د قطر لومړی وزیر وايي د طالبانو او پاکستان ترمنځ کړکېچ د ډیپلوماسۍ له لارې حل ته اړتیا لري

په ننګرهار کې د طالبانو ولایتي رسنیز دفتر په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په جلال‌اباد ښار کې یې یو شمېر هټۍ د نرخ‌نامو د نشتوالي او لوړو بیو له امله تړلې دي. د طالبانو یاد کمېسیون زیاتوي، هټیوالو ته په وار وار سپارښتنه شوې چې نرخ‌نامې په ښکاره ځایونو کې وځړوي، خو یو شمېر هټیوالو دغه سپارښتنې نه دي عملي کړي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د نرخ‌نامو د ځړولو موخه د احتکار مخنیوی او د نرخونو کنټرول دی. هم‌مهاله، په ننګرهار کې د طالبانو رسنیز دفتر خبر ورکړی، چې د بهسودو ولسوالۍ په «بلند غرو» بازار کې هم د چرګانو یو شمېر هټۍ د لوړو بیو له امله تړل شوې دي. د ډیورنډ کرښې د لارو د تړل کېدو له امله په افغانستان کې د خوراکي توکو بیې وار له مخه لوړې شوې وې، خو پر ایران د امریکا او اسراییل له برید وروسته دغه بیې په بې‌سارې توګه لوړې شوې دي.

اوس نیوکې کېږي چې طالبان د خوراکي او نورو لومړنیو توکو د بیو په کنټرول کې پاتې راغلي او لویو سوداګرو احتکار ته مخه کړې ده. له بل لوري، سوداګر نیوکه کوي چې د ټرانزیټي لارو د بندېدو له امله د خوراکي توکو د کمښت ناورین رامنځته کېدونکی دی.

دغه ښوونکي د مالمو ښار په څو لومړنیو ښوونځیو کې تدریس کاوه.

سویډني رسنیو ویلي، چې هغه څو ځله په افغان رسنیو کې په سیاسي او خبري بحثونو کې د طالبانو د ملاتړ په اړه نظرونه څرګند کړي دي.

سویډني رسنیو د تورن کس نوم نه دی افشا کړی.

رسنیو موندلې چې دغه ښوونکي په افغانستان کې د لویدیځ کلتور او سیاسي سیسټم د پلي کولو له امله د پخواني افغان حکومت پر هڅو نیوکه کړې وه.

د ۲۰۲۶ کال په جنوري کې په یوه مرکه کې هغه وویل چې پخوانیو افغان حکومتونو د ډیموکراټیکې دورې په جریان کې تېروتنه وکړه چې دوی نجونې ښوونځي ته د تګ لپاره اړ ایستلې.

هغه په ​​یوه بله مرکه کې دا هم ویلي، چې طالبانو د ځینو رسنیو په تړلو سره سم کار وکړ او په افغانستان کې رسنۍ باید د هیواد د مذهب، کلتور او د ټولنې له وضعیت سره سمې وي.

د مالمو ښار شورا د ښوونځیو مشرې سارا ویټرګرین وویل چې دا به "په بشپړ ډول د منلو وړ نه وي" چې ښوونکي خپلو زده کوونکو ته داسې نظرونه وړاندې کړي.

هغې زیاته کړه، چې یاد ښوونکی په څرګنده توګه د طالبانو سره خواخوږي لري، چې د ښځو اساسي حقونه تر پښو لاندې کوي.

د مالمو د لومړني ښوونځي رییس پیټر لینډبرګ هم وویل، چې هغه د ښوونکي د مرکې ویډیو له لیدلو وروسته ژوره اندېښمنه شوه او پوهنې وزارت د دې موضوع په اړه تحقیقات پیل کړي دي.

د ښار چارواکو اعلان وکړ، چې د یاد ښوونکي دنده د پلټنې تر بشپړیدو پورې ځنډول شوې ده.

ملالې یوسفزۍ دا څرګندونې د ملګرو ملتونو د ښځو وضعیت د اویایم کمېسیون د پرانیستې غونډې پر مهال وکړې.

هغې په خپله وینا کې وویل چې نن ورځ د جګړو او تاوتریخوالي له امله د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې ماشومان له سختو کړاوونو سره مخ دي.

هغې د ایران، غزې او افغانستان د هغو کورنیو یادونه وکړه چې ماشومان یې د تاوتریخوالي قربانیان شوي دي.

د هغې په وینا، رښتینی عدالت دا نه دی، چې د نړۍ په یوه ځای کې د ماشومانو انسانیت دفاع وکړي او په بل ځای کې یې له پامه وغورځوي.

ملالې وویل چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته ښځې او نجونې له زده‌کړو، کار او عامه ژوند څخه محرومې شوې دي. د هغې په وینا، نجونې نه شي کولای ثانوي ښوونځیو او پوهنتونونو ته ولاړې شي او ښځې هم له ګڼو ټولنیزو او مسلکي فعالیتونو څخه منع شوې دي.

هغې ټینګار وکړ چې دا وضعیت باید د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژندل شي او د نړیوال قانون له مخې د جرم په توګه ثبت شي.

ملالې له نړیوالو مشرانو وغوښتل چې د افغان ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب لپاره عملي ګامونه واخلي او زیاته یې کړه: «ویناوې نجونې نه شي ساتلی، خو قانون، حساب ورکونه او سیاسي جرئت کولی شي.»

رویټرز له دې موضوع څخه د باخبره سرچینو په حواله ویلي چې دا اقدام د هغو قضیو له امله ارزول کېږي چې پکې بهرني وګړي په افغانستان کې نیول شوي دي.

د راپور له مخې، که دا پرېکړه عملي شي، نو افغانستان به د هغو هېوادونو په کتار کې شامل شي چې امریکا یې د بهرنیو وګړو د غیرقانوني نیونو د ملاتړ کوونکو په توګه ارزوي.

تر اوسه د طالبانو حکومت په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

د ترکیې ساحلي ګارد د دوشنبې په ورځ په یوې اعلامیه کې ویلي چې دغه کښتۍ سهار د ساحلي ګارد بې‌پیلوټه الوتکې (ډرون) د انټالیا په اوبو کې وپېژندله.

د اعلامیې له مخې، یادې کښتۍ له څو ځله خبرداري سره سره په لوړ سرعت د تېښتې هڅه وکړه، خو لږ وروسته یې ناڅاپه خپل مسیر د ساحلي ګارد د کښتۍ پر لور واړاوه او د ټکر په پایله کې یو شمېر پناه غوښتونکي سمندر ته ولوېدل او کښتۍ ډوبه شوه.

د لټون او ژغورنې د عملیاتو پر مهال شپږ پناه غوښتونکي او د انساني قاچاق شبکې یو ترکي شکمن غړی ژوندي ژغورل شوي، خو د ۱۴ نورو پناه غوښتونکو مړي موندل شوي دي.

د راپورونو له مخې، د ترکیې پولیسو د پناه غوښتونکو د «غیرقانوني لېږد» په تور شپږ کسان نیولي دي.

همدارنګه ۱۵ نور پناه غوښتونکي چې له همدې کښتۍ څخه تښتېدلي وو، په جلا عملیاتو کې نیول شوي دي.

پولیس وايي د ورکو کسانو د شمېر د معلومولو لپاره له ژغورل شویو پناه غوښتونکو سره مرکې روانې دي او د لټون او ژغورنې عملیات لا هم دوام لري.

د دې پېښې په تړاو د انتالیا څارنوالۍ قضايي څېړنې پیل کړې دي.