د طالبانو د کانونو وزیر د ټاپي پروژې له رییس سره د چارو پر پرمختګ غږېدلی

د دغو کورنيو په وينا، په طالبانو پورې اړوند شهیدانو کورنیو ته امتیازات ورکړل شوي، خو د جمهوريت دورې د شهیدانو امتیازي معاشونه تر اوسه معطل پاتې دي او هېڅ څرګند دلیل یې نه دی بیان شوی.

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلی یو مکتوب ښیي چې د طالبانو د مالیي وزارت د وړاندیز او د دغې ډلې مشر د حکم له مخې ویل شوي چې د دولتي کارکوونکو د ۱۴۰۴کال د سلواغې او کب معاشونه دې له کوچني اختر څخه مخکې ورکړل شي.

خو دغو کورنیو ویلي چې د کب میاشتې امتیازات لا ځنډول شوي دي. دغه کورنۍ دا هم وایي چې د طالبانو اړوند د شهیدانو کورنیو ته امتیازي معاشونه (د دواړو میاشتو سلواغې او کب) ورکړل شوي دي.

افغانستان انټرنشنل ته په رالیږلو پیغامونو کې یو کس چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي ویلي: «اته نيم زره افغانۍ معاش لرم، خو د غوړیو د پېرلو پیسې نه لرم. مخکېني معاشونه مې قرضدارانو ته ورکړي، اوس د اختر لپاره هیڅ نه لرم».

دا په داسې حال کې ده چې تر دې مخکې د کابل ښار یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په لېږلو پیغامونو کې د توکو له لوړو بیو شکایت کړی و. دوی وايي چې د خوراکي توکو، تېلو او مایع ګازو بیې په وروستیو ورځو کې لوړې شوې دي او د دوی پر ورځني ژوند یې اغیز کړی.

د طالبانو او پاکستان تر منځ د وروستۍ جګړې او د ایران او منځني ختیځ د کړکېچ له امله په افغانستان کې د توکو بیې لوړې شوې دي، چې له امله یې د عامو افغانانو ورځنی ژوند اغیزمن شوی دی.

دا مهال د افغانستان او پاکستان تر منځ پر ډېورنډ کرښه ټولې سوداګریزې لارې تړلې دي، چې له امله یې سوداګري هم په ټپه درېدلې ده.

جیسوال، نن د پنجشنبې په ورځ، د کب ۲۱مه، په یوه خبري غونډه کې وویل: «موږ داسې بې‌اساسه تورونو ردوو. پاکستان دا عادت لري چې تل خپلې تېروتنې د هند غاړې ته ور اچوي.»

هغه زیاته کړه: «دا ډول کیسې واقعیتونه نه شي بدلولی او هېڅوک نور د پاکستان په هغو لوبو باور نه کوي چې پاکستان پکې خپل ځان د ترهګرۍ قرباني ښیي.»

د یادولو ده، چې پاکستان او طالبانو د فبرورۍ په میاشت کې د یو بل پر ضد بریدونه پیل کړل چې د دواړو خواوو د ځواکونو او ملکي وګړو تلفات هم پکې شامل دي.

د «ټاس» خبري اژانس د راپور له مخې، د روسیې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال دیمیتري لیوبینسکي د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو د کمیسیون په ۶۹مه غونډه کې په یوه اړخیزه ناسته کې ګډون کړی و. دغه ناسته د منځنۍ اسیا هېوادونو په ډیجیټلي فضا کې له ځوانانو سره د کار او تجربو ارزولو ته ځانګړې شوې وه، څو د نشه‌يي توکو د کارونې مخه ونیول شي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې دا پروګرام د ملګرو ملتونو د سیمه‌ییز دفتر له لوري د افغانستان، منځنۍ اسیا، ایران او پاکستان لپاره تنظیم شوی و او د روسیې او د منځنۍ اسیا هېوادونو په ملاتړ ترسره شوی دی.

