طالبان وايي په غزني کې یې راستنو شویو کډوالو ته د استوګنیزو نمرو د وېش لړۍ پیل کړه

یاد بنسټ زیاته کړې، چې پر علي شېر ولسوالۍ پاکستاني عسکرو درنې وسلې کارولي چې د ملکي وګړو د خوندیتوب په تړاو یې جدي اندېښنې راپارولې دي. اعلامیه کې راغلي، د تفکیک د اصل له مخې، چې د نړیوال بشر دوستانه حقونو له بنسټیزو اصولو څخه ګڼل کېږي، د جګړې ښکېل لوري مکلف دي، څو د پوځي اهدافو او ملکي وګړو یا ملکي تاسیساتو تر منځ روښانه توپیر وساتي.

اعلامیه کې راغلي: «هر هغه برید چې د ملکي وګړو او جنګیالیو تر منځ توپیر ونه‌کړي یا څرګند ملکي سیمې په نښه کړي، کېدای شي جنګي جنایت وبلل شي».

د بشري حقونو نړیوال بنسټ ټینګار کړی، چې د خوست پېښه یوازنی مورد نه‌دی. د دې بنسټ په وینا، اسناد او شواهد ښيي چې په وروستیو کلونو کې د ډیورند کرښې ته څېرمه د پاکستان یو شمېر توپچي بریدونه ثبت شوي دي. په پکتیا، پکتیکا، خوست، ننګرهار او کونړ ولایتونو کې ملکي وګړي څو ځله له داسې توپچي بریدونو سره مخ شوي چې له امله یې خلک وژل شوي، ټپیان شوي، کورونه یې ویجاړ شوي او کورنۍ بې‌ځایه شوې دي.

د بشري حقونو نړیوال بنسټ مشره جایومه اورګل وایي: «په کور کې د درېیو ماشومانو وژل کېدل یوه ټکان ورکوونکې تراژیدي ده او دا یادونه کوي چې کله د جګړې قوانین له پامه وغورځول شي، نو ملکي وګړي یې دروند قیمت پرې کوي. پر استوګنیزو سیمو بې‌توپیره توپچي بریدونه په بشپړه توګه منعه دي. د دې برید په اړه باید سمدستي، بې‌طرفه او روڼ تحقیق ترسره شي او مسوول کسان باید حساب ورکولو ته اړ شي».

د بشري حقونو نړیوال بنسټ له ټولو اړخونو، په ځانګړي ډول د پاکستان او افغانستان له حکومتونو غوښتي چې د مارچ د ۱۲مې د خوست پېښه او ورته نورو بریدونو کې د ملکي وګړو د زیان ټول موارد په بېړنۍ توګه وڅېړي. همدا راز باید ډاډ ترلاسه شي چې هر هغه څوک یا پوځي واحد چې نړیوال بشري قوانین یې مات کړي وي، قانوني حساب و کتاب ته راوکاږل شي. اعلامیه کې زیاته شوې، چې ډیورند کرښې ته څېرمه د ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره باید بېړني ګامونه پورته شي، په ځانګړي ډول په استوګنیزو سیمو کې د توپچي او چاودېدونکو وسلو کارول ودرول شي.

اعلامیه لیکي: «د بشري حقونو خپلواکو بنسټونو او د حقیقت موندنې پلاوو ته باید اجازه ورکړل شي چې سیمو ته لاسرسی ومومي، د دې بریدونو اغېزې ثبت کړي او وضعیت وڅاري».

دغه بنسټ همدارنګه ویلي، چې د قربانیانو له کورنیو او ټولو هغو افغان ملکي وګړو سره ولاړ دی چې لا هم د جګړې او تاوتریخوالي له پایلو سره مخ دي. د بشري حقونو بنسټ په پای کې له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې د ملکي وګړو ساتنې ته لومړیتوب ورکړي.

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د کب ۲۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه پارک د صنعتي فعالیتونو د پیاوړتیا، د کورنیو تولیداتو د کچې لوړولو او پانګوالو ته د مناسبې زمینې برابرولو په موخه رامنځته شوی دی.

د خبرپاڼې له‌مخې، دغه صنعتي پارک لپاره ۵۰۰ جریبه ځمکه ځانګړې شوې او زیاتوي: «د پلان له‌مخې، د دې پارک ځمکه لسګونو تولیدي شرکتونو ته وېشل شوې او تمه کېږي چې له ۸۵ څخه زیات تولیدي شرکتونه به په‌کې خپل فعالیتونه پیل کړي».

ویل کېږي په دې سره به په مستقیم او غیر مستقیم ډول زرګونه کسانو ته د کار زمینه هم برابره شي.

هغه زیاته کړې، چې دواړو لورو د تلپاتې سولې ټینګښت او همغږو هڅو پر اړتیا هوکړه وکړه. دغو استازو دا خبرې داسې مهال کړي، چې د کابل او اسلام اباد ترمنځ کړکېچ تر بل هر وخت ډېر شوی دی. پر ډیورنډ کرښه بېلابېلو نقطو کې همدا تېره شپه هم د طالبانو او پاکستاني ځواکونو تر منځ نښته شوې وه.

