د اماراتو دفاع وزارت: د ایران په بریدونو کې ځینې افغانان هم ټپیان شوي

د اسلامي وحدت ګوند مشر، محمد محقق، د جمعې په ورځ په یوه پیغام کې وویل چې د دې شورا یو پلاوی د ایران سفارت ته تللی او د ایران له دولت او ولس سره یې خپله خواخوږي شریکه کړې ده.

د خپرو شویو انځورونو له مخې، د عبدالرشید دوستم زوی، باتور دوستم، او همداراز محمد انور چې د افغانستان د پخواني حکومت د عدلیې وزیر و، هم په دې مراسمو کې ګډون درلود.

په خپرو شویو انځورونو کې ښکاري چې دغو کسانو د ایران په سفارت کې د علي خامنه‌يي د یاد دفتر هم لاسلیک کړی دی.

د طالبانو د دفاع وزارت د معلوماتو له مخې، په دغو بریدونو کې ۱۴ پوستې او درې قرارګاوې ویجاړې شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو ویلي د دې ډلې د پوځ مرستیال مالي خان صدیقي په سویل ختیځ زون کې د ډیورنډ کرښې څخه لیدنه کړې ده.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې ویلي چې اسراییل د جنوبي لبنان او د بیروت ځینو برخو لپاره د پراخې کچې د ایستلو امرونه ورکړي دي. دا کار د ایران له ملاتړ لرونکې لبناني ډلې حزب الله سره د جګړې له زیاتېدو وروسته شوی، ځکه چې د متحده ایالاتو او اسراییل هوايي بریدونه پر ایران د فبرورۍ له ۲۸مې پیل شوي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د بیړنیو چارو او پروګرامونو د ملاتړ مشر ایاکي ایتو، د جنیوا په یوه خبري غونډه کې وویل: «ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د منځني ختیځ زیاتېدونکی کړکېچ د ستر بشري بیړني حالت په توګه اعلان کړی، چې په سیمه او حتا تر سویلي اسیا پورې سمدستي غبرګون ته اړتیا لري."

هغه زیاته کړه چې تر اوسه د بې ځایه شویو کسانو شمېر ښايي تر اعلان شویو شمېرو نه هم زیات وي.

هغه وویل چې د جګړې په لومړیو ورځو کې شاوخوا ۱۰۰ زره کسان د ایران دننه هم بې ځایه شوي دي او د ملګرو ملتونو کارکوونکي هلته هره ورځ د هغو ایرانیانو سلګونه تماسونه ترلاسه کوي چې د مرستې غوښتنه کوي.

جورجټ ګانیون، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت (یوناما) سرپرسته ده، وایي د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونه هڅه کوي هغه مرستې چمتو کړي چې ښایي له ایران څخه افغانستان ته د راستنېدونکو کډوالو لپاره اړینې وي.

هغې زیاته کړه، چې د د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري او د کډوالۍ نړیوال سازمان په څېر بنسټونه د افغانستان او ایران پر پوله او همدارنګه د هېواد دننه په کوربه ټولنو کې د مرستو د وړاندې کولو لپاره چمتووالی نیسي.

د نوموړې په وینا، د دې وضعیت اداره کول به اسانه نه وي، ځکه په تېر شاوخوا یو نیم کال کې له ایران او پاکستان څخه تر څلور میلیونو ډېر افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د یوناما سرپرستې همداراز د افغانستان او پاکستان ترمنځ وروستیو نښتو ته اشاره وکړه او ویې ویل چې دغو نښتو د ملکي وګړو تلفات زیات کړي او د بشري مرستو د لېږد بهیر یې هم له خنډونو سره مخ کړی دی.

د هغې په خبره، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د لارو بند پاتې کېدل چې د تېر اکتوبر میاشتې راهیسې دوام لري، د پولې دواړو غاړو خلکو ته انساني او اقتصادي ستونزې رامنځته کړې دي.

هغې د بشري مرستو لپاره د مالي سرچینو له شدید کمښت څخه هم اندېښنه څرګنده کړه او زیاته یې کړه چې مرستندویه ادارو د ۲۰۲۶کال لپاره نږدې یو نیم تر دوو میلیارده ډالرو بودجه غوښتې ده، څو وکولای شي د افغانستان د نفوس نږدې نیمایي برخې ته مرستې ورسوي.

د هغې په وینا، د افغانستان د خلکو تر ټولو بیړنۍ اړتیاوې خوراکي توکي، سرپناه او روغتیايي خدمتونه دي، په ځانګړي ډول د ښځو او ماشومانو لپاره.

جورجټ ګانیون ټینګار وکړ چې ملګري ملتونه لا هم په افغانستان کې پر ښځو او نجونو د لګول شویو محدودیتونو د لرې کېدو غوښتنه کوي، ځکه د هغې په باور دا محدودیتونه د افغانستان او نړیوالې ټولنې ترمنځ د بشپړ تعامل پر وړاندې له مهمو خنډونو څخه دي او د هېواد پر اقتصادي او ټولنیز راتلونکې به پراخې اغېزې ولري.

پاکستاني او طالب ځواکونو په وروستیو کلونو کې تر ټولو سختې نښتې کړي.دا وضعیت په سیمه کې کړکېچ نور هم زیاتوي چې هممهاله د ایران پر ضد د امریکا او اسراییل بریدونه هم روان دي. ایران د افغانستان او پاکستان دواړو ګاونډی هېواد دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې هم ویلي چې په افغانستان او پاکستان کې وضعیت لا هم ترینګلی دی او د پولې په اوږدو کې جګړه روانه ده.

دغې ادارې زیاته کړې چې شاوخوا ۱۱۵ زره کسان په افغانستان کې او ۳زره کسان په پاکستان کې له خپلو کورونو تښتېدلي دي.

څو هېوادونو د اوربند لپاره د منځګړیتوب وړاندیز کړی، چې تر ټولو وروستی یې ترکیه وه. خو د ایران جګړې د خلیج د ډېرو هېوادونو پام بل لوري ته اړولی دی.