د طالبانو تر بندیزونو لاندې؛ افغان مېرمنو د «کابل پټ مطالعاتي کلب» په نوم یو فلم جوړ کړی

د طالبانو سترې محکمې تر دې وړاندې ویلي و، چې په ۲۰۲۵کال کې یې لږترلږه ۱۰۳۰ کسان د بېلابېلو تورونوله امله په عام محضر کې په دُرو وهلي دي. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له‌مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې بدني سزاوې د تېر کال پرتله دوه برابره زیاتې شوې دي.

سربېره پر دې طالبانو په تېر ۲۰۲۵کال کې لږترلږه درې کسه په خوست، بادغیس او پکتیا ولایتونو کې په عام محضر کې اعدام کړي دي. د بشري حقونو بنسټونه وايي، دغه ډول سزاوې له نړۍوالو قوانینو او بنسټیزو بشري حقونو سره په ټکر کې دي او په هېواد کې یې د وېرې فضا خوره کړې ده.

ملګرو ملتونو، د بشري حقونو څار سازمان او د بښنې نړۍوال سازمان په وار - وار له طالبانو غوښتي، چې دغه ډول سزاوې ودروي.

یوه لوړپوړي ځایي چارواکي د پاکستان ډان ورځپاڼې ته ویلي، چې په دغه نیول شویو افغانانو کې ۳۳ نارینه، ۱۴ ښځې او ۱۸ ماشومان شامل دي. د ځایي چارواکو په وینا؛ امنیتي ځواکونو یې د دغه کډوالو اړوند څلور پټنځایونه هم له‌منځه وړي دي.

دغه چارواکو ادعا کړې ده، چې نیول شوي کسان پر ناقانونه لارو پاکستان ته ننوتي وو او د ایران او ترکیې له لارو اروپايي هېوادونو ته د سفر په تمه وو. دوی وایي، نیول شوي کسان د نورو څېړنو لپاره اړوندو ادارو ته سپارل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستان ترمنځ تر نښتو وروسته دغه هېواد په بېلابېلو ښارونو کې د افغان کډوالو د نیولو لړۍ چټکه کړې ده.

د امنیت شورا د نوي راپور له‌مخې، سږکال د دې پریکړه لیک پر مسودې خبرې ستونزمنې او له اختلافونو سره مخ وې او د تصویب په صورت کې به د یوناما ماموریت دا ځل د یوه کال پر ځای یوازې د درېیو میاشتو لپاره وغځول شي.

امنیت شورا تېر کال د یوې پریکړې له‌مخې، د یوناما ماموریت د ۲۰۲۶ کال د مارچ تر ۱۷مې غځولی وو.

ویل کېږي چې اختلافونه وروسته له هغې راپورته شول چې امریکاد یاد ماموریت د درې میاشتني تخنیکي تمدید غوښتنه وکړه او استدلال یې دا وو، چې دغه لنډمهاله تمدید یادې شورا ته دا فرصت ورکوي، چې تر اوږدمهاله تمدید وړاندې د یوناما د ماموریت بشپړه ارزونه وکړي.

امریکا همداراز استدلال کړی، یوناما د ملګرو ملتونو یو له خورا لګښت لرونکو سیاسي ماموریتونو څخه ده او په خورا پېچلي چاپیریال کې فعالیت کوي، امنیت شورا باید لومړی دا وڅېړي چې ایا دا ماموریت لا هم مناسب او په بشپړ ډول د پلي کېدو وړ دی که نه.

د امنیت شورا په راپور کې راغلي، چې د مارچ په ۳مه، چین د پریکړه لیک د متن د ترتیبونکي په توګه لومړنۍ مسوده چې د یو کلن تمدید غوښتنه په‌کې شوې وه، د امنیت شورا غړو ته وسپارله، خو له سلا مشورو وروسته، چین په درېیمه اصلاح شوې مسوده کې د امریکا وړاندیز (درې میاشتنی تمدید) ځای پر ځای کړ.

په افغانستان کې یوناما د ۲۰۰۲ کال د مارچ په ۲۸مه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۴۰۱ پریکړه لیک پر بنسټ تاسیس شوه. په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د دغې استازولۍ د ماموریت موخه له افغان ولس سره «مرسته کول» تعریف شوي دي.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د شنبې په ورځ (د کب ۲۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه مرستې په شولګره ولسوالۍ کې وېشل شوې دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، په دې مرستو کې پر هرې کورنۍ ۵۰ کیلو اوړه، ۵ لیټره غوړي، ۶.۲۵ کیلو دال نخود او نیم کیلو مالګه وېشل شوې دي.

په دغې ولسوالۍ کې وچکالۍ ځپلې کورنۍ وايي، د پرلپسې وچکالیو له امله سخت زیانمن شوي او دغه مرستې هم بسیا نه‌بولي او له اړوندو موسسو د لا زیاتو مرستو غوښتنه لري.

یاد وزارت د شنبې په ماخوستن (د کب ۲۳مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې ۸ سوداګریزې محمولې چې په‌کې وچه مېوه، مربا، دېګونه او انرژي شامل دي، د تور غونډۍ او لاجورد له لارې له (ترکمنستان، اذربایجان او ګرجستان» څخه په تېرېدو ترکیې، سعودي عربستان، امریکا، استرالیا او هالنډ ته لېږدوي.

یادې سوداګریزې محمولي د یوه خصوصي شرکت له لوري لېږدول کېږي.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت ویلي، چې د ټرانزیتي دهلېزونو پراختیا، د صادراتو او وارداتو د دودې لپاره د زمینې برابرول او له نړۍوالو ټرانسپورټي شرکتونو هر اړخیز ملاتړ د یاد وزارت له اساسي لومړیتوبونو څخه دي او په دې برخه کې یې عملي او اغېزناک ګامونه هم پورته کړي دي.