په دې ناسته کې د ځوانانو ترمنځ د روږدتیا د مخنیوي او د سالم ژوند د ترویج پر اهمیت هم ټینګار شوی دی. د روسیې د بهرنیو چارو وزارت وایي چې دا موضوع د مسکو له مهمو لومړیتوبونو څخه ده.

د یاد وزارت په وینا، روسیه له ۲۰۱۲کال راهیسې د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو پر ضد پروګرامونو کې د ځوانانو د نوښتونو له مهمو تمویل کوونکو څخه ده او په منځنۍ اسیا کې یې د ځوانانو د سیمه‌ییزې شبکې د جوړېدو ملاتړ هم کړی دی. مسکو له ۲۰۲۱ کال راهیسې د دې شبکې د پراختیا لپاره منظم مالي ملاتړ برابروي.

ایمل ولي خان په خیبر ولسوالۍ او مردان ولسوالۍ کې د وسله والو جنګیالیو د تلاشیو په تړاو د ویډیوګانو له خپرېدو وروسته، د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل، چې « که د پاکستان حکومت وغواړي د انګورو یوه دانه هم پر پوله نه شي را تېرېدای، نو دغه ترهګر له کومې لارې دې ځای ته را رسیږي».

د عوامي نشنل پارټۍ مشر د خیبر پښتونخوا د اوسني وضعیت مسوولیت د واکمن ګوند بللی، چې دده په وینا، د وسله والو د ځای پرځای کولو لپاره یې پت تړون کړی و.

ایمل ولي خان ویلي، چې د وسله والو ښکاره ګرځېدل د امنیتي پالیسۍ د ناسم تطبیق پایله ده.

خان ویلي چې دا وضعیت ډېر اندېښمنوونکی دی او د حکومت او دولتي ادارو پر فعالیت هم لویه پوښتنه راپورته کوي. هغه زیاته کړې چې وسله وال په رڼا ورځ پر سړکونو او لویو لارو ګرځي او له خلکو پوښتنې کوي، چې دا د دولتي نظام او پالیسۍ بشپړ ناکامي ښيي.

ایمل ولي خان ټینګار کړی چې د دې ډول پېښو دوام د خلکو امنیت ته لوی خطر دی او غوښتنه یې کړې چې حکومت دې سملاسي ګامونه واخلي، د امنیتي ځواکونو حضور دې زیات کړي او د سیمې خلک دې د ترهګرۍ له ګواښه خوندي کړي.

د یادې محکمې له‌خوا د پنجشنبې په ورځ د کب۲۱مه، په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې دغه سزاوې د شنبې، یکشنبې، سې شنبې او پنجشنبې په ورځو کې د هېواد په څو ولایتونو کې تطبیق شوې دي.

د خبرپاڼې له مخې،د شنبې په ورځ یو کس په نیمروز، څلور په ارزګان او یو په بلخ کې، د یکشنبې په ورځ په کابل کې ۱۸ او په غور کې ۶ کسان، د سې شنبې په ورځ دوه کسان په زابل او درې په بدخشان کې او د پنجشنبې په ورځ شپږ کسان په بلخ کې کې په بدني سزاوو محکوم شوي دي.

د طالبانو ستره محکمه وایي، چې یاد کسان په غلاوو او هغه څه چې دوی یې «اخلاقي فساد» بولي، تورن وو.

طالبان په داسې حال کې بدني سزاوې عملي کوي، چې د بشري حقونو نړیوال بنسټونه او د ملګرو ملتونو ادارې دا ډول سزاوې د نړیوالو بشري حقونو له اصولو سره په ټکر کې بولي او له طالبانو یې د بندولو غوښتنه کړې ده. خو طالبانو تر اوسه د دغو نیوکو پر وړاندې خپل دریځ نه دی بدل کړی او ټینګار کوي چې دا سزاوې د هغوی د قضايي نظام برخه ده.