د طالبانو وياند ذبیحالله مجاهد پر کابل د پاکستان تازه هوايي بريد تاييد کړ. هغه نن يکشنبه (د کب ۱۰مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د طالبانو امنیتي ځواکونو پر پاکستاني الوتکو ډزې کړې دي. خو نوموړي د اوښتي زیان په اړه څه نهدي ویلي.
مخکې ځايي سرچينو افغانستان انټرنشنل ته ويلي و، چې د کابل په څو سيمو کې د ډزو غږونه اورېدل شوي دي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ د روانې شخړې تر سیوري لاندې، په تېرو دوو ورځو کې د ننګرهار او سپین بولدک له لارې ۳۳۰ افغان کډوالې کورنۍ افغانستان ته راستنې شوې دي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې د پنجشنبې او جمعې په ورځو له پاکستان څخه ۳۳۰ افغان کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۷۵۰ کسانو ته رسېږي په جبري توګه افغانستان ته راستنې شوې دي.
د یاد کمېسیون د معلوماتو لهمخې، د یادو کډوالو له ډلې ۲۹۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۵۳۶ تنه و د ننګرهار د تورخم له لارې او ۳۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۹۷ کسانو ته رسېږي د کندهار د سپین بولدک له لارې راستنې شوې دي.
همدارنګه طالبانو ویلي، چې د پنجشنبې او جمعې په ورځو ۱۶۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۷۰۸ تنو ته رسېږي د نیمروز د ورېښمو پله له لارې او ۲۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۹۷ تنه و د هرات د اسلامکلا له لارې له ایران څخه افغانستان ته راستنې شوې دي.
یاد افغان کډوال پر داسې مهال له پاکستان او ایران څخه راستانه شوي دي، چې له تېرو دوو ورځو راهیسې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي کچه خورا لوړه شوې ده.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي ویلي، چې د افغانستان د بشري ناورین په اړه یې له نړۍوالو خیریه بنسټونو سره په ناسته کې دغه هېواد ته د مرستو رسولو پر لارو چارو خبرې کړې دي.
ریچارډ لېنډسي د جمعې په ورځ پر خپلې اېکسپاڼې لیکلي، چې د برېتانیا د سرې میاشتې، نړۍوال فدراسیون او د افغان ښځو د ملاتړ ټولنې له غړو سره یې په لیدنه کې په افغانستان کې د بشري ناورین په اړه اغېزناکې او جدي خبرې کړې دي.
نوموړي د افغان مرستندویه کارکوونکو زړورتیا د ستاینې وړ بللې ده.
پر همدغه مهال ریچارډ لېنډسي زیاته کړې: «برېتانیا به د افغان ښځو او نجونو او هغو کسانو ملاتړ ته دوام ورکړي چې د هغوی لپاره نه ستړي کېدونکي هڅې کوي».
دا په داسې حال کې ده، چې برېتانیا یو له هغو هېوادونو دی چې په تېرو څو کلونو کې یې د افغان ښځو د حقونو او د هغوی د بشري وضعیت په اړه فعال ډیپلوماټیک او مالي رول لوبولی دی
د پاکستان د وروستیو بریدونو په غبرګون کې د تحریک طالبان پاکستان مشر خپلو قومندانانو او جنګیالیو ته په یوه خپاره شوي لیک کې امر کړی چې په پاکستان کې دې داسې بریدونه ترسره کړي چې د دوی په وینا «د دښمن ملا ماته شي». هغه ویلي له افغانستان سره د همدردۍ په موخه دا امر کوي.
په یاد مکتوب کې چې د دې ډلې له لوري خپور شوی، د ټي ټي پي له سیمهییزو او ولایتي مسوولینو غوښتل شوي چې خپل فعالیتونه چټک کړي او بریدونه منظم او اغېزناک ترسره کړي. همداراز ټینګار شوی چې د عملیاتو معلومات دې په ویډیويي بڼه د رسنیو له لارې خپاره شي.
دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې په سیمه کې د تاوتریخوالي کچه لوړه شوې او د امنیتي وضعیت په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي.
