د اتلانتیک شورا لوړپوړی څېړونکی مایکل کوګلمن وايي، د ایران د جګړې له پیلېدو سره په منځني ختیځ کې د نښتو پراخېدل د اسلاماباد او طالبانو په تاوان تمامېدای شي، د هغوی اختلافات نور هم ژور کولی شي او د سیمې ثبات ته پراخ ګواښونه پېښوي.
کوګلمن د دوشنبې په ورځ په فارن پالیسي مجله کې لیکلي، چې پاکستان خپله ډېره برخه تېل او ګاز له منځني ختیځ څخه واردوي او سربېره پر دې، تر ۵ میلیونه ډېر وګړي یې د فارس خلیج په هېوادونو کې ژوند کوي.پر ایران د امریکا او اسراییل د برید په لومړۍ ورځ، متحده عربي امارات هم د ایراني ځواکونو د توغندیزو بریدونو هدف وګرځول شو چې د راپورونو لهمخې، په هغه ورځ یو پاکستانی وګړی ووژل شو.کوګلمن باور لري، چې په ایران کې لا ډېره بېثباتي کولای شي د پاکستان پولې ته د ډېرو کډوالو د ورتګ لامل شي. همدارنګه، د پاکستان د بلوچستان ایالت ته د ناامنیو د سرایت احتمال هم شته چې دا وضعیت د بلوچستان د ازادۍ پوځ د پیاوړتیا لامل کېدای شي. دا په داسې حال کې ده، چې دې ډلې په وروستیو میاشتو کې په دغه ایالت کې د پاکستان د امنیتي ځواکونو پر ضد پراخ خونړي بریدونه کړې دي.دا امریکایی کارپوه وايي، چې په منځني ختیځ کې ناامنۍ د طالبانو په تاوان هم دي، ځکه چې د دې ډلې سیمهییز متحدین یې د ایران په مسلې بوخت کړي دي. په داسې حال کې چې پاکستان د پنځمې پرلهپسې ورځې لپاره د طالبانو د ادارې نظامي او ملکي تاسیسات بمبار کړي، دا احتمال کم دی چې سعودي عربستان او قطر پر اسلاماباد د جګړې د درولو لپاره فشار راوړي.کوګلمن زیاتوي، چې قطر او ترکیې په تېرو میاشتو کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ منځګړیتوب وکړ، خو اوس دا هېوادونه پر ایران د امریکا او اسراییل د برید د پایلو په مدیریت بوخت دي. تهران د دې لپاره چې پر امریکا فشار زیات کړي، د قطر او سعودي عربستان په څېر د خلیج د شتمنو هېوادونو پر خاورې یې بریدونه کړي دي.که څه هم طالبانو د پاکستان پر وړاندې تند سیاسي دریځ نیولی او له دې هېواد سره د جګړې د دوام خبرې کوي، خو د دې امریکایي کارپوه په وینا، دغه ډله بشپړه جګړه نه غواړي او لېواله ده چې د خلیج د هغو بانفوذه هېوادونو په منځګړیتوب چې له پاکستان او طالبانو سره نږدې اړیکې لري، دغې شخړې ته د پای ټکی کېږدي. خو د هغه په وینا: «سعودیان او قطریان به یقینا په راتلونکو اوونیو کې د منځګړي د رول لوبولو توان او ظرفیت ونهلري».
په یو شمیر ولایتونو کې د بیو د کنټرول او احتکار د مخنیوي کمېسونونو له لوري د غوړیو او اوړو د بیو د لوړوالي له امله یو شمیر دوکانونه تړل شوي هم دي.
د کابل ښار یو اوسېدونکي وویل، چې اوړه او غوړي له ایران څخه نه راځي خو ځینو سوداګرو په غیرقانوني توګه بیې لوړې کړې دي او دوی له ځايي مسوولینو غواړي، چې په بازارونو کې د توکو بیې کنټرول کړي.
د طالبانو د غزني ښاروالي ویاند د یو شمېر توکو د بیو د لوړېدو علت د ایران روانه جګړه یادوي چې له امله یې د توکو واردات او بیې اغیزمن شوي دي.
عبدالولي جلالزي ویلي، چې نن یې په غزني ښار کې له ټاکلي نرخنامې څخه د توکو د ګران پلورنې له امله ۸۰۰ هټۍ تړلې دي.
په همدې حال کې د طالبانو د کندهار ښاروالۍ هم په بازارونو کې د احتکار د مخنیوي لپار کمېسیونونه پلټنې پیلوي.
په ورته وخت کې د طالبانو د فراه ښاروالۍ هم په بازارونو کې د احتکار له امله ۱۰ هټۍ تړلې دي.
یو شمیر افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې له ایران څخه د یو شمیر خوراکي توکو په وارداتو په هېواد کې د خوراکي توکو بیې کنټرول وې خو ددې لارې په بندېدو سره په بازارونو کې د توکو کمښت ددې لامل کېږي، چې بیې لوړې شي.
دوی همدراز زیاتوي، چې که بدیلي لارې چارې ولټول شي نو د توکو بیې ورسره کنټرول کېدلی شي.
دوی د ډالرو پر وړاندې د افغانۍ ثبات ته هم اندېښمن دي او وايي، چې که په دې اړه اقدامات ونه شي نو په راتلونکو ورځو کې به افغانۍ نور هم خپل ارزښت له لاسه ورکړي.
د راپورونو پر بنسټ نن د کابل په بازارونو کې یو امریکايي ډالر ۶۶ افغانۍ بدلېده.