محمد محقق افغانانو ته؛ د بدلون لپاره چمتو اوسئ

د طالبانود بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د یاد وزارت وزیر، امیرخان متقي، د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي سره ټیلیفوني خبرې کړي. په دې خبرو کې دواړو لوریو د افغانستان او چین ترمنځ د دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا، د سیمې د امنیتي وضعیت او د روانو سیمه‌ییزو تحولاتو پر اغېزو مفصلې خبرې وکړې.

متقي د افغانستان د بهرني سیاست اقتصادمحوره تګلارې یادې کړې او ویې ویل چې هېواد له ټولو ګاونډیو او د سیمې له هېوادونو سره د باور، متقابل احترام او اقتصادي همکاریو د پراختیا غوښتونکی دی. نوموړي د سیمې وروستي امنیتي وضعیتونه هم یاد کړل او ټینګار یې وکړ چې طالباند هر ډول کړکېچ د حل یوازینۍ لار ډیالوګ او ډیپلوماسي بولي.

متقي د پاکستان له لوري د افغانستان پر خاوره وروستیو بریدونو ته اشاره وکړه او څرګنده یې کړه چې افغانستان د خپل ولس او ځمکنۍ بشپړتیا د دفاع مشروع حق لري، خو په عین حال کې د کړکېچ د پراخېدو پر ځای د سیاسي حل ملاتړ کوي. هغه زیاته کړه چې په بمباریو او توغندیزو بریدونو کې زیاتره ملکي وګړي، ښځې او ماشومان په نښه کېږي او ملکي تاسیسات تخریب کېږي، چې د تیري شپې د کابل او کندهار بریدونه یې غوره بېلګه ده.

وانګ يي د افغانستان او چین ترمنځ د مثبتو اړیکو د لا پیاوړتیا پر اهمیت ټینګار وکړ، د سیمه‌ییز ثبات او امنیت لپاره د سیاسي تفاهم او د ستونزو د حل میکانیزمونه مهم وبلل او د افغانستان د ډیالوګ محوره دریځ یې هرکلی وکړ. نوموړي څرګنده کړه چې عام خلک او ملکي تاسیسات په نښه کول د منلو وړ نه دي.

وانګ يي همداراز د طالبانو او پاکستان ترمنځ وضعیت ته اشاره وکړه او وویل چې پوځي اقدامات د ستونزو د حل لاره نه ده او د کړکېچ کچه نوره هم لوړیږي. هغه زیاته کړه چې چین چمتو دی د تفاهم او باور د رامنځته کېدو لپاره رغنده رول ولوبوي.

هغه وویل، ځواکمنې افغانې مېرمنې د طالبانو تر ظالمانه رژیم لاندې ژوند کوي، چې پر دوی د تعلیم، کار او عامه ژوند په برخه کې سخت محدودیتونه لګول شوي دي. سربېره پر دې، د ښځو د حقوقو مدافعې او د ټولنیزې مبارزې هڅې هم د طالبانو له خوا له ستونزو سره مخ دي.

د ایرلینډ استازي ټینګار وکړ چې افغانې مېرمنو، سره له دې محدودیتونو، د عدالت ترلاسه کولو هڅې روانې ساتلي دي او ځینې نورې ډلې هم په دې لاره کې مبارزه کوي.

ایرلینډ په څرګند ډول وویل چې دوی د افغان ښځو سره په دوامداره توګه اوږه په اوږه ولاړ دي او اوس د حساب ورکونې وخت رارسېدلی دی.

د افغانستان د ژغورنې ملي مقاومت عالي شورا د جمعې په ورځ، د کب ۲۲مه، د عبدالعلي مزاري د وژل کېدو د ۳۱م تلین په مناسبت یوه مجازي غونډه جوړه کړې وه.

په دې غونډه کې سیاسي څېرې او د پخواني حکومت چارواکي، له هغې ډلې محمد محقق، احمد مسعود، سرور دانش او نورې شخصیتونه ګډون درلود.

سرور دانش د طالبانو او پاکستان تر منځ د روانو شخړو په اړه وویل چې طالبان د افغانستان په دننه کې د سولې او ثبات د تامین وړتیا نه لري او د دې ډلې کړنې د ګاونډیو هېوادونو سره د کړکېچ سبب شوي او ملکي وګړو ته یې مرګ ژوبله اړولې ده.

دانش له طالبانو وغوښتل چې سمدستي د ترهګرو ډلو ملاتړ بند کړي او د سیمې هېوادونو سره ښې اړیکې رامنځته کړي. هغه زیاته کړه چې له طالبانو سره هر ډول تعامل او د دې ډلې په رسمیت پېژندل قانوني مشروعیت نه لري.

مسعود د جمعې په ورځ د عبدالعلي مزاري د وژل کېدو د ۳۱مې کلیزې په مناسبت وویل چې طالبان د القاعده، تحریک طالبان پاکستان، جیش‌العدل، انصارالله او نورو ډلو لپاره پناه ځای برابر کړی او افغانستان یې د امنیتي او جیوپولیتیکي لوبو ډګر ګرځولی دی.

هغه زیاته کړه د پاکستان د حملو په وړاندې د خلکو د راټولولو هڅې، پرته له داخلي او نړیوال مشروعیت څخه، د هېواد د دفاع سبب نه شي کېدای. احمد مسعود ټینګار وکړ چې هر ډول ازادي باید د افغانانو په لاس ترلاسه شي او هر ډول معامله له خلکو سره له مشورې پرته ناسمه ده.

مسعود له سیاسي مشرانو وغوښتل چې له دې فرصت څخه د افغانستان د ازادۍ لپاره په همغږۍ او یو لاس ګټه واخلي. هغه همدارنګه د منځني ختیځ د جګړو د اقتصادي اغېزو په اړه اندېښنه څرګنده کړه او وې ویل چې د لومړنیو توکو بیې ورځ تر بلې لوړېږي او خلک په ناهیلۍ کې ژوند کوي.

ښاغلي خُرم په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د امریکا ښکاره او احتمالاً پټو تشویقونو، د ملگرو ملتونو انفعالی وضعیت او د افغانستان انزوا پاکستان ته دا جرات ورکړی چې حتی په کابل باندې بمباري وکړي.

نوموړي ویلي، چې د طالبانو حکومت په یوازې دومره ستر مسایل نشي حل کولی او نه دومره ستر مسوولیت په غاړه اخیستی شي.

خُرم طالبانو ته د مشورې په ډول ویلي، چې نن یې ورځ ده، مونږ لویه جرگه لرو چې اصولاً په همداسې شرایطو کې رابلل کیږي او د سپارښتنو په رڼا کې یې لوي تصامیم نیول کیږي.

له تېرو پنځه لس ورځې راهسې د طالبانو او پاکستان ترمنځ جګړې او د پاکستان له لوري پر افغانستان هوايي بریدونه ادامه لري.