پاکستاني چارواکي وايي چې د طالبانو بریدونوته یې سملاسي او چټک غبرګون ښودلی

سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د پنجشنبې په ورځ څو بې‌پیلوټه الوتکو د کندهار ښار پر اسمان الوتنې کولې.

د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، یادو بې‌پیلوټه الوتکو پر کندهار ښار له څو ساعته الوتنې وروسته، د کندهار ښار په پنځمه ناحیه کې د ښوراندام په سیمه کې هوايي برید وکړ.

سرچینو ویلي، چې په یاد برید کې دوه موټرونه په نښه شوي دي.

سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل:«د روژه ماتي نږدې وخت و، په پنځمه ناحیه کې د مومند د مېوو مارکیټ مخ ته بې‌پیلوټه طیارې بمبارد وکړ، یو پاسو او ډاډسن موټر باندې بمبار شوی دی».

سرچینو ویلي، چې په یاد برید کې ۶ کسان ټپیان شوي او درې موټر زیانمن شوي دي.

پر همدغه مهال د کندهار ښار د ښوراندام د سیمې اوسېدونکو له افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې له برید وروسته، طالبانو د شوي برید د ځای په شاوخوا کې خلک له تګ راتګ څخه منع کړي دي.

طالبانو تر اوسه په رسمې ډول د یاد برید په تړاو څه نه دي ویلي.

په ورته مهال د کندهار اوسېدونکي وايي، چې اوس هم د کندهار ښار او سپین بولدک په فضا کې بې‌پیلوټه الوتکې ګرځي.

له کونړ نه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو د ناړۍ ولسوالۍ په دوکلام سیمه کې جګړه پیل کړې ده.

په ورته وخت کې له خوست نه سرچینې وايي، چې جګړه په پلوسې سیمه کې د طالبانو له ټولو سرحدي پوستو نه پیل شوې ده.

سرچینو دغه راز وویل، چې د ننګرهار د ګوشتې ولسوالۍ په انارګي او نورستان کامدیش سیمه کې هم د طالبانو او پاکستاني ځواکونه ترمنځ نښته پیل شوې.

د خیبر پښتونخوا د والي دفتر د پنجشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې دوی په دې اړه د سعودي عربستان او ترکيې په همکارۍ له طالبانو سره خبرې هم کړې دي، خو د طالبانو له خوا د ترهګرو پر ضد کوم عملي ګام نه دی اخیستل شوی.

دا په داسې حال کې ده چې افغان طالبانو هرځلي دا خبره رد کړې چې ګواکې د افغانستان خاوره دې پاکستان کې وسله والو فعالیتونو لپاره وکارول شي او دا یې د پاکستان کورنی مشکل بللی.

خبرپاڼه کې راغلي چې کنډي دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ په اسلام اباد کې د سیمه ییزو مطالعاتو انسټیټیوټ له خوا جوړ شوي سیمینار کې کړي.

کنډي په خپلو څرګندونو کې وویل چې له طالبانو سره د خبرو دروازې باید پرانیستې وي. هغه زیاته کړه چې د ترهګرۍ له امله دوه اړخیزه سوداګري اغېزمنه شوې ده او د دواړو هېوادونو سیاسي او ډیپلوماتیکې اړیکې باید پیاوړې شي.

کنډي وویل چې خیبر پښتونخوا یوازې د لومړۍ کرښې صوبې په توګه نه بلکې د سیمو د تړلو او د بازارونو د نښلولو د مرکز په توګه وده کولی شي. امنیت مهم دی، خو سرحدونه باید خوندي، فعال او تولیدي وي.

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې تازه د خوست ولایت په ځاځي میدان او کونړ، ننګرهار کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ پر دیورنډ کرښه جګړه پیل او دواړې خواوې درندې وسلې کاروي.

دغو فعالانو په لیک کې ویلي، چې په افغانستان کې د بشري حقونو روان کړکېچ تصادفي نه، بلکې د طالبانو د منظم او هدفمند سیاست پایله ده.

دوی په ټینګار سره غوښتنه کړې چې د طالبانو مشران باید د «جنسیتي اپارتاید» له امله تر نړیوال عدلي تعقیب لاندې راوستل شي.

د دوی په وینا، ښځې په سیستماتیک ډول له زده‌کړو، کار، سیاسي او ټولنیز ژوند څخه ایستل شوې او له بنسټیزو حقونو محرومې شوې دي.

په لیک کې ټینګار شوی چې نړیواله ټولنه باید د سیاسي ملاحظاتو پر ځای د حساب‌ورکونې اصل ته لومړیتوب ورکړي. د فعالانو په باور، د طالبانو پر وړاندې د عادي‌سازۍ او نرم تعامل سیاستونو د ښځو وضعیت لا پسې خراب کړی دی.

د مېرمنو دغو خوځښتونو له ملګرو ملتونو غوښتي چې د افغانستان قضیه د نړیوال عدالت چوکاټ ته یوسي او ډاډ ترلاسه کړي چې د افغان ښځو غږ په ټولو نړیوالو پرېکړو کې مرکزي پاتې شي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ مشرې انالینا بیربوک پر نړېوالو غږ وکړ چې د طالبانو پر کړنو د سترګو پټولو وخت پای ته رسېدلی او باید د دې ډلې پر وړاندې په متحدانه ډول عمل وکړي.

بیربوک، چې په جینوا کې یې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ۶۱مې غونډې ته وینا کوله، وویل چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت جدي او شدید پړاو ته رسېدلی او د دغه هېواد نیمایي نفوس چې مېرمنې دي، په مطلق ډول له ټولنې حذف شوې دي.

په نیول شویو کسانو کې ۳ زره او ۴۵ نارینه، یو زرو ۹۹ ښځې او یو زر او ۴۱۶ ماشومان شامل وو.

په راپور کې راغلي چې په خپله خوښه د بېرته ستندیو نېټې له پای ته رسېدو وروسته، د دغه هېواد قانون پلي کوونکو ادارو د هغو افغانانو پر ضد عملیات پیل کړل چې د ثبت (پي‌او‌ار)  کارتونه لري. په دې ترڅ کې، یو شمېر کورنۍ په خپله خوښه هم بېرته ستنې شوې دي.

په مري کې هم پولیسو تر اوسه ۸۳ افغانان نیولي، چې ۷۹ یې بېرته افغانستان ته استول شوي دي.

راپور زیاتوي چې د ناقانونه بهرنیانو د بېرته ستنولو د ستراتیژۍ په چوکاټ کې د پولیسو او استخباراتي افسرانو ګډه فرعي کمېټه جوړه شوې چې د (پي‌او‌ار) کارت لرونکي افغانان وپیژني او د عملیاتو ټیمونو سره مرسته وکړي.

راپور کې راغلي چې د کرايې قانون د سرغړونکو پر ضد هم پولیسو اقدامات کړي او سږکال تر اوسه ۵۹۸ قضیې ثبت شوې او ۶۴۴ کسان نیول شوي دي.

پولیسو له ښاریانو غوښتنه کړې چې خپل کرايه‌داران او کارکوونکي په رسمي توګه ثبت کړي او د سرغړوونکو په اړه معلومات ورکړي.

دا په داسې حال کې ده چې هره ورځ له پاکستان څخه د ننګرهار د تورخم او د کندهار د سپین بولدک له لارو په زرګونو افغان کډوال افغانستان ته راستنیږي.