ایمل ولي خان: په پښتون وطن کې د ترهګرۍ د اور بیا بلولو پالیسي باید ودریږي

په راپور کې ویل شوي، د امریکا بهرنیو چارو وزارت دغه پرېکړه څو ورځې وړاندې کانګرس ته استولې او ویلي یې دي چې له دې سره ۷.۵ مېلیونه ډالره سپمولی شي. دغه وزارت ویلي، چې د یادې څانګې په تړل کېدو سره به په پاکستان کې د امریکا ګټې زیانمنې نه‌شي.

دغه پرېکړه له تېر یو کال راهیسې تر هغه وروسته تر غور لاندې ده، چې د ټرمپ حکومت د خپلو لګښتونو کمولو پرېکړه وکړه. په راپور کې ویل شوي، چې دغه پرېکړه د ایران د جګړې سره تړاو نه‌لري او نه هم په پاکستان کې د امریکا پر ډیپلوماټیکو مرکزونو د لاریونونو له کبله ده.

په تېرکال کې د امریکا د لګښتونو کمولو پلان په لړ کې د دغه وزارت څو زره کارکوونکي له دندو ګوښه شول او د امریکا د نړۍوالې پراختیایي ادارې نږدې ټول کارکوونکي له دندو ګوښه او دغه اداره په بشپړه توګه منحل شوه.

په پېښور کې د امریکا د کونسلګرۍ تړل د دغه هېواد لومړنی بهرنی ډيپلوماټیک ماموریت دی، چې په بشپړه توګه بندیږي. په راپور کې ویل شوي، چې په پېښور کې د امریکا کونسلګري ۱۸ امریکايي ډيپلوماټان او ۸۹ ځايي کارکوونکي لري او د یادې کونسلګرۍ په تړلو به شاوخوا ۳ مېلیونه ډالر لګښت راشي.

د معلوماتو له مخې؛ د دغه پېسو تر نیمايي‌ ډېر ۱.۸ مېلیونه ډالر به د هغه زغره‌واله کانټینري دفترونو پر لېږد ولګول شي، چې دوی د لنډمهاله اوسېدو لپاره کارول او پاتې پیسې به د ګاډو، برېښنايي او مخابراتي تجهیزاتو او د دفتر د فرنیچر پر لېږد مصرف شي. دوی وايي، چې دغه ټول به په اسلام‌اباد کې د امریکا سفارت، کراچۍ، لاهور او نورو څانګو ته ولېږدوي.

د لکي مروت د پولیسو یو افسر وایي، چې دغه پېښه د سې‌شنبې په ورځ د شهید عصمت‌الله خان خټک د پولیسو حوزې اړوند سیمه کې شوې ده. هغه د پاکستان ډان ورځپاڼې ته ویلي: « دغه برید پنځه کم‌عمره ماشومان ټپیان کړي دي».

هغه زیاته کړې، چې د ټپیانو له ډلې دوه هلکان د سختو ټپونو له امله د بنو روغتون ته لېږدول شوي دي. بل‌خوا د بېړنیو پېښو پر وړاندې د مبارزې چارواکي شاداب خان هم ویلي، چې درې نورې ټپي شوې نجونې د سرای نورنګ تحصیل مرکزي روغتون ته انتقال شوې دي.

د پولیسو په وینا؛ له پېښې وروسته د امنیتي ځواکونو یو پلاوی سیمې ته رسېدلی او د برید د عاملانو د موندلو لپاره یې د لټون عملیات پیل کړي دي.

ایمل ولي خان د وسله والو د یوې ویډیو خپرېدو ته په غبرګون کې، چې ویل کیږي په باړه کې یې د موټرو تلاشي کوله، پر خپل اېکس ولیکل، « دا حالت ښيي چې لومړی باید په هېواد کې دننه د ترهګرۍ پر ضد روښانه او یو شان پالیسي خپله شي».

هغه زیاته کړې، چې تر هغه وخته په سیمه کې امن نه راځي تر څو په پاکستان کې د «ښه او بد» پالیسي پای ته ونه رسېږي.

ایمل ولي خان وايي، د خېبرپښتونخوا جنوبي ولسوالۍ لا له وړاندې د وسله والو تر اغېز لاندې دي او که حالت همداسې دوام وکړي نو د پېښور امنیت هم له ګواښ سره مخ کېدای شي.

د ده په وینا، حکومت باید د خلکو پام د انتخاباتي فورمونو ۴۷ او ۴۵ په بحثونو کې بوخت نه کړي او د امنیت پر ټینګښت تمرکز وکړي.

اېمل ولي خان ویلي چې په خېبرپښتونخوا کې د امن لپاره سلګونو زره پښتنو او زرګونو سیاسي فعالانو قربانۍ ورکړې دي، نو باید د هغوی قربانۍ بې ځایه نه شي. هغه د پاکستان پر حکومت غږ کړی چې د سیمې د امن د ټینګښت لپاره جدي او عملي ګامونه پورته کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان پوځ او حکومت په دې وروستیو کې د خیبر په تیرا کې د عملیاتو په هدف ددې سیمو له خلکو وغوښتل چې سیمه پریږدي، خو د خلکو له وتلو وروسته تر دې مهاله په دې سیمه کې عملیات نه دي شوي.

د خپرو شویو راپورونو له مخې؛ دغه کډوال د فبرورۍ له ۲۷مې او د مارچ ۴مې نېټې ترمنځ نیول شوي دي. د پاکستاني رسنیو په راپورونو کې راغلي، چې له دې ډلې شاوخوا ۱۶۰۰ افغان کډوال په پېښور ښار کې او نږدې ۴۰۰ نور په نوشهره او چارسده سیمو کې نیول شوي دي.

پر ډیورنډ کرښه له پاکستان سره د طالبانو تر نښتو وروسته په دغه هېواد کې د افغان کډوالو د نیولو او اېستلو لړۍ ګړندۍ شوې ده. د پاکستان اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼې د پاکستاني چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې د تړلو لارو له امله د کډوالو د نیونې او اېستنې لړۍ په لنډمهالي ډول درول شوې ده او ښایي چې دغه عملیات تر کوچني اختر وروسته بیا پیل شي.

خو تېره ورځ هم په اسلام‌اباد کې د پاکستاني پولیسو د عملیاتو پرمهال د افغان خبریالانو په ګډون یوشمېر کورنۍ نیول شوې دي.

د لاریون پر مهال یو شمېر د بشري او ښځینه حقونو فعالانو وویل چې په پاکستان او په ځانګړي ډول په خیبر پښتونخوا کې د ناامنیو او ترهګرۍ له امله ښځې تر ټولو ډېرې زیانمنې شوې دي. د دوی په وینا، د روانو ستونزو له امله ښځې له اقتصادي، ټولنیزو او امنیتي ننګونو سره مخ دي.

ګډونوالو ټینګار وکړ، چې د پاکستان او طالبانو تر منځ د وروستیو پوځي کړکېچونو له امله د سیمې ښځې له سختو ستونزو سره مخ دي. د دوی په وینا، یو شمېر کورنۍ بې‌ځایه شوې او ښځې اړ شوې دي چې د خوندي پاتې کېدو لپاره د برتانوي دورې په زړو رېلي تونلونو کې پناه واخلي.

لاریونوالو د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل چې د سولې د ټینګښت لپاره جدي او بېړني اقدامات ترسره کړي، څو په سیمه کې د ښځو، ماشومانو او نورو ملکي وګړو لپاره د امنیت او ثبات فضا رامنځته شي.