د سره صلیب نړۍوالې ټولنې خبر ورکړی، چې دوی د ننګرهار په مرکز جلالاباد ښار کې له ۲زرو راستنو شویو کورنیو سره نغدي مرستې کړې دي. دې سازمان که څه هم د مرستې اندازه نه ده مشخصه کړې، خو دا یې ویلي چې دا کورنۍ سرپناوې نه لري او په خلاصو ځایونو کې اوسېږي.
د سره صلیب په خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې دغه مرستې به د بېړنیو اړتیاوو په برخو کې د دغو کورنیو لاسنیوی وکړي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویلي دي، چې د چهارشنبې په ورځ یې په هرات ولایت کې د غالۍ اوبدلو یو لوی تولیدي مرکز پرانېستی دی. د یاد مرکز درې پر څلورمه برخه کارکوونکي ښځې دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د چهارشنبې په ورځ (د کب ۲۰مه) پر خپلې اېکسپاڼې لیکلي، چې په هرات ولایت کې یې د راستنېدونکو کډوالو لپاره د غالۍ اوبدلو لوی مرکز پرانېستی دی. یاد مرکز د اسلامي پراختیايي بانک په مالي مرسته جوړ شوی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ د غالۍ اوبدلو یاد مرکز په لوېدیځ زون کې د غالۍ اوبدلو تر ټولو لوی مرکز بللی دی او وايي، په لومړي پړاو کې پهکې ۴۰۰ راستنو شویو کډوالو ته چې ډېری یې ښځې دي د کار زمینه برابره شوې ده.
یاد سازمان ټینګار کړی، چې له ایران څخه د دوو میلیونو افغانانو له راستنېدو وروسته، د هغوی لپاره د دایمي کاري فرصتونو رامنځته کول د یاد سازمان له لومړیتوبونو څخه دي.
په تخار ولایت کې د طالبانو یوه چارواکي ویلي، چې دوی د خپل مشر هبتالله اخوندزاده له لوري د «جهاد د پیل» فرمان ته په تمه دي، څو د پاکستان پر وړاندې جګړه پیل کړي. تخار کې د طالبانو د کرنې رییس قطبالدین دهنوي زیاته کړې، جهاد د خدای حکم دی او دوی یې د پیل لپاره بشپړ چمتووالی لري.
هغه له پاکستان سره د احتمالي جګړې په اړه وویل، چې دوی د طالبانو د مشر امر ته په تمه دي، څو جهاد پیل کړي. دهنوي ټینګار وکړ، چې د دې ډلې غړي له پاکستان سره جګړې ته لېواله دي او دا جګړه به «د قیامت تر ورځې» دوام وکړي.
هممهاله په تخار کې د طالبانو د ټولګټو رییس امیرمحمد خدیفه وایي، چې طالبانو شل کاله د امریکا او لوېدیځو هېوادونو پر وړاندې جګړه کړې ده او پاکستان د هغوی پرتله «هېڅ هم نه دی». هغه زیاته کړه: «موږ له جګړې نه وېرېږو، جګړه زموږ لپاره د لوبې په شان ده. موږ دا خبره ثابته کړې ده».
دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ ترینګلتیا زیاته شوې ده. په همدې لړ کې ځینې ملايان او د دې ډلې ته نږدې څېرې د پاکستان پر وړاندې د «جهاد» خبره کوي.
دوی د پاکستان حکومت پر لوېدیځ پورې تړلی بولي او وايي، چې د دې هېواد پر وړاندې جهاد «فرض» دی.
د رغتیا نړۍوال سازمان په خپل تازه راپور کې ویلي، چې په منځني ختیځ کې د کړېچ شدت په سیمه کې بېساری روغیتایي ناورین رامنځته کړی دی. یاد سازمان ویلي، چې د جګړې له امله سلګونو کسانو ته د مرګژوبلې ترڅنګ هېوادونو ته د درملو لېږد هم له خنډ سره مخ شوی دی.
د رغتیا نړۍوال سازمان ویلي، چې د جګړې له پیل راهیسې په ایران څه باندې ۱۳۰۰ کسان وژل شوي او ۹۰۰۰ نور ټپیان شوي دي.
یاد سازمان ویلی، چې په لبنان کې هم ۵۷۰ کسان وژل شوي او تر ۱۴۰۰ پورې نور ټپیان شوي دي.
