پاکستان د طالبانو له مخالفانو سره تر سقوط وروسته دورې په اړه مشورې کوي

د طالبانو ویاند حمد الله فطرت نن دوشنبه، د کپ پر ۱۱مه په اېکس کې لیکلي، چې د بریتانیا ځانګړی استازی د طالبانو او پاکستان جګړې په اړه وویل، چې «موږ حالات څارو او له دواړو خواوو سره په اړیکه کې یو».

هغه زیاته کړې،چې افغانستان او پاکستان دوه ګاونډي هیوادونه دی او ولسونه یې په یو او بل هیواد کې میشت دي او لندن د مذاکراتو له لارې د شته مسایلو د حل کولو ملاتړ کوي.

نوموړي زیاته کړې چې هیڅ هیواد له کډوالو څخه د فشار د وسیلې په ډول د کار اخیستلو ملاتړ نه کوي او هر هیواد د دې پرېکړې حق لري چې کوم کډوال په هیواد کې ومني او کوم کډوال په پوره درناوي سره خپل هیواد ته ستانه کړي.

د طالبانو د ریاست الوزرا دفتر رییس عبدالواسع ویلی، چې افغانستان او پاکستان له پخوا ښې اړیکې او همکارۍ سره لرلې او ددوی د مذاکراتو ټیم له دوی سره ناستې کړې، خو د هغوی د غیرمعقولو غوښتنو له امله هم مذاکرات بې پایلې وو او هم یې جنګ غوره کړ چې عواقب به یې ښه نه وي.

عبدالواسع ویلي:« غوره ده چې مسایل او ستونزې د خبرو له لارې حل شي او له همدې امله موږ تل د دوستو هیوادونو د منځګړتوب او مذاکراتو ملاتړ کړی، خو دا اوس په پاکستاني لوري پورې اړه لري چې مذاکراتو او که جنګ ته لومړیتوب ورکوي.»

نوموړي زیاته کړې، چې د پاکستان حکومتي مسوولین د خپلو داخلي ستونزو د حلولو پرځای په مکرر ډول افغانانو ته ستونزې جوړوي.

په یو شمیر ولایتونو کې د بیو د کنټرول او احتکار د مخنیوي کمېسونونو له لوري د غوړیو او اوړو د بیو د لوړوالي له امله یو شمیر دوکانونه تړل شوي هم دي.

د کابل ښار یو اوسېدونکي وویل، چې اوړه او غوړي له ایران څخه نه راځي خو ځینو سوداګرو په غیرقانوني توګه بیې لوړې کړې دي او دوی له ځايي مسوولینو غواړي، چې په بازارونو کې د توکو بیې کنټرول کړي.

د طالبانو د غزني ښاروالي ویاند د یو شمېر توکو د بیو د لوړېدو علت د ایران روانه جګړه یادوي چې له امله یې د توکو واردات او بیې اغیزمن شوي دي.

عبدالولي جلالزي ویلي، چې نن یې په غزني ښار کې له ټاکلي نرخنامې څخه د توکو د ګران پلورنې له امله ۸۰۰ هټۍ تړلې دي.

په همدې حال کې د طالبانو د کندهار ښاروالۍ هم په بازارونو کې د احتکار د مخنیوي لپار کمېسیونونه پلټنې پیلوي.

په ورته وخت کې د طالبانو د فراه ښاروالۍ هم په بازارونو کې د احتکار له امله ۱۰ هټۍ تړلې دي.

یو شمیر افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې له ایران څخه د یو شمیر خوراکي توکو په وارداتو په هېواد کې د خوراکي توکو بیې کنټرول وې خو ددې لارې په بندېدو سره په بازارونو کې د توکو کمښت ددې لامل کېږي، چې بیې لوړې شي.

دوی همدراز زیاتوي، چې که بدیلي لارې چارې ولټول شي نو د توکو بیې ورسره کنټرول کېدلی شي.

