په کابل کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ وايي، په ۱۰مه حوزه کې یې ۴ وسلهوال غله نیولي چې د وسلې په ګواښ به یې له خلکو موبایلونه او پیسې غلا کولې. طالبانو ویلي، چې نیول شوي کسان به عدلي او قضايي ادارو ته ور پېژني.
کابل کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ د پنجشنبې په ورځ (د کب ۷مه) ویلي، چې له ۴ وسلهوالو غلو سره یې درې تومانچې، چړې او غلا شوي موبایلونه هم نیولي دي. په دې وروستیو کې د افغانستان په لویو ښارونو کې جنايي پېښې په ځانګړې توګه وسلهوالې غلاوې زیاتې شوې، چې ډېری کسان یې په هېواد کې وزګاري او کمزوری اقتصادي وضعیت د ستونزې لامل یادوي.
د افغانستان د بشري حقونو یوشمېر بنسټونو او د ښځو اعتراضي خوځښتونو په یوه پرانیستي لیک کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ له مشرې انالینا بېربوک غوښتي، چې د طالبانو لهخوا دې «د روان جنسیتي اپارتاید» پر وړاندې اقدام وکړي.
په دغه لیک کې راغلي، چې افغانستان له ژور بشري ناورین سره مخ دی او دوی د طالبانو تګلارې او فرمانونه «قصدي، هدفمند او سیستماتیک» بللي دي. د دوی په باور؛ له زدهکړو، کار او ټولنیز ګډون څخه د ښځو ګوښه کول د هېواد د نیمایي نفوس له انسانیت او کرامت «سیستماتیک انکار» او یو «نړۍوال جرم» ګڼل کېږي.
دوی د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د مشرې له پخوانیو دریځونو هرکلی کړی او ترې غوښتنه یې کړې، چې د خپلو حقوقي او ډیپلوماتیکو صلاحیتونو په کارولو سره هغه څه چې دوی یې «جنسیتي اپارتاید» بولي په رسمیت وپېژني او د طالبانو د مشرانو د څار لپاره په نړۍوالو عدلي بنسټونو کې اقدام وکړي.
دوی دغه راز غوښتي، چې د دوحې بهیر په ګډون د طالبانو له حکومت سره د اړیکو عادي کېدو او مشروعیت ورکولو بهیرونه دې ودرول شي. په لیک کې ټینګار شوی، چې د نړۍوالې ټولنې چوپتیا یا کمزوری غبرګون کولای شي په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو دوام ته لاره هواره کړي او د نړۍوال حقوقي نظام اعتبار تر پوښتنې لاندې راولي.
د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ مشرې انالینا بېربوک هم پر نړۍوالو غږ کړی، چې د طالبانو پر کړنو د سترګو پټولو وخت پای ته رسېدلی او باید د یادې ډلې پر وړاندې په متحدانه ډول عمل وکړي.
بېربوک چې په جېنوا کې یې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ۶۱مې غونډې ته وینا کوله وویل، چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت جدي او سخت پړاو ته رسېدلی او د دغه هېواد نیمایي نفوس چې مېرمنې دي؛ په مطلق ډول له ټولنې حذف شوې دي.
د طالبانو د امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت خبر ورکړی، چې د دوی محتسبانو په تېره یوه اونۍ کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ۱۶ کوډګر نیولي دي. د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کوډګر په پروان، بامیان، کندهار، بدخشان، جوزجان غور او سرپل ولایتونو کې نیول شوي دي.
د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ور پېژندل شوي دي. د طالبانو دغه وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و. یاد وزارت تېره اونۍ په خپل اوونیز راپور کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ۶ کوډګرو له نیولو خبر ورکړی و.
