ایران: افغانستان ته د اساسي توکو د انتقال لپاره نوی میکانیزم ثبت شوی

دغه ادارې نن شنبه، د کب پر ۱۶مه پر اېکس کې لیکلي، چې د غیرخوراکي توکو په بیو کې هم ۱،۲ سلنه لوړوالی ښکاري چې ۴،۰ سلنه د البسې شاخص، ۱،۸ سلنه د کور سامان شاخص او ۸،۴ سلنه د هوټل او رسټورانټ شاخص په بیو کې لوړوالی راغلی دی.

دوی زیاتوي، چې همدارنګه د ټکي په ټکي پړسوب له مخې د ۱۴۰۴ کال په سلواغه میاشت کې د تېر کال همدې میاشت په پرتله ۸،۵ سلنه لوړوالی ښکاري.

بل خوا د روان کال په سلواغه میاشت کې د امریکايي ډالرو پر وړاندې د افغانۍ ارزښت په منځنۍکچه ۶۴،۹ افغانۍ او په مرغومي میاشت کې۶۶،۳ افغانۍ و چې د مرغومي میاشتې په پرتله یې په ارزښت کې ۲،۱ سلنه لوړوالی راغلی دی.

د احصايې ادارې د معلوماتو له مخې که د افغانیو ارزښت د تېر کال له ورته دورې سره پرتله شي، نو ښکاري چې د امریکايي ډالرو پر وړاندې د افغانیو په ارزښت کې ۱۳،۱ سلنه لوړوالی راغلی دی.

په کابل کې د ایران سفارت نن شنبه، د کب پر ۱۶مه پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د ایران سفیر ډاډ ورکړی، چې د ایران حکومت په سرحدونو کې د وارداتو او صادراتو لپاره ځانګړي اسانتیاوې په پام کې نیولي دي.

رضا بیکدلي ټینکار کړی، چې د ایران استازي په خپل ټول ځواک سره د دواړو هیوادونو سوداګرو ته خدمت کوي.

له دې وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد هم ویلي، چې د خواف – هرات اوسپنې پټلۍ له لارې د سوداګریزو توکو انتقالات په عادي ډول روان دي او هېڅ ډول ځنډ پکې نه دی راغلی.

مجاهد له ملي سوداګرو غوښتي و، چې له کوم دلیل پرته د سوداګریزو توکو بیې لوړې نه کړي.

له دې وړاندې د کابل په ګډون یو شمیر ولایتونو کې د توکو احتکار له امله لسګونه دوکانونه تړل شوي دي.

د پاکستان حکومت د پټرول او ډېزل په بیو کې په هر لیټر کې څه باندې ۵۵ کلدارې زیاتوالی اعلان کړی او اوس په پاکستان کې د هر لیټر پټرول بیه ۳۲۱ کلدارې او ۱۷ پیسې او د یو لیټر ډیزل بیه ۳۳۵،۸۶ کلدارې ټاکل شوې ده.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي: «په سیمه کې د جګړې وضعیت دی، د تېلو بیې اسمان ته ختلي، لومړی وزیر په دې اړه ډېر اندېښمن دی او نن یې په خپله پر دې غونډه وکړه، څو وضعیت وڅېړي».

نوموړي ویلي، پاکستان هڅه کوي، چې له خپلو متحدینو سره په ګډه روان کړکېچ کم کړي، خو لا هم څرګنده نه‌ده، چې روان حالت به څومره وخت ونیسي.

له دې سره سم، د پاکستان د پټرولیم وزیر علي پرویز ملک وویل: «په دې کې شک نه‌شته چې موږ له غیر عادي حالاتو تېریږو، په ګاونډ کې بل شوی وضعیت ټوله سیمه متضرره کړې ده. موږ د حالاتو مطابق خپلې زېرمې زیاتې کړې دي او هڅه کوو چې د یوه دولت په توګه دا چاره په حکمت سره پر مخ یوسو».

نوموړي ویلي، چې د پاکستان حکومت د تېلو د بیو لوړولو پړېکړه د مجبوریت له‌مخې کړې او ژمنه یې وکړه، چې د وضعیت له ښه کېدو سره به بېرته د تېلو بیې راټیټې کړي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې کتنه کې دواړو خواوو د افغانستان او قرغزستان ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ پر پیاوړتیا، د صادراتو او وارداتو پر پراختیا او د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ خونو تر منځ د همکاریو پر زیاتوالي تفصیلي خبرې کړې دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې ویلي، چې هڅه کوي له قرغزستان سره د سوداګریزو اسانتیاوو په رامنځته کولو سره د افغاني محصولاتو لپاره نوي بازارونه ومومي او د سیمه‌ییز اتصال په برخه کې رغنده رول ولوبوي.

دا په داسې حال کې ده، چې له تېرو څو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګري په ټپه درېدلې او د طالبانو او پاکستان ترمنځ روانو شخړو ته په کتو ښکاري، چې ښايي د دواړو لورو ترمنځ د سوداګرۍ عادي کېدل ډېر وخت ونیسي.

په ورته مهال پر ایران د امریکا او اسراییل له بریدونو وروسته په افغانستان کې د خوراکي توکو بیې لوړې شوې دي.

له پاکستان سره د افغانستان د سوداګرۍ له بندېدو وروسته د افغانستان تکیه تر ډېره پر ایران او د منځنۍ اسیا پر هېوادونو ده.

د هغه په وینا؛ د تېرې ورځې په اوږدو کې ټولټال ۹۴ واګونونه سوداګریز توکي د هرات ولایت روزنک تم‌ځای ته رسېدلي دي. مجاهد زیاته کړې، تېره شپه هم یو بل رېل ګاډی له ایران نه روزنک تم‌ځای ته ورسېد چې په‌کې ۳۷ واګونونه ګاډر اوسپنه او ۹ واګونونه بوره شامله وه.

د هغه په خبره؛ په دغه بار کې خوراکي، ودانیز او سون توکي شامل دي. هغه وایي، د ایران د اوسپنې پټلۍ د مسوولینو د معلوماتو له مخې؛ دا مهال د ایران په خاوره کې سلګونه واګونونه نور هم افغانستان ته پر لاره دي او تمه کېږي، چې په عادي ډول به هېواد ته وارد شي.

هغه له سوداګرو غوښتي، چې د روانو حالاتو له امله د توکو بیې لوړې نه‌کړي او د بازار ثبات وساتي. دا په داسې حال کې ده، چې ایران څو ورځې وړاندې اعلان کړی و د روانې جګړې له امله به خپل صادرات په لنډمهالي ډول وځنډوي.