خوشحال خان کاکړ: د پاکستان د ناسمو سیاستونو له امله د ترهګرۍ او جګړې لمن پراخه شوې
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر او د پاکستان د پارلمان غړي خوشحال خان کاکړ د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو کړکېچونو په اړه ویلي، پاکستان ته د ترهګرۍ د راتګ یو مهم لامل دا دی چې د دغه هېواد حکومت شاوخوا پنځوس کاله د افغانستان په چارو کې لاسوهنه کړې ده.
هغه وویل، د امریکا د جګړې پرمهال هم ډېری کسان په جګړه کې ښکېل وو پرته له دې چې فکر وکړي د دغه جګړې لمن به یوه ورځ خپله دوی ته هم وغځېږي. کاکړ ټینګار وکړ، چې د ترهګرۍ په اړه د پاکستان سیاست پخوا هم ناسم و او اوس هم ناسم دی.
د هغه په وینا؛ پاکستان باید له خپلو ګاونډیو هېوادونو په ځانګړي ډول له افغانستان سره د دوستانه اړیکو پر بنسټ سیاست پر مخ یوسي. هغه زیاته کړې، چې پاکستان باید د جمهوري نظامونو ملاتړ وکړي او کله چې په یوه هېواد کې حکومت ړنګېږي؛ نو باید په چارو کې یې لاسوهنه ونهکړي.
د کاکړ په وینا؛ کله چې په ۲۰۲۱کال کې طالبان واک ته ورسېدل، دوی د پاکستان حکومت ته ویلي وو چې د جمهوري نظام له ړنګېدو خوشحالي څرګنده نهکړي او د جمهوریت ملاتړ وکړي. نوموړي د اوسني کړکېچ په اړه هم وویل، چې دواړه لوري باید د تاوتریخوالي د کمښت لپاره هڅه وکړي او د دوستانه فضا رامنځته کولو پر لور ګامونه واخلي.
د هغه په خبره؛ پاکستان ډېر ځله د خپلو ګټو تر څنګ د نورو هېوادونو د ګټو لپاره جګړې کړې دي. کاکړ ادعا وکړه، چې پاکستان غواړي د بګرام هوايي اډې د سپارلو لپاره امریکا ته زمینه برابره کړي.
هغه ټینګار وکړ، چې باید له تېر څخه درس واخیستل شي؛ ځکه د امریکا په ګټه جګړې د پاکستان روان وضعیت نور هم کړکېچن کړی دی. د هغه په وینا؛ د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اوسنیو ستونزو اصلي لامل د پاکستان هغه ناسم سیاستونه دي، چې د بهرنیو ګټو پر بنسټ جوړ شوي دي. کاکړ خبرداری ورکړی، که دغه سیاستونه دوام وکړي؛ نو د جګړې لمنه به نوره هم پراخه شي او پاکستان به کله هم دایمي امن ونه ویني.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
