متقي د چین استازي ته: افغانستان د شخړو پر ځای د ستونزو سولهییز حل ته لومړیتوب ورکوي
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايي، ددې ډلې د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یوی شیایونگ د طالبانو او پاکستان ترمنځ د ستونزې پر ډيپلوماتیک اواري ټینګار کړی دی.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن یکشنبه، د کب پر ۱۷مه وویل، چې په دې لیدنه کې د افغانستان او چین ترمنځ د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا، د سیمې پر وروستیو تحولاتو او د پاکستان له لوري د افغانستان پر حاکمیت د نظامي تیري پر وروستي وضعیت خبرې وشوې.
د طالبانو په اعلامیه کې راغلي، چې امیرخان متقي د افغانستان پر ملي حاکمیت او ارضي تمامیت د پاکستان د وروستیو بریدونو په اړه د طالبانو دریځ شریک کړ او ټینګار یې وکړ، چې افغانستان د شخړو پر ځای د ستونزو سولهییز حل ته لومړیتوب ورکوي او هڅه کوي د کړکېچ سطحه لوړه نه شي خو د خپل وطن او خلکو دفاع خپل حق بولي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د چین د ځانګړي استازي له قوله ویلي، چې نوموړي ټینګار وکړ چې چین غواړي د افغانستان او پاکستان ترمنځ روانې ستونزې د خبرو او ډیپلوماسۍ له لارې حل شي او هڅه وشي د سیمې د ثبات لپاره د کړکېچ کچه لوړه نه شي.
یوی شیایونگ زیاته کړې، چې بیجنګ په دې اړه له پاکستاني لوري سره هم په تماس کې دی او کوښښ کوي د دواړو ګاونډیو هیوادونو تر منځ تاوتریخوالی راکم او یو له بل سره رغنده اړیکي ولري.
د چین له خوا دا هڅې په داسې حال کې پیل شوي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له تېرو ۲۴ ساعتونو راهیسې نښتې نه دي شوې.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
