان بازار ته د لاسرسي په برخه کې ځنډ راغلی. چارواکو بیا ټینګار کړی چې د تړون د عملي کېدو بهیر به چټک کړي.

په خبرو کې د پراخې اقتصادي همکارۍ د پیاوړتیا لپاره پر اقداماتو هم بحث شوی. لومړیتوب لرونکي برخې د سیمه‌ییزو اقتصادي اړیکو پراختیا، د محصولاتو د ترویج لپاره د نندارتونونو او ګودامونو جوړول، د کرنیزو محصولاتو د پروسس په صنعت کې همکاري، د ودانیزو توکو تولید، د نساجۍ صنعت او د خوړو د خوندیتوب اړوند ګډ نوښتونه په ګوته شوي دي.

دواړو خواوو ټینګار کړی چې د سوداګرۍ د پراختیا ترڅنګ دې د پانګونې او صنعتي همکاریو پروژې هم پرمخ یووړل شي.

د ازبکستان د رسنیو د رپوټونو له مخې، ټاکل شوې چې د روژې میاشتې له پای ته رسېدو وروسته دواړه هېوادونه همکاري د عملي پړاو لور ته یوسي. په کابل کې به د سوداګرۍ ګډ فورم جوړ شي، چې تمه ده د دواړو هېوادونو شرکتونه پکې د شراکت فرصتونه وڅېړي.

همدارنګه، هوکړه شوې چې یوه ګډه کاري نقشه چمتو شي، چې د همکارۍ لومړیتوب لرونکي برخې او د سوداګرۍ، پانګونې او صنعتي همکاریو د ملاتړ لپاره به پکې عملي ګامونه مشخص شي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر ددې ناستې په اړه وویل، چې اداره یې له ازبکستان سره د سوداګرۍ کچه دوه برابره کوي.

دغه فعالیتونه د هایدروکاربني سرچینو ترڅنګ د اوسپنې او مسو د کانونو د موندلو په موخه کېږي.

د پروژې د رسمي پرانیستې مراسم د سې شنبې په ورځ د طالبانو د بلخ ولایت د اقتصادي چارو مرستیال والي مولوي نورالهدی ابو ادریس او د ازبکستاني شرکت عمومي رییس خایتبوی اومونوف په حضور کې ترسره شوي دي.

یاد وزارت وايي، چې شرکت د سپړنې جواز له طالبانو سره تر خبرو اترو وروسته ترلاسه کړی دی.

د طالبانو دکانونو وزارت د هایدروکاربن د برخې د سروې رییس عبدالخلیل حنفي په دې مراسمو کې وویل، چې د احمد اباد بلاک ۱۸۵۵ کیلومتره، محمد جان ډګر ۳۶۰۸ کیلومټره او شمر ۲۱۵۴ کیلومتره مساحت په بر کې نیسي.

دغه پروژه د هغې همکارۍ تړون له مخې عملي کېږي چې پخوا د ازبکستان د کانونو او جیولوژۍ وزارت او د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ترمنځ لاسلیک شوی و.

دواړو خواوو د جیولوژۍ او کانونو په سکتور کې د همکاریو د لا پراختیا ژمنه بیا تازه کړې ده.

د یادونې وړ ده چې قزاقستان هم په افغانستان کې د جیولوژیکي سپړنې لپاره ۲۴۰ میلیارده ټېنګې ځانګړې کړې دي.

د دغه وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د ځمکو له غصب څخه د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د استرداد کمېسیون تر دې وړاندې د دغه ځمکې اسناد او مدارک ارزولي او د قانون د ۱۷مې مادې له مخې یې دوسیه د شمال زون ځانګړې محکمې ته سپارلې وه.
د طالبانو عدلیې وزارت ویلي، د دوی ځانګړې محکمې تر څېړنې وروسته پرېکړه وکړه چې یاده ۲۵ جریبه ځمکه دولتي ده. له بل پلوه د طالبانو ویاند مرستیال حمدالله فطرت ویلي، چې یادې ډلې په تېر ۲۰۲۵کال کې په ټول افغانستان کې (۲۴۶۱۲۵۲) جریبه ځمکه تشخیص او تثبیت کړې ده.

خو حقوق‌پوهان وايي، چې طالبانو له خپلې دویمې واکمنۍ سره د تېر جمهوري نظام ټول قوانین او فرمانونه لغوه کړي او ښایي چې په دغه راګرځول شويو ځمکو کې قانوني ځمکې هم غصب بلل شوې وي او راګرځول شوې وي.

ځينې خلک بیا وايي، طالبان له یوې خوا ادعا کوي چې دولتي ځمکې یې له غاصبینو راګرځولې دي؛ خو له بلې خوا بیا دولتي ځمکې د عامو بې‌وزلو خلکو پر ځای خپلو پلویانو ته ورکوي.

د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې د چهارشنبې په ورځ (د کب ۶مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په دغه لیدونو کې د دواړه خواوو ترمنځ د معیاري کولو په برخه کې د همکاریو پر پیاوړتیا، په ځانګړي ډول د ټاکل شویو معیارونو له مخې افغانستان ته د نفتي توکو او اوبلن ګاز د صادراتو په څرنګوالي خبرې کړې.

د دواړه خواوو چارواکو دغه لیدنې د دوه اړخیزو همکاریو پر پیاوړتیا او د وارېدونکو نفتي توکو د کیفیت د تضمین په لور مهم ګام یاد کړی.

د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې رییس فیض‌الله تمیم تېره ورځ هم د ترکمنستان د معیار او نورم له دولتي ادارې سره په عشق اباد ښار کې کتلي دي. په دغه کتنه کې د دواړو لوریو ترمنځ د معیارونو، کیفیت لوړولو او دواړو خواوو د ګډو همکاریو پر پراختیا ټینګار شوی و.