یاد سازمان ویلي، چې په ایران او لبنان کې پر یو شمېر روغتیايي مرکزونو بریدونو او د ورغتیايي کارکوونکو وژنه هم تایید شوې ده، چې له امله یې ګڼ شمېر روغتیايي کارکوونکي وژل شوي او ټولنې له اړینو خدماتو بېبرخې شوې دي.
یاد سازمان ټینګار کوي چې روغتیايي بنسټونه او ناروغان باید د نړۍوالو قوانینو له مخې تل خوندي وي.
د روغتیا نړۍوال سازمان همدارنګه ویلي، چې د هوايي حریم د محدودیتونو لهامله په دوبۍ کې د روغتیا نړۍال سازمان لوژستیکي مرکز څخه د طبي توکو لېږد سخت اغېزمن کړی دی.
د یاد راپور لهمخې، د بېړنیو مرستو له ۵۰ څخه ډېرې غوښتنې چې ټاکل شوې وه، ۱،۵ میلیونو خلکو ته ورسېږي ځنډېدلې دي؛ په دغو ځانګړو شویو جوپو کې د افغانستان، لبنان او غزې لپاره ځانګړي شوي طبي اکمالات هم شامل دي.
د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي دي، چې په منځني ختیځ کې د جګړو د زیاتېدو له امله نه یوازې د ښکېلو هېوادونو روغتیايي سکټور تر سخت فشار لاندې راغلی، بلکې افغانستان ته د حیاتي روغتیايي مرستو د لېږد بهیر هم له جدي ستونزو سره مخ شوی دی.
د دې سازمان په وینا، د سیمې په هوايي حریم کې لنډمهالي محدودیتونه لګول شوي چې له امله یې د دې سازمان د نړۍوال لوژستیکي مرکز څخه چې په دوبۍ کې موقعیت لري، د طبي وسایلو او درملو لېږد له ستونزو سره مخ شوی دی. د همدې وضعیت له امله تر ۵۰ ډېرې بېړنۍ جوپې چې ټاکل شوې وه د افغانستان په ګډون په ۲۵ هېوادونو کې له څه باندې ۱.۵ میلیونه خلکو سره مرسته وکړي، ځنډېدلي او ځینې مرستې تر اوسه ایسار پاتې دي.
د راپور لهمخې، په لومړیتوب کې هغه مرستې شاملې دي چې د مصر په العریش ښار کې د روغتیايي اقداماتو د ملاتړ لپاره پلان شوې وې، څو د غزې تړانګې د بشري ناورین سره د مقابلې په برخه کې مرسته وکړي. همدارنګه لبنان او افغانستان ته د لېږد لپاره هم روغتیايي مرستې په پام کې نیول شوې وې.
د روغتیا نړۍوال سازمان خبرداری ورکړی، چې د منځني ختیځ د جګړو دوام په څو هېوادونو کې پر روغتیايي نظامونو سخت فشار اچولی او د روغتیايي کړکېچ د لا ژورېدو لامل شوی دی.
د ایران د روغتیايي چارواکو د معلوماتو لهمخې، د وروستیو جګړو له پیل راهیسې په دغه هېواد کې له ۱۳۰۰ څخه ډېر کسان وژل شوي او شاوخوا ۹۰۰۰ نور ټپیان دي. په لبنان کې هم لږ تر لږه ۵۷۰ کسان وژل شوي او تر ۱۴۰۰ زیات نور ټپیان شوي دي. بل لور ته د اسراییل چارواکو ویلي، چې ۱۵ کسان وژل شوي او ۲۱۴۲ نور ټپیان دي.
دغه سازمان همدارنګه ویلي، چې پر روغتیايي مرکزونو بریدونه جدي اندېښنې راپارولي دي. د فبرورۍ له ۲۸مې راهیسې په ایران کې پر روغتیايي مرکزونو ۱۸ بریدونه ثبت شوي چې په پایله کې یې د روغتیايي کارکوونکو له ډلې ۸ تنه وژل شوي دي. په همدې موده کې په لبنان کې پر روغتیايي مرکزونو ۲۵ بریدونه ثبت شوي چې ۱۶ کسان پهکې وژل شوي او ۲۹ نور ټپیان شوي دي.
