د ترکمنستان-هرات د ۲۲۰ کیلوولټه برېښنا مزي د بیا نښلولو چارې روانې دي

رپوت د ۲۰۲۵ کال د دسمبر په ۱۲مه، د ایران او قزاقستان د ولسمشرانو ګډې اعلامیې ته اشاره کړې، چې د «امنیت او اعتماد نړیوال فورم» په څنډو کې یې خپره کړه.

دغه راز په رپوټ کې د ډسمبر پر۱۴مه، په تهران کې د چین، ایران، پاکستان، روسیې، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان د ځانګړو استازو ناستې ته هم اشاره شوې ده.

په رپوټ کې د چین، پاکستان او طالبانو او دغه راز د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره د طالبانو اړیکو او ټاپي د ګازو نل لیکې پروژې ته اشاره شوې، خو په دې ټولو هڅو په دې وروستیو کې د اسلام اباد او کابل ترمنځ د اړیکو له ترینګلتیا وروسته سیوری غوړېدلی دی.

رپوټ وايي، چې د وسله‌والو مخالفو ډلو فعالیتونو په دې موده کې د طالبانو واک او کنټرول ته جدي ګواښ نه دی پېښ کړی، خو ښيي چې څو وسله والې ډلې فعالې دي.

په بدخشان، بلخ، فاریاب، هرات، کونړ، کندز، کابل، کندهار، لوګر او پنجشېر ولایتونو کې د افغانستان د زادۍ جبهې، د ملي مقاومت جبهې، د ملي بسیج جبهې، د اسلامي ازادۍ حرکت او د افغانستان د ازادۍ حرکت د ۳۶ پېښو پېښو یادونه شوې، چې مسوولیت یې یادو ډلو پر غاړه اخېستې او ۱۴ پېښې یې تایید شوې دي.

یوناما وايي، چې دغه پېښې په جزوي ډول د راکټونو او لاسي بمونو بریدونه او د طالبانو پر پوستو او کاروانونو ډزې وې.

په رپوټ کې د جنورۍ پر ۱۹مه په کابل ښار کې پر یوه چینايي رستورانت د چاودنې یادونه هم شوې، چې مسوولیت یې داعش ډلې پرغاړه اخېستی و.

یوناما وايي، چې طالبان لاهم د دې ډلې پر ضد عملیات کوي.

په رپوټ کې د نومبر له لومړۍ نېټې څخه د جنوري تر۳۱ مې پورې په ایران کې او له پاکستان سره په سرحدي شخړو کې څو پېښې ثبت شوې دي.

د یادې ادارې مرستیال او د اقلیمي بدلونونو د برخې مسول، محمد مصطفی صاحب‌زاده ویلي، چې د ماین پاکۍ په برخه کې د یوې نوې پروژې د پلي کېدو پلان شته. د هغه په وینا، سربېره پر دې څلور نورې پروژې هم د پېښو د مدیریت اړوندو برخو کې تر کار لاندې دي چې د کورنیو موسسو له لارې به عملي شي.

ملا نورالدین ترابي ټینګار کړی چې افغانستان د اقلیمي بدلونونو له امله سخت اغېزمن شوی او له نړیوالو تمویل کوونکو یې وغوښتل چې له سیاسي ملاحظاتو پرته د هېواد د ملاتړ لپاره خپلې مرستې زیاتې کړي.

د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، د سویس د پراختیا او همکارۍ ادارې رییس اریک مارکلي د خپلو فعالیتونو د تشریح پر مهال وویل چې د دوی کار په دریو اساسي برخو د بشر حقونو، اقلیمي بدلونونو او بشري مرستې او همدارنګه د خصوصي سکتور د ملاتړ له لارې داقتصاد د بیاځواکمنتیا په برخه کې تمرکز لري.

مارکلي زیاته کړې چې د دوی ادارې له شاوخوا یو کال راهیسې بېرته له تخنیکي ادارو سره حضوري همکاري پیل کړې ده او باور لري چې نږدې او دوامداره ګډ کار د پروژو د بریالیتوب لپاره مهم رول لري.

د ازبک رسنیو د رپوټونو له مخې، دواړو لوریو په دې انلاین ناسته کې د سیمه‌ییز امنیت پر مهمو موضوعاتو خبرې کړې دي او په ځانګړي ډول یې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر وضعیت تمرکز کړی دی.

په غونډه کې همدارنګه د افغانستان اړوند مسایلو په برخه کې د ازبکستان او اروپایي ټولنې ترمنځ د همکارۍ د لا پراختیا پر فرصتونو هم بحث شوی دی.

د غونډې ګډونوالو د سیمه‌ییز امنیت او همکارۍ په برخه کې د منظمو او رغنده خبرو د دوام لپاره خپله ګډه لېوالتیا څرګنده کړې ده.

دواړو لوریو همدارنګه موافقه کړې چې د سیمې د روان وضعیت په اړه د نظرونو د تبادلې لپاره به منظمې سلا مشورې او اړیکې روانې وساتي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ شخړې له شاوخوا ۱۱ ورځو راهیسې روانې دي او ددواړو خواوو ترمنځ که څه لویې شخړې کمې شوې، خو پر کرښه د هاوان او توپ د مرمیو ډزې روانې دي.

ددغو شخړو له امله په لسګونو زره خلک له سرحدي ولسوالیو نه بېځایه شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې وزیر نورالدین عزیزي وویل چې په افغانستان کې د پانګونې لپاره امن او مناسب چاپېریال برابر شوی دی.

هغه له چینايي پانګوالو وغوښتل چې د افغانستان په بېلابېلو اقتصادي سکتورونو کې له شته فرصتونو د دواړو هېوادونو په نفع ګټه واخلي او پانګونه وکړي.

نوموړي همدارنګه چین ته د افغانستان د صادراتو پر زیاتوالي ټینګار وکړ او ویې ویل چې په ځانګړي ډول د پنبې، انارو، ځڼغوزیو، قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو او نورو صادراتي توکو لپاره دې لا ډېرې اسانتیاوې برابرې شي. هغه د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګمرکي، ترانزیټي او ترانسپورتي اسانتیاوو د زیاتېدو غوښتنه هم کړې ده.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د معلوماتو له مخې، د چین ځانګړي استازي ویلي، چې د چین سوداګر او پانګوال د افغانستان په بازار کې د حضور لپاره لېوالتیا لري.

هغه په وینا، د چین په ستراتیژۍ کې افغانستان داسې هېواد بلل کېږي چې د پانګونې په برخه کې ډېر نوي او نه کارول شوي اقتصادي فرصتونه لري.

هغه زیاته کړې ده، چې د دواړو هېوادونو د اړوندو ادارو همکاري د خصوصي سکتور د ملاتړ او د اقتصادي اړیکو د پراختیا لپاره مهمه ده.