دوی د ډالرو پر وړاندې د افغانۍ ثبات ته هم اندېښمن دي او وايي، چې که په دې اړه اقدامات ونه شي نو په راتلونکو ورځو کې به افغانۍ نور هم خپل ارزښت له لاسه ورکړي.

د راپورونو پر بنسټ نن د کابل په بازارونو کې یو امریکايي ډالر ۶۶ افغانۍ بدلېده.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن دوشنبه د کب پر پر ۱۱مه د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په دې خبرو کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي او د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د وروستیو پرمختګونو او په سیمه کې د روانو حالاتو په اړه سره وغږېدل.

د طالبانو په اعلامیه کې راغلي، چې عراقچي د متقي د خواخوږۍ او دریځ د څرګندولو په ستایلو سره، د روان برید او د ایران د متقابلو اقداماتو په اړه د خپل هیواد نظرونه او ارزونه تشریح کړل.

یاد سازمان د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، یوازې په تېرو دوو ورځو کې د افغان رسنیزې کورنۍ دوه غړي په پاکستان کې نیول شوي او ټاکل شوې چې په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړای شي.

د یاد سازمان په وینا؛ د امنیتي ملاحظاتو له امله د دغه کسانو هویت نه افشا کېږي، خو شته شواهد ښيي چې دغه ډول چلند د بیان ازادۍ او د رسنیو خپلواکۍ پر وړاندې د دوامداره فشار څرګندونه ده.

امسو د افغان خبریالانو او د هغوی د کورنیو پر وړاندې هر ډول ځورونه، نیونه او جبري ستنونه غندلې او ټینګار یې کړی، جبري ستنونه په داسې حال کې چې یاد کسان له جدي امنیتي ګواښونو سره مخ دي؛ د نړۍوالو بشري حقونو او د کډوالو د خوندیتوب له اصولو ښکاره سرغړونه ده.

یاد سازمان د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو په ځانګړې توګه د خبریالانو او د رسنیو د کارکوونکو خوندیتوب په برخه کې خپل نړۍوال مسوولیتونه ادا کړي او د نیول شویو کسانو د جبري لېږد بهیر ژر تر ژره ودروي.

امسو دارنګه له نړۍوالې ټولنې، د بشري حقونو له بنسټونو او د رسنیو له ملاتړو سازمانونو غوښتنه کړې، چې د افغان خبریالانو د خوندیتوب لپاره بېړني او عملي ګامونه پورته کړي او د هغوی د بیا مېشتېدو او قانوني ملاتړ زمینه برابره کړي.

د امسو په وینا؛ د بیان ازادي د هرې ازادې ټولنې بنسټ دی او پر خبریالانو فشار، نیونه او جبري ستنونه نه یوازې د افرادو پر ژوند برید دی؛ بلکې د حقیقت او معلوماتو پر وړاندې هم جدي ګواښ بلل کېږي.

د یاد بنسټ په وینا؛ دغه کمپاین د فاریاب په پښتون‌کوټ، قیصار، المار، میمنه، شیرین‌تګاب او دولت‌اباد ولسوالیو او د بادغیس په بالامرغاب او غورماچ ولسوالیو کې عملي کېږي.

لاتر اوسه دا نه‌ده روښانه شوې، چې په دغه دوو ولایتونو کې به څومره ماشومان واکسین شي. ورته مهال د روغتیا نړۍوال سازمان د روان کال د لړم میاشتې په راپور کې ویلي، سره له دې چې په افغانستان کې د پولیو پېښې کمې شوې؛ خو له ډيورنډ کرښې سره نږدې په سویلي سیمو کې د یاد ویروس د لېږد ګواښ لاهم لوړ دی.

د راپورونو له مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې د پولیو ۹ مثبتې پېښې ثبت شوې دي. افغانستان او پاکستان لاهم د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي، چې په‌کې د ماشومانو د ګوزڼ ناروغۍ پېښې راپور کېږي.