د روغتیا نړۍوال سازمان په وینا، دا ډول بریدونه نه یوازې د روغتیايي کارکوونکو ژوند اخلي، بلکې د کړکېچ پر مهال روغتیايي خدمتونو ته د خلکو لاسرسی هم سخت محدودوي. د نړۍوال بشردوستانه قانون له مخې باید روغتیايي کارکوونکي، ناروغان او د درملنې مرکزونه په هر ډول حالاتو کې خوندي وساتل شي.
دغه سازمان زیاتوي، چې د دې جګړو روغتیايي اغېزې ورځ تر بلې پراخېږي. اټکلونه ښيي، چې په ایران کې له ۱۰۰ زرو څخه ډېر خلک د ناامنۍ له امله د هېواد نورو سیمو ته کډه شوي دي. په لبنان کې هم تر ۷۰۰ زرو پورې کسان دننه بېځایه شوي او ډېری یې په ګڼ مېشتو پناه ځایونو کې ژوند کوي چې هلته پاکو اوبو، روغتیايي خدمتونو او درملیزو اسانتیاوو ته لاسرسی محدود دی.
د دې بنسټ په وینا، دغه ډول وضعیت د تنفسي ناروغیو، نس ناستي او نورو ساري ناروغیو د خپرېدو خطر زیاتوي، په ځانګړي ډول د زیانمنو ډلو لکه ښځو او ماشومانو ترمنځ.
همدارنګه په ایران کې د تېلو د تاسیساتو د اورلګېدو او د زېربناوو د زیان له امله پورته شوي لوګي د چاپېریالي اندېښنو لامل شوي دي. دا وضعیت کولای شي چې د تنفسي ستونزو، د سترګو او پوستکي د سوځېدو او همدارنګه د اوبو او خوړو د سرچینو د ککړتیا لامل شي.
په لوېدیځه غاړه کې هم د تګراتګ د محدودیتونو زیاتېدو او د تالاشۍ پوستو د تړل کېدو له امله ځینو سیمو ته د امبولانسونو او ګرځنده کلینیکونو رسېدل له ځنډ سره مخ شوي دي. په غزې تړانګه کې بیا د فبرورۍ له ۲۸مې راهیسې له سیمې څخه د ناروغانو د اېستلو بهیر درېدلی او روغتونونه د درملو، طبي وسایلو او سون توکو له کمښت سره مخ دي.
د روغتیا نړۍوال سازمان ټینګار کړی، چې د منځني ختیځ د جګړو زیاتوالی په داسې حال کې رامنځته کېږي چې د ختیځ مدیترانې په سیمه کې له دې وړاندې هم بشري اړتیاوې د نړۍ له لوړو کچو څخه وې. اوس مهال په دې سیمه کې شاوخوا ۱۱۵ میلیونه خلک بشري مرستو ته اړتیا لري او د بېړنیو روغتیايي مرستو لپاره د مالي غوښتنو شاوخوا ۷۰ سلنه بودیجه لا هم نه ده برابره شوې.
په پای کې، دغه سازمان له ټولو ښکېلو لورو غوښتي چې له ملکي وګړو او روغتیايي مرکزونو ساتنه وکړي، د بشري مرستو د بېخنډه رسېدو زمینه برابره کړي او د تاوتریخوالي د کمولو او د سولې پر لور د حرکت لپاره هڅې زیاتې کړي.
په بلخ کې د طالبانو والي یوسف وفا د شمال زون د امنیت لپاره زر کسیزه قطعه جوړه کړې ده. طالبانو ویلي، چې د یادې قطعې طالب جنګیالي په درنو او سپکو وسلو سمبال دي.
د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو ډیپلوماتیکو او سرحدي ترینګلتیاوو له زیاتېدو سره هممهاله، په بلخ ولایت کې د طالبانو والي او د ملا هبتالله اخوندزاده نږدې کس یوسف وفا د یوې زر کسیزې مجهزې او ځانګړې قطعې د جوړولو خبر ورکړی دی.
په بلخ کې د طالبانو د رسنیو او معلوماتړ دفتر ویلي، چې یاده قطعه په وړو او سپکو وسلو سمبال ده او مشري یې هم په بلخ کې د طالبانو د امنیه قوماندان عبدالرازق راشد په غاړه ده.
طالبانو ویلي، چې دغه ځانګړې قطعه د بلخ، سمنګان، فاریاب، جوزجان او سرپل ولایتونو د امنیت لپاره جوړه شوې ده او د اړتیا پر وخت به د احتمالي ګواښونو پر وړاندې چټک غبرګون ښيي.