د افغان ښځو د همت غورځنګ: نړۍواله ټولنه دې د افغان ښځو وضعیت جدي ونیسي

د طالبانو دغه وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و. یاد وزارت تېره اونۍ په خپل اوونیز راپور کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ۱۶ کوډګرو له نیولو خبر ورکړی و.

د دغه وزارت له‌خوا په خپور شوي راپور کې راغلي، تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۱۲۷ قضیې هم حل کړې چې په‌کې د ظلم، جبري نکاح، په بدو کې د نجونو د ورکړې، مهر، میراث او طلاق اړوند قضیې شاملې دي. دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې په تېره یوه اونۍ کې یې له سوداګرو سره د بیو د کنټرول، د احتکار او بې‌کیفیته توکو د واردولو د مخنیوي په اړه هم ۱۹۰ اصلاحي ناستې لرلې.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې پر ډیورنډ کرښه تر نښتو وروسته پاکستان د بې‌اسناده افغان کډوالو د نیولو لړۍ چټکه کړې او د لارو د بندېدو له امله سلګونه کسان د دوی په لنډمهالي پنډغالو او بندخونو کې پاتې دي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نه‌شي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.

په همدې ورځ ډیورنډ کرښې ته څېرمه ننګرهار کې د نښتو او په پکتیا او کندهار کې هم د پاکستان د هوايي بریدونو راپورونه ورکړل شوي دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ وویل، چې د جګړو له پیل راهیسې ۴۸۱ د طالبانو غړي وژل شوي، ۶۹۶ ټپیان شوي او ۲۲۶ د طالبانو پوستې ویجاړې شوې دي.

د ناروې د کډوالو شورا اعلان وکړ، د پاکستان له‌خوا توغول شوی توغندی په کونړ کې د کډوالو پر یوه پنډغالي لګېدلی چې شاوخوا درې کسان یې وژلي او اووه نور یې ټپیان کړي دي.

په ډیپلوماټیکو پرمختګونو کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په کابل کې د چین له سفیر سره د امنیتي وضعیت او له پاکستان سره د شخړې په اړه خبرې وکړې. همدارنګه مسکو له دواړو خواوو وغوښتل، چې روان کړکېچ د خبرو له لارې حل کړي.

په ورته وخت کې برېتانیا یو ځل بیا له خپلو وګړو وغوښتل، چې افغانستان ته له سفر کولو ډډه وکړي. د طالبانو دفاع وزارت اعلان وکړ، چې دوی د «پاکستان وسلې غنیمت» کړې او رسنیو ته یې نندارې ته وړاندې کړې.

له بلې خوا د پاکستان د لومړي وزیر سلاکار رانا ثناء الله وویل، چې له افغانستان نه د وسله‌والو د داخلېدو د مخنیوي لپاره د حایل سیمې جوړول اړین دي او دا د پاکستان د حکومت پالیسي ده؛ خو طالبانو له یادې طرحې سره مخالفت کړی دی.

د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر په وزیرستان کې د پوځ له مرکزي دفتر څخه د لیدنې پرمهال د جګړې پر دوام ټینګار وکړ او ویې ویل، تر هغه چې افغان طالبان د وسله‌والو ډلو ملاتړ ونه دروي؛ سوله به ټینګه نه‌شي.

په ورته وخت کې ملګرو ملتونو اعلان وکړ، چې یوازې په تېره اونۍ کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو له امله په افغانستان کې لږترلږه ۶۶زره کسان بې‌ځایه شوي دي.

وروسته له هغه چې په افغانستان کې طالبانو ته نږدې یوشمېر عالمانو په وروستیو ورځو کې د پاکستاني پوځ پر وړاندې د جهاد فتوا ورکړه، پاکستان کې هم ورته غبرګون ښودلی دی.

د دغه فتواګانو په ځواب کې د پاکستان د علماوو شورا مشر مولانا طاهر محمود اشرفي اعلان وکړ، چې د «افغانستان په ډیورنډ سیمو» کې د پاکستاني ځواکونو او طالبانو ترمنځ روانه جګړه جهاد دی.

هغه له یوشمېر پاکستاني عالمانو سره په ګډه خبري غونډه کې ټینګار وکړ، چې پاکستاني ځواکونه له «ترهګرو» سره جګړه کوي او د پاکستان دیني عالمان او خلک د دغه هېواد د پوځ له عملیاتو ملاتړ کوي.

په دې لیکلو باندې په خواله رسنیو کې پراخې نیوکې او بحثونه شوې دي. د خواله رسنیو کاروونکو په دې متن کې یوې نیمګړې جملې د «را» کلمې دوه ځله په یوه جمله کې لیکل او د علي خامنه‌يي د لقب «ایت‌الله» غلط لیکل په ګوته کړي دي.

افغان لیکوال یونس نګاه په طنزیه ژبه لیکلي، چې دغه تسلیت لیک د املایي او دستوري تېروتنو ډک دی او د مبهمو نښو له امله هم ګډوډي رامنځته کوي او هم د خندا وړ تعبیرونه پیدا کولای شي.

د خواله رسنیو یوه کاروونکي امرالله نعمتي دا متن کمزوری بللی او د دې ابتدایي کیفیت ته یې اشاره کړې ده.
یو بل کاروونکي چې اخګر نومېږي د «عرض می‌دارم» د ډېر تکرار په تړاو نیوکه کړې او د ذبیح‌الله په نوم یو بل کس ویلي، چې متن هم د املایي او هم د انشاء له نظره نادرست دی او اصلاح ته اړتیا لري.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت ویاند حکمت‌الله اصفي وايي، چې د افغانستان فضا د کورنیو او بهرنیو الوتنو لپاره په بشپړه توګه خوندي ده او ټول کورني او نړۍوال هوايي شرکتونه کولای شي په ډادمنه توګه د افغانستان له فضا څخه استفاده وکړي.

حکمت‌الله اصفي زیاده کړې:«د افغانستان پر فضا د عبوري الوتونو شمېر وخت ناوخت د بدلون په حالت کې وي، کله زیاتې او کله کمې وي. اوس مهال د عبوري الوتنو په شمېر کې زیاتوالی راغلی دی. ټولو هوايي شرکتونو ته ډاډ ورکوو چې کولای شي د افغانستان فضا انتخاب کړي».

د طالبانو د یاد وزارت ویاند ویلي، چې د افغانستان په ټولو هوايي ډګرونو کې خدمات فعال دي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې د تیرې پنجشنبې ورځې راهیسې پاکستان د افغانستان د پلازمینې په ګډون په کندهار، خوست، ننګرهار او نورو ولایتونو کې څو ځله هوايي بریدونه کړي دي او یو شمېر سرچینو ویلي، چې د پاکستان د یادو بریدونو له امله د کندهار او کابل په هوايي ډګرونو کې د ځینو الوتنو په مهال وېش کې بدلون هم راغلی دی.