د طالبانو د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزارت وایي، د دغه وزارت وزیر عبداللطیف منصور په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ وجهي صندوق له استازي تاج الدین اویوواله سره لیدلي او د بشري مرستو د پراختیا په اړه یې خبرې اترې کړې دي.
یاد وزارت نن دوشنبه د کب پر ۱۸مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې په دې لیدنه کې په افغانستان کې د کلیو پراختیا، بشري مرستو او د ماشومانو او اړمنو کورنیو د ملاتړ په اړه خبرې شوې دي.
یاد وزارت زیاته کړې، چې دواړو لوریو د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د پراختیايي پروګرامونو د پیاوړتیا او د خلکو د ژوند د شرایطو د ښه کولو لپاره د همکارۍ پر دوام ټینګار کړی دی.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي ویلي، چې پاکستان اوربند مات کړ او د کابل په ګډون یې د افغانستان شاوخوا لس ولایتونه بمباري کړل. متقي زیاتوي، چې افغانستان له یوې تحمیلي جګړې سره مخ دی او د پاکستان پوځ غواړي پر افغانستان د فشار له لارې خپلې غوښتنې ومني.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن دوشنبه، د کب پر ۱۸مه په اېکس لیکلي، چې امیرخان متقي له کابل مېشتو بهرنیو ډېپلوماټانو سره د روژه ماتي په یوه پروګرام کې کتلي او هغوی ته یې د سیمې د وضعیت او د کابل او اسلام اباد ترمنځ د روانو شخړو په تړاو د خپلې ادارې دریځ روښانه کړی.
متقي په دې ناسته کې ویلي، چې د قطر او ترکیې له خبرو اترو وروسته ددوی مرکچي پلاوی له سعودي عربستان سره د خبرو اترو پر متن جوړولو بوخت و او د حسن نیت لپاره یې درې پاکستاني نظامي جنګي اسیران د سعودي پلاوي ته وسپارل خو پاکستان اوربند مات کړ او د افغانستان په ننګرهار، پکتیا، پکتیکا، کندهار، خوست، کونړ، نورستان، لغمان، پروان، کابل ولایتونو کې یې هوايي بریدونه وکړل.
متقي ویلي، چې په پاکستان کې د تحریک طالبان پاکستان ستونزه نوې نه ده بلکې دا د دوی له واک ته رسېدو څخه مخکې رامنځته شوې وه.
د طالبانو بهرنیو چارو وزیر په خپلو خبرو کې ویلي، چې پاکستاني جنرالان ددې پرځای چې خپله د خپل هېواد داخلي ستونزې حل کړي، د ټولې سیمې امنیت یې له ګواښ سره مخ کړی دی.
متقي ویلي چې « پاکستان د خپلو داخلي ستونزو د حل لپاره د سیاسي خبرو پر ځای نظامي لاره انتخاب کړې ده او د پاکستان حاکمه نظامي دستګاه له خپلو سیاسيونو، علماوو او ټول ولس سره په جګړه اخته ده».
امیرخان متقي خبرداری ورکړ، چې تېرو لسیزو دا ثابته کړې ده، چې د فشار او ځواک بې اساسه استفاده، د مشکلاتو د حل پرځای د مقاومت څپه لا قوي کوي او پاکستان اوس مهال له داسې مشکل سره مخ دی او اوس غواړي په غیرمنطقي ډول افغانستان هم پکې ښکیل کړي.
متقي په خپلو خبرو کې وویل، چې «د پاکستان پوځي رژیم غواړي پر افغانستان د فشار له لارې خپلې غوښتنې ومني»، چې دده په وینا، په دې ترڅ کې یې افغان کډوال واېستل، ټرانزیټي لارې یې وتړلې او په نړیوال سټېج کې یې د افغانانو پر وړاندې پروپاګند پیل کړ.
متقي د پاکستان له پوځي مشرانو وغوښتل، چې د افغانستان په اړه خپل نظر بدل کړي، ځکه افغانانو په تاریخ کې زور او فشار ته سر نه دی ټیټ کړی.
متقي په کابل کې له مېشتو بهرنیو سفیرانو وغوښتل، چې د دوی دریځ د خپلو هېوادونو مشرانو ته ولېږدوي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي کابل کې له سفیرانو او نړیوالو استازو سره د روژهماتي په ناسته کې ویلي چې د پاکستان وروستی برید د افغانستان پر حاکمیت «ظالمانه تېری» دی او ټینګار یې کړی چې افغانستان د خپلې خاورې، ځمکنۍ بشپړتیا او هوايي حریم دفاع خپل مشروع حق ګڼي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د عامه اړیکو د دفتر رییس حافظ احمد ضیا تکل په ایکس کې لیکلي چې د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي د کابل په ستوري ماڼۍ کې له کابل مېشتو سفیرانو، ډېپلوماټانو، د ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې او یو شمېر نړیوالو سازمانونو له استازو سره د ګډ روژهماتي په مجلس کې ګډون وکړ.
متقي په دې ناسته کې د سیمې پر وروستیو سیاسي او امنیتي تحولاتو خبرې وکړې او د پاکستان له لوري پر افغانستان وروستی برید یې «ظالمانه تېری» وباله. د هغه په وینا، د افغانستان له لوري وروستي امنیتي اقدامات د ملي حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا او هوايي حریم د ساتنې لپاره شوي دي.
