د پښتون ژغورنې غورځنګ: پر افغان ملکي‌ وګړو د پاکستان بریدونه له نړۍوالو قوانینو سرغړونه ده

د افغانستان اماني صندوق د پنجشنبې په ورځ (د کب ۲۱مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې واک ته د طالبانو له‌ رسېدو وروسته یې د هغو ښځو ملاتړ کړی چې د خپلو ټولنو د بدلون پلان لري.

له بل پلوه په سویس کې د افغانستان اماني صندوق غړي انوارالحق احدي په لړم میاشت کې افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې دغه صندوق تراوسه پورې له نیم مېلیارد ډالرو څخه ډېره ګټه ترلاسه کړې ده.

هغه زیاته کړې وه، د دغه صندوق نغدي کچه چې پخوا درې نیم مېلیارد ډالره وه؛ اوس څلور مېلیارد او شل مېلیونه ډالرو ته لوړه شوې ده. د افغانستان اماني صندوق تر دې وړاندې اعلان کړی و، تر ۲۰۲۵کال پورې به په افغانستان کې له یو مېلیون خلکو سره مرسته وکړي چې نیمایي برخه به یې ښځې وي.

نوموړي‌ ویلي، چې د کډوالو لويه څپه هرات ته داخل شوې او د نړۍوالو ادارو پاملرنې ته اړتیا لري. په هرات کې د طالبانو رسنیز دفتر د پنجشنبې په ورځ (د کب ۲۱مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، اسلام اجار د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو سازمان د ځانګړې استازې مرستیال اندریکا راتواته او د کډوالو عالي کمېشنرۍ له استازي عرفات جمال سره په لیدنه کې ټينګار کړی چې د کورنیو تولیداتو په لومړیتوب سره به یې د افغان تولیدونکو ملاتړ کړی وي.

هغه دارنګه افغان صنعتکارانو او کرنیزو محصولاتو ته د نړۍوال بازار موندلو، د بانکي محدودیتونو لرې کولو، سوداګرو او خصوصي سکټور ته د ویزې ورکولو د انلاین پروسې اسانتیا په برخه کې د ملګرو ملتونو له ادارو د همکارۍ غوښتنه کړې.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو او کډوالو عالي کمېشنرۍ استازو ستنېدونکو کډوالو ته د مرستې رسولو د څار لپاره هرات ته تللي. د طالبانو والي وايي، چې د کډوالو لویه برخه په هرات کې ده او دا مهال د نړۍوالو مرستې او پاملرنې ته اړتیا لري.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ور پېژندل شوي دي. د طالبانو دغه وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و.

د دغه وزارت له‌خوا په خپور شوي راپور کې راغلي، تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۸۲ قضیې هم حل کړې چې په‌کې د ظلم، جبري نکاح، په بدو کې د نجونو د ورکړې، مهر، میراث او طلاق اړوند قضیې شاملې دي. دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې په تېره یوه اونۍ کې یې له سوداګرو سره د بیو د کنټرول، د احتکار او بې‌کیفیته توکو د واردولو د مخنیوي په اړه هم ۲۸۰ اصلاحي ناستې لرلې.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کسانو ته د ۳۹ـ ۳۹ دُرو سزا وکړل شوې ده.

د طالبانو سترې محکمې د خپرو شویو شمېرو له‌مخې؛ دغه ډلې د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې ۱۸۴۸ کسانو ته په عام محضر کې سزاوې ورکړې دي. په دغه کسانو کې ۲۵۰ مېرمنې هم شاملې دي.

یادې ډلې په ۲۰۲۵کال کې بیا لږ تر لږه ۱۰۳۰ کسان د بېلابېلو تورونو په تور په عام محضر کې په دُرو وهلي دي. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له‌مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې بدني سزاوې د تېر کال پرتله دوه برابره زیاتې شوې وې.

یاد کمېسیون په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې له دې ډلې پرون د چهارشنبې په ورځ د نيمروز د ورېښمو پله لارې ۲۵، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۳۵ او د کندهار د سپين بولدک له لارې ۱۴ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي. طالبانو ویلي، چې د سلګونه نورو ستنو شویو کورنیو سره مرستې هم شوې دي.

تازه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، په روانه اونۍ کې ۲۱ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

له بل پلوه د پاکستان او طالبانو ترمنځ د وروستیو نښتو له امله په پاکستان کې د افغان کډوالو پرضد عملیات چټک شوي دي. راپورونه ښیي، چې په اسلام‌اباد او نورو لویو او وړو ښارونو کې هره ورځ افغانان نیول کېږي او د ډيورنډ کرښې د تړل کېدو له امله د جبري ستنولو پرځای زندانونو ته لېږدول کېږي.