په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) ویلي، چې پر کابل یې د پاکستان د تېرې شپې د هوايي برید د ملکي تلفاتو شمېر مستند کړی. یوناما ویلي، چې په دغه برید کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۴ کسه وژل شوي او ۱۴ نور ټبیان دي.
یوناما یو وار بیا له دواړو خواوو غوښتي، چې سملاسي دې جګړه ودروي؛ ترڅو د ملکي خلکو د زیان مخه ونیول شي.
د ناروې کډوالو شورا وايي، پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستان د جګړې پراختیا د افغانستان په ختيځ کې پر ملکي خلکو سخت اغېز کړی او (د فبرورۍ له ۲۶مې) نه شاوخوا ۱۱۵زره کسان بېځایه شوي دي. یادې شورا دارنګه د ملکي وګړو او مرستندویه ادارو پر خوندیتوب ټينګار کړی.
د ناروې کډوالو شورا د جمعې په ورځ (د کب ۲۲مه) په یوه راپور کې ویلي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په لومړیو اتو ورځو کې ۵۶ ملکي وګړي وژل شوي او ۱۲۹ نور ټپيان شوي دي.
د افغانستان لپاره د ناروې کډوالو شورا مشر جاکوپو کاریډي ویلي: «افغانستان له یو کړکېچ وروسته اوس له بل سره مخ دی او تر ټولو درنه بیه یې ملکي خلک پرې کوي. د جګړې ټولې خواوې باید نړۍوال بشري قانون مراعت کړي او د ملکي خلکو او ملکي تاسیساتو د خونديتوب ډاډ ترلاسه کړي».
نوموړي زیاته کړه: «هغه کورنۍ چې مخکې هم له کړاو سره مخ وو، اوس له خپلو کورونو اېستل شوې دي. زرګونه خلکو په لنډمهاله پنډغالو او د سیمې د خلکو په کورونو کې پناه اخیستې ده. ځینې نور اړ اېستل شوي، داسې خراب کورونه په کرایه ونیسي چې د لګښت توان یې نهلري. دوی پاکو اوبو، روغتیايي خدمتونو او زدهکړو ته هم لاسرسی نهلري».
نوموړي ویلي، چې بېړنۍ مالي مرستې ته اړتیا لري؛ څو وکولای شي له دغه کورنیو سره خپلې مرستې پراخې کړي. یادې شورا زیاته کړې، چې په دغه جګړه کې ۸۲۶ کورونه زیانمن شوي او یا هم په بشپړه توګه لهمنځه تللي دي او له ۲۵زره ډېر کسان چې شپږ میاشتې مخکې په کونړ کې د زلزلې له امله بېځایه شوي وو؛ یو وار بیا د خپلو مېنو پرېښودو له ګواښ سره مخ دي.
نوموړې شورا ویلي، چې ۱۴زره او ۵۰۰ نور کسان د دویم ځل لپاره د بېځایه کېدو له ګواښ سره مخ دي.
د فراه د صنعت او سوداګرۍ خونې مشر دین محمد نعمتي وایي، چې د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګریزو توکو لېږد رالېږد په عادي ډول روان دی او د شیخ ابونصر فراهي بندر له لارې هره ورځ سلګونه بار وړونکي موټر تګراتګ کوي.
د هغه په وینا؛ دا مهال په منځنۍ کچه هره ورځ له ۴۰۰ زیات بار وړونکي موټر له افغانستان نه ایران ته او شاوخوا ۳۸۰ بار وړونکي موټر بیا له ایران نه افغانستان ته راځي. نوموړي زیاته کړه، چې په سیمه کې روان کړکېچ پر سوداګرۍ کوم اغېز نهدی کړی.
هغه ویلي، که څه هم له پاکستان سره سوداګري په ټپه درېدلې؛ خو بیاهم د افغان سوداګرو واردات څو برابره زیات شوي دي. د هغه په خبره؛ «پخوا سوداګریز توکي د کراچۍ، ګوادر، پېښور، سپین بولدک او غلام خان بندرونو له لارې افغانستان ته راتلل؛ خو اوس د ایران بندر عباس او چابهار له لارې، همدارنګه په ایران کې د افغان سوداګرو د ذخیروي کانتینرونو او له اندونیزیا، کینیا، چین، هند او سینګاپور هېوادونو څخه راتلونکو توکو انتقال د شیخ ابونصر فراهي بندر له لارې هېواد ته کېږي».
دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې د شیخ ابونصر فراهي بندر له لارې هره ورځ یوازې له ۲۲۰ تر ۲۵۰ بار وړونکو موټرو تګراتګ کاوه.
د طالبانو دفاع وزارت خبر ورکړی، چې د پاکستان د تېرې شپې د بریدونو په غبرګون یې نن سهار د خیبرپښتونخوا په کوهاټ کې د پاکستان پوځي مرکزونه او تاسیسات په نښه کړي. دغه وزارت ویلي، په یادو بریدونو کې د کوهاټ پوځي کلا، د جګړې د قوماندې مرکز او د پوځي کلا د قوماندان دفتر په نښه شوی.
د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي:« په بریدونو کې د کوهاټ پوځي قلعه ووېشتل شوه او همدارنګه یادې قلعې ته څېرمه په دوه کیلومترۍ کې د ډیورنډ کرښې د جګړې د قوماندې مرکز او د پوځي قلعې د قوماندان دفتر هم په دقیق ډول په نښه شول».
خبرپاڼه زیاتوي:« په دغه بریدونو کې د یادې کلا تاسیسات، د قوماندې مرکز، ډيپوګان او د عسکرو د هستوګنې ځایونه لهمنځه وړل شوي، چې درانه ځالي او مالي زیانونه یې اړولي دي».
بل لوري بیا د پاکستان خراسان ډایري ورځپاڼې د ځایي چارواکو په حواله لیکلي، د کوهاټ پوځي قرارګاه ته نږدې دوه بېپيلوټه الوتکې یې نسکوره کړې چې یوې چاودنه کړې او دوه کسه یې ټپيان کړي دي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې پرون پنجشنبه (د کب ۲۱مه) له ایران او پاکستان نه ۷۵ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.
یاد کمېسیون په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې له دې ډلې د نيمروز د ورېښمو پله لارې ۵، د هرات د اسلامکلا له لارې ۴۱ او د کندهار د سپين بولدک له لارې ۲۹ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.
له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، تېره اونۍ ۲۱ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د پاکستان او طالبانو ترمنځ د وروستیو نښتو له امله په پاکستان کې د افغان کډوالو پرضد عملیات چټک شوي دي. راپورونه ښیي، چې په اسلاماباد او نورو لویو او وړو ښارونو کې هره ورځ افغانان نیول کېږي او د ډيورنډ کرښې د تړل کېدو له امله د جبري ستنولو پرځای زندانونو ته لېږدول کېږي.
د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي پر کابل، کندهار، پکتیا او پکتیکا ولایتونو د پاکستان بېګاني بریدونه چې له امله یې د ښځو او ماشومانو په ګډون یوشمېر کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې؛ غندلي دي.
نوموړي نن جمعه (د کب ۲۲مه) پر اېکس پاڼه دغه بریدونه د ښه ګاونډیتوب، بشري ارزښتونو او نړۍوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده. هغه یو ځل بیا د پاکستان له حکومت نه غوښتي، چې «دښمني پرېږدي، دوراندېشي وکړي او د افغانستان سره نیکه او متمدنه روابط او تګلاره اختيار کړي».
پاکستان تېره شپه یو ځل بیا پر کابل، کندهار، پکتیا، پکتیکا او ځینو نورو سیمو بمبار کړی دی. ورته مهال د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلوېزیون خبر ورکړی، چې تېره شپه د کابل په ۲۱مې ناحیه کې د پاکستان جېټ الوتکو د ملکي وګړو کورونه بمبار کړي دي. په راپور کې راغلي، د دغه بمباریو له امله ۳ ملکیان وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان دي.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد بیا خبرداری ورکړی: «دغه ظلم به بېځوابه پاتې نهشي».