په کانګو کې د ځمکې ښویېدنې له امله له ۲۰۰ څخه ډېر کسان وژل شوي
د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت د کانونو وزارت د چهارشنبې په ورځ ویلي، چې د دغه هېواد په ختیځ کې د روبایا سیمې د کولتان په کان کې د ځمکې ښویېدنې له امله له ۲۰۰ څخه ډېر کسان مړه شوي دي.
د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت د کانونو وزارت د چهارشنبې په ورځ ویلي، چې د دغه هېواد په ختیځ کې د روبایا سیمې د کولتان په کان کې د ځمکې ښویېدنې له امله له ۲۰۰ څخه ډېر کسان مړه شوي دي.
د کانګو د کانونو وزارت همداراز زیاته کړې، چې په قربانیانو کې شاوخوا ۷۰ ماشومان هم شامل دي چې ډېری ټپیان د ګوما ښار روغتیايي مرکزونو ته لېږدول شوي دي.
د راپورونو لهمخې، روبایا د نړۍ شاوخوا ۱۵ سلنه کولتان تولیدوي چې وروسته په ټنټالم بدلېږي. ټنټالم د تودوخې پر وړاندې مقاومت لرونکی فلز دی، چې د ګرځنده ټلیفونونو، کمپیوټرونو، فضايي بېړیو د پرزو او د ګازو توربینونو په جوړولو کې ورته ډېره اړتیا لیدل کېږي.
د برېتانیا کورنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې د افغانستان، کامرون، میانمار او سوډان اوسېدونکو ته د تحصیلي ویزې بهیر دروي. دغه وزارت همداراز ویلي، له دې سربېره افغانانو ته د کاري ویزې بهیر هم بندوي.
د برېتانیا د کورنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې تر دې وروسته په دغه هېواد کې کډوالي هم لنډمهالې ده او په هرو ۳۰ میاشتو کې به د کډوالو وضعیت وارزول شي.
د دغه هېواد د کورنیو چارو وزیرې شبانه محمود د لنډمهالې کډوالۍ وضعیت په اعلانولو سره ویلي، تر دې وروسته بالغ کسان به په لنډ مهالي توګه د کډوال په توګه ومنل شي او تر ۳۰ میاشتو وروسته به یې وضعیت بیا له سره وارزول شي او که هېوادونه یې خوندي وګڼل شي، نو باید بېرته خپل هېواد ته ستانه شي.
د نوموړې په وینا، هغه کډوال چې لا هم په خپلو هېوادونو کې له ګواښ سره مخ دي ملاتړ ته به یې دوام ورکړل شي، خو هغه کسان چې هېوادونه یې خوندي شوي او نور محافظت ته اړتیا نهلري، نو تمه ترې کېږي چې بېرته خپلو هېوادونو ته ستانه شي.
دغه پالیسي د ډنمارک له تجربې څخه په الهام اخیستنې جوړ شوی چې په تېره یوه لسیزه کې یې د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه ۹۰ سلنه کم شوي دي.
د کډوالو او پناه غوښتونکو په تړاو د برېتانیا په نوې پالیسۍ کې یو کس ته تر ۲۰ کلونو پورې د دایمي استوګنې حق نهورکول کېږي او همداراز د اوس لپاره د کورنیو د یو ځای کېدو بهیر هم ځنډول شوی دی.
د دغې پالیسۍ لهمخې، برېتانیا ماهرو کسانو ته په برېتانوي ټولنه کې د ادغام زمینه برابروي او بېسرپرسته ماشومان به یوازې د ۵ کلونو لپاره د اوسېدو اجازه ولري.
د برېتانیا د کورنیو چارو وزیرې شبانه محمود ویلي: «دا هېواد به تل د هغو کسانو لپاره امن ځای وي چې له جګړې او ځورونې تښتي. خو موږ باید ډاډ ترلاسه کړو چې زموږ د پناه غوښتنې سیستم داسې انګېزې نهرامنځته کوي چې خلک خطرناکو سفرونو ته وهڅوي او د انسانانو د قاچاق وړونکو جېبونه ډک کړي».
د هغې په وینا، کله چې د یوه کډوال هېواد خوندي شي نو یاد کډوال باید بېرته خپل هېواد ته ستون شي.
کابل کې د ترکیې شارژدافیر سادین اییلدیز وايي، د چاپېریال ساتنې برخه کې نړۍوال د افغانستان پوروړي دي، ځکه افغانستان د اقلیمي بدلون له ناوړه اغېزو څخه ډېر زیانمن دی. دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د چاپېریال ساتنې اړوندې نړۍوالې پروژې په ټپه درېدلي دي.
په کابل کې د ترکیې شارژدافیر د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۱مه) د طالبانو د چاپېریال ساتنې ملي ادارې له رييس مطیعالحق خالص سره په کتنه کې زیاته کړه: «اقلیمي بدلون یوه نړۍواله موضوع ده چې په رامنځته کېدو کې یې ډېر رول پرمختللي هېوادونه لري او هغوی باید خپل مسوولیتونه په سمه توګه ترسره کړي».
د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د خبرپاڼې لهمخې، د دغې ادارې رييس په دې کتنه کې د افغانانو د ظرفیت لوړونې، نړۍوالو چاپېریالي پروژو کې د افغانستان د ونډې، له اقلیمي بدلون سره د سازښت او مبارزې، د ځنګلونو او او وحشي ژوو د ساتنې په برخو کې د همکاریو غوښتنه وکړه.
