د افغانستان د بهرنۍ سوداګرۍ وروستي ارقام ښيي چې په شپږو میاشتو کې د ۱۱۰میلیونه ډالرو په ارزښت سګرټ، پان او تنباکو، د ۱۳،۸ میلیونه ډالرو انرژۍ او څښاک توکي، د اووه میلیونه ډالروپه ارزښت ژاولې وارد شوي، خو یوازې د څلور میلیونو ډالرو په ارزښت کتابونه وارد شوي.
د طالبانو د مالیې وزارت د ګمرکاتو د شمېرو پر اساس، په همدې موده کې تجارتي کسر ۵،۸ میلیارده ډالرو ته رسېدلی چې که کلنۍ کچه یې حساب شي، تر ۱۲میلیارده ډالرو اوړي.
افغانستان ته په وارد شویو توکو کې نفتي مواد، ماشینالات چې ډېره برخه یې موټر دي، کرنیز او خوراکي محصولات او همداراز ټوکران چې د وارداتي توکو په سر کې دي، شامل دی.
سره له دې چې کرنه د هېواد د اقتصاد مهمه برخه ده، خو افغانستان لا هم د غنمو، اوړو، غوړیو او بورې په وارداتو تکیه لري. یوازې د غنمو او اوړو واردات په شپږو میاشتو کې ۳۷۸ میلیونه ډالرو ته رسېدلي دي. همداراز د برېښنا لپاره ۱۳۷میلیونه ډالر او د درملو لپاره ۱۶۰میلیونه ډالر له هېواده وتلي.
د سوداګرۍ د شریکانو په ډله کې ایران، چین، پاکستان، متحده عربي امارات او روسیه افغانستان ته د توکو مهم صادروونکي هېوادونه بلل کېږي. په ځانګړي ډول له ایران څخه واردات ۱،۷ میلیارده ډالرو ته رسېدلي، خو د افغانستان صادرات دغه هېواد ته یوازې ۱۱میلیونه ډالره وو، چې دا د سوداګرۍ په توازن کې لوی توپیر ښيي.
د وارداتو په منځ کې هغه توکي هم شامل دي چې د اقتصادي لومړیتوب له پلوه د پوښتنې وړ دي. په شپږو میاشتو کې د سګرېټو د کاغذ او فلټر واردات ۸۳میلیونه ډالر او د پان او تنباکو واردات ۲۷میلیونه ډالر وو.
په ټولیز ډول ۱۱۰میلیونه ډالر یوازې د تنباکو اړوند توکو لپاره لګول شوي چې کلنۍ کچه یې نږدې ۲۲۰میلیونه ډالرو ته رسېږي. همداراز د انرژي مشروباتو واردات ۱۳،۸میلیونه ډالر، ژاولې شاوخوا ۷میلیونه ډالر او لوبتوکي ۳،۵میلیونه ډالر ارزښت لري، په داسې حال کې چې د کتابونو واردات یوازې ۴میلیونه ډالر ښودل شوي دي.
سره له دې درانده تجارتي کسر، د افغانیو نسبي ثبات ښيي چې بازار د بدیلو سرچینو له لارې تمویلېږي. اټکل کېږي چې کلنۍ بهرنۍ مرستې شاوخوا ۳میلیارده ډالر او د کډوالو حوالې ۳۰۰تر ۵۰۰میلیونه ډالر وي. په شپږو میاشتو کې نږدې ۱،۷ میلیارده ډالر له همدې لارو هېواد ته داخل شوي، خو بیا هم د وارداتو او شته اسعارو ترمنځ شاوخوا ۳،۴میلیارده ډالره واټن پاتې دی.
دا وضعیت ښيي چې اقتصاد په یوه وارداتي او مصرفي بڼه روان دی؛ داسې جوړښت چې د ګمرکي عوایدو پر اتکا ولاړ دی او د کورني تولید د پیاوړتیا او صادراتو د زیاتېدو لپاره کافي هڅونه نه تر سترګو کېږي.
کارپوهان خبرداری ورکوي چې که د سوداګرۍ او تعرفو تګلارې اصلاح نه شي او پر تولیدي سکتور پانګونه زیاته نه شي، د اسعارو تړاو او اقتصادي بېثباتي به لا ژوره شي.