د دغه وزارت لهخوا په خپور شوي راپور کې راغلي، تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۹۶ قضیې هم حل کړې چې پهکې د ظلم، جبري نکاح، په بدو کې د نجونو د ورکړې، مهر، میراث او طلاق اړوند قضیې شاملې دي. دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې په تېره یوه اونۍ کې یې له سوداګرو سره د بیو د کنټرول، د احتکار او بېکیفیته توکو د واردولو د مخنیوي په اړه هم ۲۱۲ اصلاحي ناستې لرلې.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، په روانه اونۍ کې ۷۵ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.
په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نهدي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو لهخوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نهشي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.
له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلاماباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په ننګرهار کې ۳زره او ۴۲۰ تازه ستانه شوي زدهکوونکي به په وړیا توګه په ۳۸۴ خصوصي ښوونځیو کې شامل کړي. طالبانو ویلي، د یوه ښوونیز کال لپاره د دغه تړون لګښت شاوخوا یونیم مېلیون افغانۍ کېږي.
په ننګرهار کې د طالبانو مرستیال والي غلام رحمان حیدري د خصوصي ښوونځيو د ټولنې له مشر عاشق الله نجیبي سره دغه تړون لاسلیک کړ. د یاد تړون له مخې به ۳زره او ۴۲۰ ستانه شوي زدهکوونکي په وړیا توګه د ښوونیز کال لپاره په ۳۸۴ خصوصيو ښوونځيو کې شامل کړای شي.
ورته مهال د طالبانو د پوهنې وزارت وايي، چې د ۱۴۰۴ ښوونیز کال له پیله تر دې دمه په ټول افغانستان کې ۳۲زره ۸۰۰ کډوال ماشومان د هېواد د بېلابېلو ولایتو په ښوونځیو کې شامل شوي دي. یاد وزارت زیاتوي، چې دغه ماشومان د سویې د تثبیت ازموینې تر ورکړې وروسته ښوونځیو ته ورپېژندل شوي دي.
دغه وزارت (د کب ۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې یاد ماشومان له بېلابېلو هېوادونو څخه راستانه شوي او د پوهنې وزارت د ځانګړې کړنلارې پر بنسټ د هغوی ښوونیزې سویې تر تثبیت وروسته د مرکز په ګډون د ولایتونو په دولتي ښوونځیو کې شامل شوي دي.
پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، د پنجاب ایالت د بهاولپور ښار پولیسو هغه ۱۲ افغان محصلان بېرته خوشې کړل چې د اوسېدو قانوني اسنادو نهلرلو له امله نیول شوي وو. د راپورونو له مخې؛ دغه محصلان تر څېړنو وروسته په لنډمهالي ډول خوشې شوي؛ خو لاهم تر څار لاندې دي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، چې دغه افغانان په قاعد اعظم کالج کې د طب پوهنځي محصلان دي. د پنجاب پولیسو څرګنده کړې، چې دغه اقدام د بېاسناده کډوالو د اېستلو روانې لړۍ په ترڅ کې شوی دی.
د معلوماتو له مخې؛ له دې ډلې د شپږو محصلانو ویزې پای ته رسېدلې وې او پاتې نورو د «پي او ار» کارتونه لرل، چې د اعتبار موده یې ختمه شوې وه. د پنجاب ایالت چارواکو ویلي، یاد کسان دا مهال په لنډمهالي ډول خوشې شوي او اجازه ورکړل شوې چې خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي.
تر دې وړاندې د پاکستان د پنجاب ایالت په قاید اعظم میډيکل کالج کې سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي و، چې ځايي پولیسو د یاد کالج افغان محصلان د ویزو د مودې ختمېدو له امله نیولي او د اېستنې له ګواښ سره مخ دي. دغه محصلان وايي، د ویزو د تمدید لپاره یې نوم لیکنه کړې؛ خو لاهم تر پروسس لاندې دي.
دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان له شاوخوا پنځو میاشتو راهیسې په دغه هېواد کې د افغان محصلانو په ګډون د ټولو مېشتو افغانانو د ویزو د تمدید چارې درولې دي او له دې سره د زدهکړیالانو په ګډون ګڼ افغانان له ستونزو سره مخ شوي دي.