مطیعالحق خالص همداراز له ترکیې وغوښتل چې په نړۍوالو چاپېریالي کنفرانسونو او همداراز په سیمهییزو غونډو کې د افغان پلاوي ګډون لپاره زمینه برابره کړي او همداراز یې د یاد هېواد له شارژدافیر څخه غوښتنه وکړه: «په ترکیه کې د (COP-31) نړۍوال کنفرانس کې د افغانانو لپاره د ګډون زمینه مساعده کړي، څو وکولی شو خپلې چاپېریالي ستونزې تر نړۍوالو ورسوو او په دې برخه کې لازم اقدامات ترسره شي».
نوموړي همداراز څرګنده کړه، چاپېریالي مسایل باید سیاسي نهشي، ځکه ولسونه ترې زیانمن کیږي او په وینا یې، دا بشري موضوعات دي او باید له سياست څخه جلا شي.
په کابل کې د روسیې سفارت وايي، چې پاول دمچنکو هغه روسي وګړی چې په افغانستان کې د طالبانو لهخوا نیول شوی و، خوشې شوی دی. د روسیې د دولتي خبري اژانس «ټاس» په حواله، دمچنکو په ننګرهار کې د جاسوسۍ په تور نیول شوی و او بیا کابل ته لېږدول شوی و.
طالب چارواکو لا تر اوسه په دې اړه په رسمي ډول څه نهدي ویلي او همداراز د دغه روسي د نیول کېدو د کره نېټې په تړاو هم څه نهدي ویل شوي.
د دمچنکو پورې اړوند د یوټیوب په پاڼه کې د مزارشریف، کندهار او کابل ښارونو ته د هغه د سفر ویډیوګانې لیدل کېږي چې ټولې د روان کال د سلواغې په میاشت کې خپرې شوې دي. داسې ښکاري چې نوموړی له یوې میاشتې څخه لږه موده د طالبانو په بند کې و.
پېژندل شوي روسي شنونکي اندري سرینکوف پر خپل ټېلګرام چینل لیکلي، چې یوټیوبر پاول دمچنکو ۴۰ کلن دی او د طالبانو د استخباراتو لهخوا نیول شوی و.
د هند دفاع وزیر راجنات سینګ وايي، د پاکستان پر ضد د هند «سندور» عملیات لا هم نهدي درول شوي او همداراز یې پاکستان ته خبرداری ورکړی، که دغه هېواد د هند پر وړاندې له خپلو ناسمو چلندونو لاس وانخلي، دا ځل به داسې ځواب ورکړي چې نړۍ به یې ننداره کوي.
راجنات سېنګ د پاکستان پر ضد د «سندور» په نوم تېرو عملیاتو ته په اشارې ویلي: «دا ځل به [پاکستان ته] داسې ځواب ورکړو چې نړۍ به یې ننداره وکړي». هغه په خپله وینا کې همداراز په ډاګه ویلي: «دا ځل به هېڅ ډول بښنه ونهشي».
هند د روان کال د غويي میاشتې په ۱۷مه د هند تر کنټرول لاندې د کشمیر په پهلګام کې له یوه برید چې پهکې ۲۶ سیلانیان ووژل شول د پاکستان پر ضد د «سندور» په نوم عملیات پیل کړل او یاده جګړه بیا د امریکا په مداخلې سره پای ته ورسېده.
پاکستان بیا تر اوسه د نوموړي د دغو څرګندونو په اړه غبرګون نه دی ښودلی.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د فرهنګ او هنر مرستیال عتیقالله عزیزي وايي، په دې روژې میاشت کې پر ایران بریدونه او پر افغانستان یرغل دا ښيي، چې [امریکا او پاکستان] په سیمه کې د شر او ستونزو د راپورته کولو په برخو کې سره همغږي دي.
عتیقالله عزیزي د کابلټایمز ورځپاڼې د خپرونو او فعالیت د ۶۴مې کالیزې په مناسبت جوړو شویو مراسمو کې وویل: «نن شاهدان یو چې په دې روژه کې پر ایران هم بریدونه وشول، نو دوی [پاکستان] هم زموږ پر هېواد یرغل وکړ. له دې دا معلومېږي چې دوی همغږي سره لري او دوی غواړي په سیمه کې فساد، شر او ستونزې جوړې کړي».
عزیزي زیاته کړه، پاکستان په افغانستان کې راغلی «امن، ثبات او پرمختګ» نهشي زغملی او دغه هېواد د افغانستان له ثبات او پرمختیا سره دوښمني لري.
هغه ویلی: «د دوی [پاکستان] دا فکر وو، چې موجوده نظام به د نورو نظامونو په څېر څه ورته ونهوايي او پرې ب سترګې پټې کړي، خو دوی په ډيورند کرښه او له کرښې ها خوا هم بېساری او تاریخي ځواب ورکړ».
په دې مراسمو کې د یاد وزارت د نشراتو مرستیال مهاجر فراهي وویل، دوی به د هر ډول یرغل پر وړاندې بېځوابه پاتې نهشي.
د یادونې وړ ده، چې د کابل ټایمز ورځپاڼه چې په انګلیسي ژبه خپرېږي، د ۱۳۴۰ لمریز کال د کب په ۸مه (۲۷ فبروري ۱۹۶۲م) د ظاهر شاه د سلطنت او د داوود خان د صدارت پر مهال د صباحالدین تر ریاست لاندې تأسیس شوه، چې په لومړیو کې په اونۍ کې دوه یا درې ځله خپرېده، خو شاوخوا دوه کاله وروسته یې خپل فعالیت د ورځپاڼې په نوم پیل کړ او تر نن ورځې خپریږي.