پاکستان ادعا لري، چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې د «ټي‌ټي‌پي» وسله‌والو ته پناه ځایونه ورکړي، خو پر کابل واکمن بیا دغه ادعاوې ردوي او برعکس دعوه کوي، چې اسلام‌اباد د کابل په خلاف خپله خاروه کې داعش خراسان ډلې ته مرکزونه ورکړي او هلته یې د افغانستان پر ضد روزي.

که څه هم دواړو لورو په دې تړاو په قطر، سعودي او ترکیې کې څو پړاوه مذاکرات وکړل، خو بیا هم سره کومې پایلې ته ونه رسېدل.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون راپور ورکړی، چې په کونړ کې د پاکستان د بریدونو له امله ګڼې کورنۍ له خپلو سیمو بې‌ځایه شوې دي.

په راپور کې ویل شوي، د کونړ پر بېلابېلو ولسوالیو د پاکستان د بریدونو له امله ګڼې کورنۍ د کونړ مرکز اسعداباد ته کډه شوي او هلته د سیند تر غاړې په خیمو او تر شنه اسمان لاندې شپې او ورځې تېروي.

د عبدالقاهر په نوم یو بې‌ځایه شوی وايي: «پاکستان پر موږ وحشت شروع کړی دی، همدا بمباري او توپونه دي چې وېشتل کېږي، ماشومان، ښځې او نارینه په‌کې وژل کېږي. ځکه دلته راغلي یو چې له بریدونو په امن کې پاتې شو».

د کونړ شپږ ولسوالۍ پر ډیورنډ کرښه پرتې دي او ملي تلویزیون ویلي، چې پاکستاني ځواکونو د یادو ولسوالیو عام وګړي په خپلو هوايي او توپچي بریدونو کې هدف ګرځولي دي.

د ناړۍ ولسوالۍ اوسیدونکی عبدالکریم چې د پاکستان د بریدونو له امله د کونړ مرکز اسعداباد ته کډه شوی او په خیمه کې ژوند کوي زیاته کړې: «د پاکستان پوځ باید د افغانستان له نظامیانو (طالبانو) سره کار ولري، پر عامو خلکو ولې باید برید وکړي، له دې ښکاري چې د پاکستان پوځ بې وسه دی، نو ځکه ملکي خلک په نښه کوي».

طالبانو د پاکستان د بریدونو له امله په کونړ کې د بې‌ځایه شویو کورنیو د کره شمېر په اړه څه نه‌دي ویلي، خو بې‌ځایه شوې کورنۍ له طالبانو او خیره بنسټونو څخه د سرپناه، خوراکي او غیرخوراکي توکو د مرستو غوښتنه لري.

د طالبانو د هرات ولایت د اطلاعاتو او کلتور رییس، احمد الله متقي، پر ایکس یو ویډیویي راپور خپور کړی، چې پکې ویل کېږي د طالبانو دفاع وزارت د هوايي دفاع ځینې سیستمونه بیا فعال کړي او له پاکستان سره په وروستیو نښتو کې ترې کار اخیستل شوی دی.

په راپور کې ویل شوي چې د اوږده واټن ځینې دفاعي تجهیزات یې هم بیارغولي چې د جنګي او ډرون الوتکو پر وړاندې کارول کېږي. همداراز په دې راپور کې ویل شوي چې د طالبانو دفاع وزارت د پوځي تجهیزاتو د برابرولو او تخنیکي خدمتونو څو مرکزونه جوړ کړي چې د سپکو او درندو وسلو او زغره والو ګاډو د برابرولو مسوولیت لري.

طالبانو ویلي چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د وسلو او مهماتو د تولید څو فابریکې جوړې شوې او موخه یې دا ده چې د خپلو ځواکونو د پوځي تجهیزاتو د واردولو اړتیا کمه کړي.

خو په خپاره شوي راپور کې د دغو ادعاوو د ښودلو لپاره ځینې داسې انځورونه کارول شوي چې د مصنوعي ځیرکتیا له لارې جوړ شوي یا د نورو هېوادونو د وسلو له فابریکو اخیستل شوي دي.

د راپور له مخې، د طالبانو د دفاع وزارت ځینې متخصصان ادعا کوي چې د روسي ټکنالوژۍ یو شمېر برخې، لکه لارښودي سیستمونه، برېښنایي وسایل او د هوايي دفاع تجهیزات یې بیا رغولي دي.

بلخوا د فوربز په نوم مجلې تر دې وړاندې راپور ورکړی و چې طالبانو د پاکستان پر ضد جګړو کې د لنډ واټن ډرون د خپلې اصلي وسلې په توګه کارولي او دغه بریدونه ځینې وخت له تحریک طالبان پاکستان(ټي ټي پي) سره په همغږۍ شوي دي.