طالبانو له ترکمنستان نه د اورګاډي واګونونه د زياتوالي غوښتنه کړې

د افغانستان لپاره د ناروې د کډوالو شورا مشر جاکوپو کاریدي ویلي، چې د مالي سرچینو په کمېدو سره به د دغه بنسټ په ګډون یوشمېر مرستندویه بنسټونه اړ شي خپلې چارې په زیانمنو سیمو کې ودروي. د هغه په خبره؛ دا کار ښايي د بنسټیزو خدمتونو د درېدو او د مناسبې سرپناه د جوړولو فرصتونو له‌منځه تلو لامل شي.
د خپرو شویو شمېرو له مخې؛ په دغه زلزله کې شاوخوا ۸زره کورنیو خپل کورونه له لاسه ورکړي او ټولټال ۱۸۶زره کسان بېړنۍ سرپناه او لومړنیو توکو ته اړتیا لري. دغه بنسټ ټینګار کړی، چې بېړنۍ خېمې یوازې د ناورین د لومړیو اونیو او میاشتو لپاره جوړې شوې دي او د اوږدمهاله استوګنې لپاره مناسبې نه‌دي.

راپورونه ښيي، چې په ۲۰۲۵کال کې د افغانستان لپاره د بشري مرستو یوازې ۴۱ سلنه بودجه برابره شوې وه. د ناروې د کډوالو شورا خبرداری ورکړی، چې د مرستو دوامداره کمښت کولای شي د زیانمنو کورنیو د ژوند د بیارغونې بهیر ودروي او هغوی له پرله‌پسې ناورینونو سره مخ کړي.

دغه بنسټ له نړۍوالو تمویلونکو غوښتي، چې له افغانانو سره خپلې اوږدمهاله مرستې پراخې کړي. له بل پلوه په افغانستان کې د ماشومانو د ژغورنې نړۍوالې ادارې په یوه راپور کې ویلي، چې په کونړ کې له مرګونې زلزلې ۶ میاشتې وروسته هم شاوخوا ۲۵زره ماشومان تر خېمو لاندې ژوند کوي. دغه اداره زیاتوي، ویجاړ شوي کورونه او ښوونځي لا نه‌دي رغول شوي او د بیارغونې لپاره یې مهالوېش هم نه‌دی خپور شوی.

په دغه لیک کې راغلي، چې افغانستان له ژور بشري ناورین سره مخ دی او دوی د طالبانو تګلارې او فرمانونه «قصدي، هدفمند او سیستماتیک» بللي دي. د دوی په باور؛ له زده‌کړو، کار او ټولنیز ګډون څخه د ښځو ګوښه کول د هېواد د نیمایي نفوس له انسانیت او کرامت «سیستماتیک انکار» او یو «نړۍوال جرم» ګڼل کېږي.
دوی د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د مشرې له پخوانیو دریځونو هرکلی کړی او ترې غوښتنه یې کړې، چې د خپلو حقوقي او ډیپلوماتیکو صلاحیتونو په کارولو سره هغه څه چې دوی یې «جنسیتي اپارتاید» بولي په رسمیت وپېژني او د طالبانو د مشرانو د څار لپاره په نړۍوالو عدلي بنسټونو کې اقدام وکړي.
دوی دغه راز غوښتي، چې د دوحې بهیر په ګډون د طالبانو له حکومت سره د اړیکو عادي کېدو او مشروعیت ورکولو بهیرونه دې ودرول شي. په لیک کې ټینګار شوی، چې د نړۍوالې ټولنې چوپتیا یا کمزوری غبرګون کولای شي په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو دوام ته لاره هواره کړي او د نړۍوال حقوقي نظام اعتبار تر پوښتنې لاندې راولي.

د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ مشرې انالینا بېربوک هم پر نړۍوالو غږ کړی، چې د طالبانو پر کړنو د سترګو پټولو وخت پای ته رسېدلی او باید د یادې ډلې پر وړاندې په متحدانه ډول عمل وکړي.

بېربوک چې په جېنوا کې یې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ۶۱مې غونډې ته وینا کوله وویل، چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت جدي او سخت پړاو ته رسېدلی او د دغه هېواد نیمایي نفوس چې مېرمنې دي؛ په مطلق ډول له ټولنې حذف شوې دي.

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ور پېژندل شوي دي. د طالبانو دغه وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و. یاد وزارت تېره اونۍ په خپل اوونیز راپور کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ۶ کوډګرو له نیولو خبر ورکړی و.

د دغه وزارت له‌خوا په خپور شوي راپور کې راغلي، تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۹۶ قضیې هم حل کړې چې په‌کې د ظلم، جبري نکاح، په بدو کې د نجونو د ورکړې، مهر، میراث او طلاق اړوند قضیې شاملې دي. دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې په تېره یوه اونۍ کې یې له سوداګرو سره د بیو د کنټرول، د احتکار او بې‌کیفیته توکو د واردولو د مخنیوي په اړه هم ۲۱۲ اصلاحي ناستې لرلې.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نه‌شي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.

په ننګرهار کې د طالبانو مرستیال والي غلام رحمان حیدري د خصوصي ښوونځيو د ټولنې له مشر عاشق الله نجیبي سره دغه تړون لاسلیک کړ. د یاد تړون له مخې به ۳زره او ۴۲۰ ستانه شوي زده‌کوونکي په وړیا توګه د ښوونیز کال لپاره په ۳۸۴ خصوصيو ښوونځيو کې شامل کړای شي.

ورته مهال د طالبانو د پوهنې وزارت وايي، چې د ۱۴۰۴ ښوونیز کال له پیله تر دې دمه په ټول افغانستان کې ۳۲زره ۸۰۰ کډوال ماشومان د هېواد د بېلابېلو ولایتو په ښوونځیو کې شامل شوي دي. یاد وزارت زیاتوي، چې دغه ماشومان د سویې د تثبیت ازموینې تر ورکړې وروسته ښوونځیو ته ورپېژندل شوي دي.

دغه وزارت (د کب ۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې یاد ماشومان له بېلابېلو هېوادونو څخه راستانه شوي او د پوهنې وزارت د ځانګړې کړنلارې پر بنسټ د هغوی ښوونیزې سویې تر تثبیت وروسته د مرکز په ګډون د ولایتونو په دولتي ښوونځیو کې شامل شوي دي.