نوموړي ټینګار وکړ چې طالبان د ستونزو د حل لپاره د تفاهم، خبرو اترو او متقابل احترام پر بنسټ اړیکو ته ژمن دی، خو د هر ډول تېري پر وړاندې له خپلې خاورې دفاع د افغانستان مشروع حق ګڼي.
متقي د سیمې پر عمومي وضعیت هم اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل چې وروستي تحولونه، په ځانګړي ډول پر ایران بریدونه او د ایران او ځینو خلیجي هېوادونو ترمنځ زیاتېدونکی کړکېچ، سیمه له جدي امنیتي خطرونو سره مخ کړې ده. هغه د هېوادونو د حریم نقض او د ملکي وګړو وژل وغندل او ټینګار یې وکړ چې د شخړو د حل لپاره باید د زور پر ځای د خبرو اترو او ډېپلوماټیک تعامل لاره غوره شي.
د ښځو د نړۍوالې ورځي سره هم مهاله د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویلي چې په ۶ ولایتونو کې یې ۲۰ مېرمنې له کورني تاوتریخوالي څخه ژغورلي دي. یاد وزارت وايي چې د قضیو د ترلاسه کولو پر مهال یې د قیقه پلټنۍ او رسېدنه کړې.
د طالبانو امرلمعروف وزارت د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۸مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې په فاریاب، سمنګان، تخار، بدخشان، بغلان او سرپل ولایتونو کې یې ۲۰ مېرمنې له کورني تاوتریخوالي ژغورلي دي. که څه هم دغه وزارت د ژغورل شویو مېرمنو د قضیو په اړه جزیات نه ديورکړي خو زیاته کړې یې ده: «دا هغه قضیې وې چې ښځې په کې د ډېرو کلونو راهیسې د کورني تاوتریخوالي سره مخ وې». طالبانو ویلي چې د خلکو د راپورنو د ترلاسه کولو وروسته یې دغه قضیو ته د دقیقو او هر اړخیزو څېړنو له مخې رسیدنه کړې.
د امربالمعروف وزارت په دغو ولایتونو کې ټينګار کړی چې د ښځو «شرعي حقونه» تامین او دوی به د کورني چاپیريال د هر ډول ظلم او تاوتریخوالي مخنیوی کوي.
وزارت دا هم ویلي چې چاته اجازه نه ورکوي څو د ښځو په وړاندې ظلم او تاوتریخوالی وکړي. طالبانو خلکو ته خبردارۍ ورکړی: «که څوک سرغړونه وکړي نو جدي چلند به ورسره وشي».
د هرات د اسلامقلعه بندر طالب مسوولین وایي چې د ایران له روانو کړکېچونو سره سره د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګریزو توکو لېږد رالېږد عادي دوام لري او هره ورځ سلګونه باروړونکي موټر د دواړو هېوادونو ترمنځ تګ راتګ کوي.
د هرات د اسلامقلعه بندر طالب چارواکي وايي، سره له دې چې په ایران کې وروستي کړکېچونه رامنځته شوي، خو د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګریزو توکو انتقال نه دی درېدلی او د پخوا په څېر روان دی.
د مسوولینو په وینا، هره ورځ شاوخوا ۶۰۰ باروړونکي موټر له افغانستانه ایران ته او نږدې ۷۰۰ نور له ایرانه افغانستان ته تګ راتګ کوي.
چارواکي زیاتوي چې د بازارونو د ثبات لپاره جدي څارنه روانه ده او سوداګرو ته خبرداری ورکړل شوی چې د وضعیت له امله د توکو بیې لوړې نه کړي.
د ملګرو ملتونو پرمختیايي پروګرام (UNDP) وایي، په افغانستان کېد اروپایي ټولنېتمویل شویو پروژو له لارې ښځو ته مالي فرصتونه برابر کړي، چې د ښځو پرمخ د سوداګریزو فعالیتونو ودې او اقتصادي پیاوړتیا سبب ګرځي.
یو این ډي پي له خوا په خپره شوې اعلامیه کې راغلي، داروپایي ټولنېتمویل شوی WE LEAD پروژه د ښځو اقتصادي ځواکمنتیا ته ځانګړې شوې ده، څو هغوی ته د مالي خدمتونو لاسرسی اسانه کړي او د ښځو پرمخ رهبري شوي کاروبارونه په محدود اقتصادي چاپېریال کې وده وکړي.
د ملګرو ملتونو دغه اداره وایي، په افغانستان کې د اوسني اقتصادي وضعیت له مخې، ۷۵٪ کورنۍ د بنسټیزو اړتیاوو له کمښت سره مخ دي، ۸۸٪ د ښځو په مشرۍ کورنۍ بنسټیزو اړتیاوو ته لاسرسی نه لري، او یوازې ۷٪ښځې د کور څخه بهر په کار بوختې دي.
اعلامیه زیاتوي، د پروژې له لارې ښځو ته فرصتونه برابریږي چې په محلي سوداګریزو فعالیتونو کې برخه واخلي، لکه شایسته د بلخ خوراکي هټۍ کې د بولاني، آشک او نورو خوراکي توکو تولید او پلور، چې د ځايي ښځو د استخدام سبب هم ګرځي.
یو این ډي پي ټینګار کوي چې دا ډول ټولنیز او اقتصادي ملاتړ د ښځو ژوند او ټولنیز رول په افغانستان کې پیاوړی کوي.