د بشري حقونو ګڼو بنسټونو له ملګرو ملتونو د طالبانو پر وړاندې د اقدام غوښتنه کړې

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ور پېژندل شوي دي. د طالبانو دغه وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و. یاد وزارت تېره اونۍ په خپل اوونیز راپور کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ۶ کوډګرو له نیولو خبر ورکړی و.

د دغه وزارت له‌خوا په خپور شوي راپور کې راغلي، تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۹۶ قضیې هم حل کړې چې په‌کې د ظلم، جبري نکاح، په بدو کې د نجونو د ورکړې، مهر، میراث او طلاق اړوند قضیې شاملې دي. دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې په تېره یوه اونۍ کې یې له سوداګرو سره د بیو د کنټرول، د احتکار او بې‌کیفیته توکو د واردولو د مخنیوي په اړه هم ۲۱۲ اصلاحي ناستې لرلې.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نه‌شي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.

په ننګرهار کې د طالبانو مرستیال والي غلام رحمان حیدري د خصوصي ښوونځيو د ټولنې له مشر عاشق الله نجیبي سره دغه تړون لاسلیک کړ. د یاد تړون له مخې به ۳زره او ۴۲۰ ستانه شوي زده‌کوونکي په وړیا توګه د ښوونیز کال لپاره په ۳۸۴ خصوصيو ښوونځيو کې شامل کړای شي.

ورته مهال د طالبانو د پوهنې وزارت وايي، چې د ۱۴۰۴ ښوونیز کال له پیله تر دې دمه په ټول افغانستان کې ۳۲زره ۸۰۰ کډوال ماشومان د هېواد د بېلابېلو ولایتو په ښوونځیو کې شامل شوي دي. یاد وزارت زیاتوي، چې دغه ماشومان د سویې د تثبیت ازموینې تر ورکړې وروسته ښوونځیو ته ورپېژندل شوي دي.

دغه وزارت (د کب ۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې یاد ماشومان له بېلابېلو هېوادونو څخه راستانه شوي او د پوهنې وزارت د ځانګړې کړنلارې پر بنسټ د هغوی ښوونیزې سویې تر تثبیت وروسته د مرکز په ګډون د ولایتونو په دولتي ښوونځیو کې شامل شوي دي.

د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، چې دغه افغانان په قاعد اعظم کالج کې د طب پوهنځي محصلان دي. د پنجاب پولیسو څرګنده کړې، چې دغه اقدام د بې‌اسناده کډوالو د اېستلو روانې لړۍ په ترڅ کې شوی دی.

د معلوماتو له مخې؛ له دې ډلې د شپږو محصلانو ویزې پای ته رسېدلې وې او پاتې نورو د «پي او ار» کارتونه لرل، چې د اعتبار موده یې ختمه شوې وه. د پنجاب ایالت چارواکو ویلي، یاد کسان دا مهال په لنډمهالي ډول خوشې شوي او اجازه ورکړل شوې چې خپلو زده‌کړو ته دوام ورکړي.

تر دې وړاندې د پاکستان د پنجاب ایالت په قاید اعظم میډيکل کالج کې سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي و، چې ځايي پولیسو د یاد کالج افغان محصلان د ویزو د مودې ختمېدو له امله نیولي او د اېستنې له ګواښ سره مخ دي. دغه محصلان وايي، د ویزو د تمدید لپاره یې نوم لیکنه کړې؛ خو لاهم تر پروسس لاندې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان له شاوخوا پنځو میاشتو راهیسې په دغه هېواد کې د افغان محصلانو په ګډون د ټولو مېشتو افغانانو د ویزو د تمدید چارې درولې دي او له دې سره د زده‌کړیالانو په ګډون ګڼ افغانان له ستونزو سره مخ شوي دي.

د همدې ادارې د معلوماتو له مخې؛ تېر کال د اګسټ په ۳۱مه د افغانستان په ختیځ کې تر ټولو خونړۍ زلزلې له ۲زره ډېر کسان مړه او له ۸زره زیات کورونه ویجاړ او زیانمن کړل، چې له کبله یې ماشومان او کورنۍ په خېمو کې ژوند کولو ته اړ اېستل شول.

د ماشومانو د ژغورنې نړۍوالې ادارې د پنجشنبې په ورځ (د کب ۷مه) په یوه راپور کې ویلي، کورنۍ د خېمو دننه د سړې هوا له کبله د لرګیو یا سکرو له بخاریو کار اخلي چې د اور لګېدنې ګواښ هم رامنځته کوي.

د ماشومانو د ژغورنې نړۍواله اداره وايي، په غرنیو سیمو کې د کورونو بیارغونه لا نه‌ده پیل شوې او په ځینو کلیو کې د ویجاړۍ کچه دومره لوړه ده چې ښايي هېڅکله بیا ونه‌رغول شي.

د همدې ادارې په خبره؛ له زلزلې وړاندې په کونړ کې ۵۰زره هغه ماشومان چې عمرونه یې ښوونځیو ته برابر وو، له زده‌کړو بې‌برخې وو. دوی وايي، د وروستۍ زلزلې له کبله د شاوخوا ۱۳۰۰ ټولګیو له نیمایي زیات یې په بشپړ ډول ویجاړ شوي‌ دي.

یاده اداره زیاتوي، چې د ویجاړو او زیانمنو ټولګیو د بیارغولو چارې لا نه‌دي پیل شوي او شاوخوا ۱۷زره ماشومان په زلزله ځپلو سیمو کې په لنډمهالي ځایونو کې زده‌کړې کوي. راپور زیاتوي، په کونړ کې له ۶زره زیاتې کورنۍ په پنډغالو کې ژوند کوي چې پر مرستو او بشري ملاتړ یې تکیه ده.

په افغانستان کې د ماشومانو د ژغورنې نړۍوالې ادارې مشر بوجار هوکسا وایي:«له هغې زلزلې چې ژوند او ټولنې یې ویجاړې کړې شپږ میاشتې تېرې شوې؛ خو ماشومان لا هم په خېمو کې ژوند او زده‌کړه کوي. دا ډېره مهمه ده، چې ښوونځي او کورونه بېرته ورغول شي».

نوموړي ویلي، چې په افغانستان کې اړتیا ورځ تر بلې زیاتېږي او مرستې کمېږي. د هغه په وینا؛ د افغانستان په ختیځ کې د مالي مرستو اړتیا لاهم ډېره لوړه ده.