تر اوسه افغان طالبانو او د پاکستان حکومت په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
بېګاه شپه د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ له نښتو سره هممهاله پاکستاني پولیسو د دغه هېواد په ګڼو ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیات پیل کړل. دغه وضعیت په پاکستان کې د مېشتو افغان کډوالو پراخې اندېښنې راپارولې دي.
راپورونه ښيي، چې د تاوتریخوالي له زیاتېدو سره سم پاکستاني پولیسو په کراچۍ او راولپنډۍ ښارونو کې ګڼ افغانان نیولي دي. دا په داسې حال کې ده، چې شاوخوا شپږ میاشتې وړاندې پاکستان د افغانانو د ویزو د تمدید لړۍ درولې او زرګونه کډوال اوس له ناروښانه وضعیت سره مخ دي.
د دغه کډوالو په منځ کې د بشري حقونو فعالان، خبریالان او هغه کسان چې امریکا او اروپايي هېوادونو ته د پناه غوښتنې دوسیو د ارزونې په تمه دي؛ تر نورو ډېر زیان منونکي بلل کېږي. له دې ډلې یو افغان وایي، د امنیتي ګواښونو له امله افغانستان ته بېرته نهشي ستنېدای؛ خو په پاکستان کې هم د نیولو، جبري اېستلو او د امنیتي فشارونو له ګواښ سره مخامخ دي.
هغه د نوم نه ښودلو په شرط وایي، د وضعیت تر کړکېچنېدو وروسته ځینې افغان کورنۍ بېګاه شپه ناوخته د نیولو او د جبري اېستنې له وېرې له پنجاب څخه پېښور ته کډه شوې دي.
همداراز د تورخم په دروازه کې یوشمېر هغه کډوال چې افغانستان ته د ستنېدو په تمه وو؛ د سختې نښتې له امله لنډي کوتل او د حمزه بابا مزار شاوخوا سیمو ته لېږدول شوي دي.
بلخوا، په ننګرهار کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو امر قریشي بدلون ادعا کړې، چې پاکستاني ځواکونو په تورخم کې د کډوالو عمري پنډغالی په نښه کړی دی. د هغه په وینا؛ پر عمري پنډغالي د برید له امله یوشمېر کډوال ټپیان شوي هم دي.
دا په داسې حال کې ده، چې تر ناکراره شپې وروسته په پاکستان کې مېشتو کډوالو ورځ په پنجاب، اسلاماباد او کراچۍ ښارونو کې د پولیسو له پراخو عملیاتو سره پیل کړه.
د برېټانیا د کورنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ د تازه شمېرو په خپرولو سره ویلي، چې په تېرکال کال کې د افغانانو د پناه غوښتنې د منلو کچه له ۵۱ سلنې څخه ۳۴ سلنې ته راټیټه شوې ده.
هغه افغان پناه غوښتونکي چې د وړو کښتیو له لارې بریټانیا ته داخلېږي، له اریتریا هیواد وروسته په دوهم ځای کې دي.
د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې د پناه غوښتنې د ثبت شويو غوښتنلیکونو شمېر ۴ سلنه کم شوې، خو د هغو کسانو شمېر چې د وړو کښتیو له لارې دې هېواد ته رسېدلي، ۱۳ سلنه زیات شوی.
د شمېرو له مخې، تېر زیږدیز کال کې له ۱۰۰ زرو څخه ډېرو کسانو د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه ثبت کړي، چې له دې ډلې نږدې ۴۰ سلنه یې د وړو کښتیو له لارې بریټانیا ته تللي دي.
د راپورونو له مخې، د وړو کښتیو له لارې بریتانیا ته د داخلو شويو پناه غوښتونکو له ډلې ۱۹ سلنه د اریتریا اتباع دي. له دې وروسته افغانان د ۱۲ سلنې او ایرانیان د ۱۱ سلنې په کچه په دوهم او درېیم ځای کې راځي.
د برېټانیا د کورنیو چارو وزارت په وینا، د ټولو پناه غوښتونکو له ډلې شاوخوا ۵۸ سلنه رد شوي دي.